ପ୍ରେମ ପର୍ବ ସମୟରେ, ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ—କେହି ଶିଶୁ ସହିତ, କେହି ଶିଶୁ ବିନା—ଦେଖିଲି। ମୁଁ ନିଜେ ନିର୍ସନ୍ତାନ ଥିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ଏହି ନିରାଶା ମୁଁ ମନରେ ଭାବିଲି, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏଠାରେ ଦାନବୃକ୍ଷ ଭଳି ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ କିପରି ନିର୍ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଦୁଃଖ ପାଇବି, ମୁଁ କିପରି ନିରାଶ ହେବି?” ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିନମ୍ର ଅର୍ପଣ କରି କହିଲି, “ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ। ଯଦି ନାହିଁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ନିଜ ଦେହକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବି, ଏହି ନିର୍ସନ୍ତାନତାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ।” ମହାନ ଋଷି ମୋର ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମୋତେ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ହସରେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଧରିଥିବା ଫୁଲ ଦେଇ କହିଲେ, “ଯାଅ, ସୁନ୍ଦରୀ, ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂଜ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ନୟନ ଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବା, ଯେପରି ଲତା ଏକ ମନୋହର ଫୁଲ ଦିଏ।” କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁର ଛାୟା ରହିବ, କାରଣ ତୁମେ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଚାହିଁଛ। ତେଣୁ ସେ ଅବିଦ୍ୟାରେ ରହିବ ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ ହେବ। ଏପରି କହି, ଋଷି ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲୋକିତ ମୁହଁରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଗୃହକୁ ଫେରିଲି। ସମୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ବିତିଗଲା, ବର୍ଷ ଓ ଋତୁ ଚଳିଗଲା। ଦୀର୍ଘ ବାରୋ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଅମ୍ବୁଜନୟନୀ ମହିଳା ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ମୁହଁରେ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମହାନ ବାଳକ ଆମର ପୁତ୍ର, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଲାଲନା-ପାଳନା କରିଛି, ସେ ସମସ୍ତ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ, ଏଯାଁ ଆଜିବି ତାଙ୍କୁ ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଆବର୍ଜିତ ନ ହେବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶୁଭ ଜ୍ଞାନ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ଭଗବନ, ଦୟାକରି ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ; କାରଣ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ପୁତ୍ରକୁ କିଏ ଅବିଦ୍ୟାରେ ରଖିବ?” ଋଷି ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ, “ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା, ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ଏଠାରେ ମୋ ସିଶ୍ୟ ଭାବେ ରଖି ଯାଅ।” ତାପରେ ସେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରେ, ପୁତ୍ର ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ରହିଲେ, ଜଣେ ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅରୁଣ ଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ ଯେପରି ଅନୁଶାସନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଋଷି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ଉଦାହରଣ, ଉପମା, ଇତିହାସ, ଦୃଷ୍ଟ-ଅଦୃଷ୍ଟ ଘଟଣା, ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତର ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ସେ ସଦା ଶାନ୍ତ ଭାବେ, ବିସ୍ତୃତ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଜ୍ଞାନର ଦୃଢ଼ତା ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମନରେ ଯେପରି ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ଦେଲେ। ନିଜ ଅନୁଭୂତିର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଗଭୀର ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଦ୍ୱାରା ମହାମୁନି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଆକାଶରେ ମୟୂରକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି। ଏହା ପରେ ଏକ ଦିନ, ମୁଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଚାଲି ଚାଲି କୈଳାସରୁ ନିସ୍ସୃତ ଏକ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲି। ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ମଣ୍ଡଳର ଅନ୍ତରାଳରୁ ରାତିରେ ଏକ ଦାଶୂର ଗଛର ଉପରେ ଖୋଲା ଜାଗାକୁ ଆସିଲି। ସେଠି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଗଛର ଅନ୍ତରାଳରୁ ମୁଁ ଏକ କଣ୍ଟିକା ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲି, ଯାହା ଜଳପ ମାଳାମୁଖର ମଧୁମାକୁ ଭଳି ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଏହା ଏକ ଚମତ୍କାର ଗଳ୍ପ। ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱଜୟୀ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି—ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ୱୋତ୍ଥ। ସମସ୍ତ ଲୋକର ନେତାମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ମଣିର ଭଳି ଧରନ୍ତି। ସେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ତିନି ଲୋକରେ କେହି ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ସେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ହଜାର ହଜାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ସାଗର ତରଙ୍ଗ ଭଳି। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ବଳବାନ୍, କେବେ ବା ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ବିଜୟୀ ହେବା ଯାଞ୍ଚିତ ହୋଇନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶକୁ କେବେ ମୁଠିରେ ଧରିହେବ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଓ ହରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଲୀଳାକୁ ଅନୁକରଣ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ତିନିଟି ଦେହ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି—ଉତ୍ତମ, ଅଧମ, ମଧ୍ୟମ ଭେଦରେ। ସେ ତିନି ଦେହ ନେଇ ଆକାଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ସେଠି ରହିଲେ, ଶବ୍ଦ, ପବନ, ପକ୍ଷ ଭଳି। ସେ ଅସୀମ ଆକାଶରେ ଏକ ରାଜଧାନୀ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାରେ ଚୌଦ୍ଦଟି ବଡ଼ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଓ ତିନି ପ୍ରକାରର ଭାଗ ଥିଲା। ସେଠି ଅନେକ ଉଦ୍ୟାନ, ଉଚ୍ଚ ଶିଖର, ମୁକ୍ତା ମାଳା, ସାତଟି ସ୍ରୋତସ୍ବତୀ ସରୋବର ରହିଥିଲା। ଏହି ବିଶାଳ ନଗରୀ ଦୁଇଟି ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଉପର-ନିମ୍ନ ରାସ୍ତାରେ ଚଳାଚଳ, ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଚଞ୍ଚଳ। ସେଠି ରାଜା ଚାରିପାଖରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ବାସିନ୍ଦାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—କିଛି ଉପରେ, କିଛି ତଳେ, କିଛି ମଧ୍ୟରେ; କିଛି ଧୀରେ, କିଛି ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱର। ସେଠାରେ ନବ ଦ୍ୱାର, ଅନେକ ବାତାୟନ, ଘନ ଅନ୍ଧକାର ପଟରେ ଢାକା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାତାସେ ଚିରକାଳ ପରିଚାଳିତ। ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରଭା, ତିନିଟି ଧଳା କଠ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତିନି ତଳ, ମୃଦୁ ଓ ଚିକ୍କଣ ପୃଷ୍ଠ ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ରାସ୍ତା। ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜା ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷମାନେ ରଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସେଠି ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଭାବେ, ମେଘର ତରଙ୍ଗ ଭଳି, ସେ ରାଜା ନିଜ ନିର୍ମିତ ନିଡ଼ରେ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ହୋଇଥିଲେ।