ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଥମେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଜଗତର ନିମିତ୍ତ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡିକୁ ଦୃଢ଼ ପୂର୍ବ ଅନୁଭୂତିର ଆଳୋଡନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ଷଣିକ ଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, ଏହା ଶୁଷ୍କ କାଠ ଖଣ୍ଡର ଆଗୁଆ ବାତାସରେ ଟୁଟିବା କିମ୍ବା ତରଙ୍ଗର ଧ୍ୱନିର ଶବ୍ଦ ଭଳି ଲାଗେ। ଏହି ଜଗତର ଚକ୍ର ଯାହାର କେନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଦୁ 'ମୁଁ' ଭାବନା, ତାହାକୁ ଆପଣ ନିଜର ମନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଳିବାରୁ ରୋକିବାକୁ ଉଚିତ, କାରଣ ଆପଣ 'ମୁଁ' ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଅହଂକାରର ଅନ୍ଧାର ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟର ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାର ଭୂତମାନେ ମଦ ମାତି ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦୁଃଖୀ ମନୁଷ୍ୟ ଅହଂକାରର ଭୂତ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ, ସେଉଁଥିରେ କୌଣସି କ୍ରିୟା, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଉପଚାର ଶାନ୍ତି ଆଣିପାରିବ ନାହିଁ। ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଏକ ନିର୍ମଳ ଅଇନା ଭଳି ଅନୁଭୂତିରେ ବସିଲେ, ତାହାରେ ଅହଂକାରର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ; ଏହିପରେ ଏଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ କଣ କୁହିଯାଏ? ଅହଂକାରର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଜଗତର ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ପୂର୍ବ ଅନୁଭୂତିର ଆଧାରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏକ ଘଟଣା, ଯାହା ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଯଦି ଆପଣ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—"ମୁଁ ନୁହେଁ, ମୋର କୌଣସି ଧନ, ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ନାହିଁ"—ତେବେ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଭାବନା ଆଣିବାରେ—"ଏହି ମାୟାର ଚମକ ଅସତ୍ୟ; ମୋର କୌଣସି ଆସକ୍ତି କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ"—ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଚିନ୍ତା କରିବା—"ମୁଁ ଆତ୍ମାରେ ନୁହେଁ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଚମକରେ ମୁଁ ନାହିଁ"—ଅହଂକାର ବୃଦ୍ଧି ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମନ ମଧ୍ୟରେ 'ମୁଁ' ଓ 'ଜଗତ' ଭାବନା ଗଳିଯାଏ, ଏବଂ ସମତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ତେବେ ଅହଂକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରେନାହିଁ। ଏହି ଅହଂକାର କେମିତି ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ଏବଂ ତ୍ୟାଗ ପରେ କଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ? ଏଠାରେ ରାଘବଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ: ତିନି ପ୍ରକାରର ଅହଂକାର ତିନି ଲୋକରେ ଅଛି; ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ଅଟୁଟ ଅଛି, ତୃତୀୟ ଅହଂକାର ପ୍ରତ୍ୟାଗତ ହେବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମ ଅହଂକାର ହେଉଛି—"ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ; ମୁଁ ଚିରଅବିନାଶୀ ପରମାତ୍ମା; ମୁଁ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ"—ଏହି ଅହଂକାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହି ଅହଂକାର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅଟୁଟ, ବନ୍ଧନ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏହି ଅହଂକାର ଜୀବନମୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଅହଂକାର ଶବ୍ଦ ଏକ ସାମାନ୍ୟ ଉପାଧି, ଏହା ପ୍ରକୃତ ନୁହେଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅହଂକାର ହେଉଛି—"ମୁଁ ସମସ୍ତୁ ଠାରୁ ଅଲଗା, ଏକ ଶତାଂଶ କେଶରୁ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ"—ଏହି ଅହଂକାର ମଧ୍ୟ ପରମ ଉତ୍ତମ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହି ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ବନ୍ଧନ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏହି ଅହଂକାର ଏକ କଳ୍ପିତ ଭାବନା, ପ୍ରକୃତ ନୁହେଁ। ତୃତୀୟ ଅହଂକାର ହେଉଛି—"ମୁଁ ମୋର ହାତ, ପାଦ ଓ ଆଦି"—ଏହି ଅହଂକାର ଲୋକୀୟ ଏବଂ ଅସାର। ଏହି ଅହଂକାର ହାନିକାରକ; ଏହା ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଅହଂକାରର ଆଘାତରେ ଜୀବ ଆଉ ଉନ୍ନତି କରିପାରେନାହିଁ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଏକାଧିକ ଶାସନ ଦିଆଯାଏ, ଜଗତର ମନ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଅହଂକାର ଦୀର୍ଘ ଦିନ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ତେବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅହଂକାର ସହିତ ଜୀବ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଲୋକୀୟ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ବଂଧା, ସେମାନେ 'ମୁଁ ଏହି ଶରୀର' ଭାବନାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ବଡ଼ ଲୋକମାନେ 'ମୁଁ ଶରୀର ନୁହେଁ' ଭାବନା କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଅହଂକାର ଅଟୁଟ ଅଛି, ତୃତୀୟ ଅହଂକାର ଲୋକୀୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଜଗତର ବନ୍ଧନ ଶୃଙ୍ଖଳା ତିଆରି ହୁଏ; ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଅଟୁଟ ଲୋକମାନେ କିଛି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ତୃତୀୟ ଅହଂକାର କୁ ମନରୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକ ଲୋକ ନିଜ ପାଇଁ କଣ ଲାଭ କରିପାରିବ? ଏହି ଅହଂକାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ଅହଂକାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେତେବେଳେ ଏକ ଲୋକ ଅଲଗା ହୋଇଯାଏ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପାଏ। ଯଦି ଏହି ଉପରି ଉଲ୍ଲେଖିତ ଅହଂକାର ଅବସ୍ଥାଗୁଡିକୁ ଚିନ୍ତା କରି ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ତେବେ ନିର୍ମଳ ଲୋକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଇଟି ଅହଂକାରକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ସମସ୍ତ ଅହଂକାରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଯଦି ରହିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଁଚିଯାଏ। ସମସ୍ତ ସମୟ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଜନମୁକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଜନ ସଂକଟମୟ ଲୋକୀୟ ଅହଂକାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଶରୀର, ରୋଗ ଓ ଅପରାଧରେ ଆଧାରିତ ଦୁଷ୍ଟ ଅହଂକାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି ଅବସ୍ଥା ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ଏହି ଅହଂକାରକୁ ଚିନ୍ତାରେ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଶ୍ଚଳ କିମ୍ବା କ୍ରିୟାଶୀଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକ କଦାପି ଅଧୋଗତି ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁ ଜୀବର ଅହଂକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେମାନେ ଭୋଗର ରୋଗର ରସ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଅତି ତୃପ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିଷ ମିଶିତ ରସକୁ ଚାହନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଜନ ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ, ସେହିଁଥିରେ ଏକ ନିର୍ମଳ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ଆସେ; ଅନ୍ଧାର ଅପସାରିତ ହେଲେ ମନ ଆଉ କିଛି ଚାହିଁବା ନାହିଁ। ଏହିପରି ରାଘବ, ଅହଂକାରର ଚେଷ୍ଟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏକାନ୍ତ ଉଦ୍ୟମ କରି ଜନ ସଂସାର ଶାଗରକୁ ପାର ହୁଏ। "ମୁଁ ନୁହେଁ; କିଛି ମୋର ନୁହେଁ; ମୋତେ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ମୁଁ ଏକା"—ଏହି ଭାବନାକୁ ମନରେ ଦୃଢ଼ କରି ରଖିଲେ, ମହାତ୍ମା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଁଚିଯାଏ। ଏବେ ଶୁଣ, ଶମ୍ବରା ନଗର ରେ କଣ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ଦାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ।