ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ଭାଜୁ ଥିବା ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ଉଦାହରଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସାଂସାରିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରିବ। ଆତ୍ମା ଯେଉଁଠାରେ ଚେତନାର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେଉଁଠି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏବଂ ଖେଳରେ, ଦେହ ଗ୍ରହଣ କରେ—ଏହି ଦେହ ସ୍ଥଳ, କାଳ ଓ ଏହାଦିର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଆତ୍ମା, ଯାହାକୁ ଜୀବ ବୋଲାଯାଏ, ସଂସ୍କାରରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଚଞ୍ଚଳ ମନ ରୂପେ ପରିଣତ ହୁଏ—ଏହି ମନ ଚିନ୍ତନ ଓ ଅଚିନ୍ତନ ଦୁହିଁ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ। ପ୍ରଥମେ, ମନର ଶକ୍ତି କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଆକାଶ ଧାରଣାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଯାହାର ମୂଳରେ ଧ୍ୱନିର ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ଆକାଶ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘନ ହେବାରେ, ମନ ପ୍ରଥମେ ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ଧ୍ୱନିର ଅନୁଭବ କରେ, ପରେ ସ୍ପର୍ଶ ତତ୍ତ୍ୱ ଆଧାରିତ ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣା କରେ। ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ଓ ବାୟୁ, ମନ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱନି ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଭାବେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ତାହାର ଘର୍ଷଣରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହିପରେ ଘନ ହୋଇଥିବା ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରକାଶମୟ ଆଲୋକକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଯାହା ଦୀପ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହିପରି ଗୁଣ ଓ ରସ ଅନୁଭୂତି ସହିତ ମନ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଜଳର ଶୀତଳତାକୁ ଧାରଣ କରେ, ଏଭଳି ଜଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ପରେ ଏହି ମନ ଏପରି ଗୁଣ ଧାରଣ କରି, ତୁରନ୍ତ ଗନ୍ଧ ଥିବା ଦୃଢ଼ ରୂପକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଏହିପରେ ମନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୂତ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ, ନିଜ ସୂକ୍ଷ୍ମତାକୁ ଛାଡ଼ି, ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନିର ଚିଙ୍ଗା ଭଳି ଏକ ଦେହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ଦେହ ଅହଂକାର, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆତ୍ମା ସହିତ ଏକ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀର ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ, ଯାହା ପଞ୍ଚ ଭୂତ ର ହୃଦୟରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଭଳି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହର ମଧ୍ୟରେ, ମନ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଯାହା କ୍ରମେ ସ୍ଥୂଳ ହୁଏ, ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଫଳ ପକେ। ଏହି ଦୀପ୍ତି ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଗଳିଥିବା ସୁନା ଭଳି ଚମକେ, ଏବଂ ତାହା ନିଜ ଗୁଣରେ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ଏହି ଦେହର ଉପରେ ମଣିଷ ମଣିଷ ମନ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଭଳି ଆସନ, ତଳେ ପାଦ ଭଳି ଭିତି, ଦୁଇ ପାଖରେ ହସ୍ତ ବିନ୍ୟାସ, ମଧ୍ୟରେ ଉଦର ରୂପ ଧାରଣ କରାଯାଏ। ଏହିଭଳି ଏକ ଶିଶୁ, ଯାହାର ଅଙ୍ଗ ଅନ୍ଗ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିର ଅନେକ ଶିଖା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦେହ ଧାରଣ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ। ଏଭଳି ମନ ନିଜ ଗୁଣ ଓ କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ଯେପରି ଋତୁ ତାହାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସମୟ ସହିତ, ଏହି ଦେହ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧତା, ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ, ବିବେକ ଓ ନିପୁଣତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ସେଉଁଥି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିପତି, ଗଳିଥିବା ସୁନା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶରୁ ଉଦ୍ଭୂତ। ସେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହରେ ବସି, ନିଜର ମନର ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ନିଜର ନିବାସ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜରେ ଏକାଗ୍ର ରହନ୍ତି। କେବେ ଏହି ନିବାସ ଶୁଦ୍ଧ ଆକାଶ ଭଳି ଅଭିନ୍ନ ଓ ପରମ ହୁଏ, କେବେ ଏହା ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଓ ଶେଷ ବିନା ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। କେବେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାର ଦୀପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କେବେ ଏକ ଶୋଭାମୟ ଅରଣ୍ୟ କିମ୍ବା ନାଭିରେ ଅବସ୍ଥିତ ପଦ୍ମକୁଡ଼ି ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ସହଜରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆସନ, ନିଜ-ନିଜ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ତିଆରି କରନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ସେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥିତିରୁ ଅବତରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଦେହକୁ ସୁସମ୍ବଦ୍ଧ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଗର୍ଭର ନିଦ୍ରା ଶେଷ ହୁଏ, ସେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଶ୍ରୋତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ଏହି ଦେହ କେଶର ଟିପ୍ସ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ବତ୍ତିଶ ଦାନ୍ତ, ତିନି ଖମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ, ପନ୍ଦର ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ତଳେ ପାଦତଳ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଦେହ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ନଉଟି ଦ୍ୱାର, ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ, ଏବଂ ବିଶ୍ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ଦୁଇ ହସ୍ତ, ଦୁଇ ଷ୍ଠନ, ଦୁଇ ନୟନ—କିମ୍ବା କେବେ କେବେ ଅନେକ କନ୍ଧ ଓ ହସ୍ତ ଥାଏ; ଏହି ଦେହ ମନ ପକ୍ଷୀର ଘର, ଏବଂ କାମ ନାଗର ଗୁହା। ଏହା ତୃଷ୍ଣା ରାକ୍ଷସୀର ନିବାସ, ଆତ୍ମା ସିଂହର ଗୁହା, ଅଭିମାନ ହାତୀର ଅସ୍ଥାନ, ଏବଂ ପଦ୍ମମୁଖ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ନିଜ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହକୁ ଦେଖି, ତିନି କାଳରେ ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟି ଶୁଦ୍ଧ, ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। "ଏହି ଆକାଶ ଗୁହାରେ, ଏହି ମଧୁ ଶୋଭିତ କୂଳରେ, ଅନନ୍ତ ଓ ଅପାର, ପ୍ରଥମେ କ’ଣ ଥିଲା?"—ଏହିଭଳି ଚିନ୍ତା କରି ସେ, ନୂତନ ଉଦ୍ଭୂତ, ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ, ଅଗଣିତ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଚଳିଯାଇଛି। ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ବେଦକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, କ୍ରମ ଧର୍ମ ଓ ଗୁଣ ସହିତ, ଯେପରି ମଣିଷ ବସନ୍ତରେ ଫୁଲ ସ୍ମରଣ କରେ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ। ଏହିପରି ସେ ସହଜରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ଭିନ୍ନ ଆଚରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ, ଉପଜାଇଲେ, ଯେପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଏକ ନଗର ତିଆରି କରେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଯାହାଁରେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ—ସେ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲେ। ଏଭଳି ରାମ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଚକ୍ରରେ ବିଦ୍ୟମାନ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଫୁଲ ରୂପେ ବସନ୍ତରେ ଶୋଭା ପାଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ଆକାର ନେଲା। ଏହିପରି ଅନେକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା, ପଦ୍ମଯୋନି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମନ ଦ୍ୱାରା, ରଘୁନନ୍ଦନ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା ଏହି ଜଗତରେ ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି।