ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦଶୁରା। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ବୀ, ନିର୍ମୋହୀ ଏବଂ ବିଶାଳ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଜଙ୍ଗଲର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ କଦମ୍ବ ଗଛର ଏକ ଡାଳି ଉପରେ ବସି ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ। ହେ ରାମ, ଏହି ଦଶୁରା ଏମିତି କଣ କାରଣରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଥିଲେ? ସେ କେମିତି ଏହି ବଡ଼ କଦମ୍ବ ଗଛର ଡାଳି ଉପରେ ବସିଥିଲେ? ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶରଲୋମା, ଯିଏ ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମା ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଶରଲୋମାଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିଲେ ଦଶୁରା, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଚାର୍ୟ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ କଚ ଥିଲେ। ପିତାପୁଅ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ସଂଯମ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଜୀବନ କାଟିଥିଲେ। ଅନେକ ଯୁଗ ବିତିଗଲାପରେ, ଶରଲୋମା ତାଙ୍କ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ଦେବଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଘଉଁଘର ଛାଡ଼ି ଉଡ଼ିଯାଏ। ଏହି ବିଚ୍ଛେଦରେ ଦଶୁରା ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟଭାରୀ ହୋଇ, କୁରର ପକ୍ଷୀ ପରି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ। ମାତାପିତାଙ୍କ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ସେ ଶୋକରେ ଶୁଷ୍କ ହେଇଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଶୀତ ଋତୁରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ମର୍ମରିଯାଏ। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ବନଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, “ହେ ମୁନିପୁତ୍ର, ତୁମେ ଏପରି ଅଜ୍ଞାନୀ ପରି କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଏହି ସଂସାରର ଚଞ୍ଚଳ ସ୍ଵଭାବକୁ ତୁମେ ଜାଣ ନାହିଁ କି? ଏହି ଜଗତ୍ ସବୁବେଳେ ଏମିତି ଅସ୍ଥିର—କେହି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ବଢ଼ୁଛି, ଏବଂ ଅବଶ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ଚକ୍ର କେବେ ରୁକିନାହିଁ। ଚକ୍ଷୁରେ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ—ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି—ସେସବୁ ଏକ ଦିନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନଶ୍ଵର। ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅବ୍ୟର୍ଥ ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯାହା ଜନ୍ମିଛି, ତାହା ଏକ ଦିନ ସେଟିଯିବ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୁଏ।” ଏହି ଦେବବାଣୀ ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଲାଲ ହୋଇଥିବା ଦଶୁରାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ତାଙ୍କ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ, ଯେପରି ଘନ ମେଘରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ମନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ସେ ଉଠି, ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାହ କ୍ରିୟା ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୂର୍ବକ କରି, ଏବେ ଉଚ୍ଚତମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ତପସ୍ୟା କରିବା। ତାଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ କ୍ରିୟା ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଏକ ଦ୍ରଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ମୁନି ହେଲେ। ତଥାପି, ଏତେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ସତ୍ୱେ, ତାଙ୍କ ମନ ଏହି ପବିତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ। ସେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜାଣିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଅପବିତ୍ର ଭାବି କୌଣସି ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ନିଜ ନିଶ୍ଚୟରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା—“ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଗଛର ଡାଳି ଉପରେ ମାତ୍ର ନିବାସ କରିବି। ଏବେ ମୁଁ ଏମିତି ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏକ ପକ୍ଷୀ ପରି ଶାଖା ଓ ପତ୍ରରେ ବସିପାରିବି।” ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି କୁଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କରି, ନିଜ କନ୍ଧର ମାଂସ କଟି, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବମଣ୍ଡଳ ମୋ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାଂସ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେଉ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଭାବି, ସପ୍ତଜ୍ୱାଳା ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଦେଖାଦେଲେ, ସେ ମୁଁ ବାଣୀର ଅଧିପତି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ ବର ନିଅ, ଯେପରି ଏକ ମଣି ମୁଦୁକୁ ମାନେ ଉଠାନ୍ତି।” ତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ଦଶୁରା କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଜୀବଜନ୍ତୁ ସହିତ ପବିତ୍ର, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଛୁଇପାରୁ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୋ ନିବାସ ଗଛମାନେ ଉପରେ ହେଉ।” ଏହିପରି ମୁନିପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି, ଦେବତା ଶିଖୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ, କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ”, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଦଶୁରା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅଭିଭୂତ, ସେ ହସିଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମଧ୍ୟରେ ହସେ, ଫୁଲିଥିବା ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ମୁକୁର ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ଦଶୁରା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ମେଘମାଳା ଗଛମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁଥିଲା, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ଥକିବା ପରେ ଗଛର ତଳେ ଛାୟା ମିଳୁଥିଲା। ଏଠି ଗଛମାନେ ଦିଗ୍ବଳୟକୁ ନିଜ ଶାଖା ପରି ଲମ୍ବା ହାତ ଦ୍ୱାରା ମାପୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଫୁଲ ହେଉଛି ଦିଗ୍ବଳୟର ଚକ୍ଷୁ। ବାୟୁ ତାଙ୍କ ଶିର ଉଲ୍ଲାସିତ କରୁଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷୀକା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝୁମୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ର ହାତରେ ଆକାଶର ମୁହଁ ପଖାଳି ଦେଉଥିଲେ। ଗଛମାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ହଳଦିଆ ଫୁଲ ଝୁମୁକ ମୁଖରେ ତାଜା ପାନ ରଖିଥିବା ପରି ହସୁଥିଲେ, ମଧୁମକ୍ଷୀକା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝୁମୁଥିଲେ। ଲତାମାନଙ୍କ ଖେଳୁଥିବା ଫୁଲର ରେଣୁ ଧୂଳି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଗଛମାନେ ଘନ ଶାଖାରେ ଶୋଭିତ, କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚିଟା କୁହୁଡ଼ି ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ଚାଲିଥିବା ଦିବ୍ୟମାର୍ଗ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ପେଖାମାନେ ତଳେ ଲତାର ଉପରେ ଝୁଲିଥିଲେ, ଆକାଶ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ମେଘରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଶୁଭ୍ର ଚାମରା ଏବଂ ପର୍ଣ୍ଣା ତଳେ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ବର୍ଷ ଭରି ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକ ଉପସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ଦଳିଆ ପକ୍ଷୀ, କୋଇଲି ଓ ଜୀବଜୀବ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମିଷ୍ଟି ସ୍ୱର ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗୀତମୟ କରୁଥିଲା। କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଘଉଁଘରରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆକାଶର ଗୁହାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଏହି ଚକ୍ରରେ ଆବୃତ। ଏଠାରେ ଲାଲ କୋରାଳ ତଣ୍ଡ ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଚକ୍ଷୁଁ ଥିବା ଫୁଲ ଝୁମୁକ ଗଛକୁ ଏଠେଠି ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲା, ଯେପରି ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି। ଫୁଲର ରେଣୁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଧରିଥିବା ଅନ୍ଧକାର ଫୁଲ ଝୁମୁକ ମେଘ ଓ ବିଜୁଳି ମିଶିଥିବା ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।