ପବିତ୍ର ଯଜୁର୍ବେଦର ଏହି ଶ୍ରେଣୀ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ଭୟାନକ ଦୈବ-ଦାନବ ସଂଘର୍ଷର ଚିତ୍ରଣ ମିଳେ। ମହାନ ଶୈଳଗୁଡ଼ିକର ଢାଳ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ପଡ଼ିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ସୁନାର ଶିଖର ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଭୀତ ହେଇଯାଏ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଜନିତ ଅଗ୍ନିର ତୁଣ୍ଡା ଚିଙ୍ଗାରିଗୁଡ଼ିକ ଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଯେପରି ବିପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ତାରାମାଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେପରି ବିକିରଣ ହୁଏ। ରକ୍ତ ଓ ମାଂସର ତରଙ୍ଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀତଟରେ, ଉଚ୍ଚ ଓ ଶିଥିଳ ଭୂତମାନେ ପ୍ରଳୟର ତାଳପତ୍ର ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନେ ସମୁହେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ଆକାଶରେ, ରକ୍ତ ଓ ଧୂଳିର ବର୍ଷାରେ ମେଘ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ଶସ୍ତ୍ର ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳର ଶିଖର ଚମକୁଛି। ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଅପାରଦ୍ରଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, କାରଣ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବାହୁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ପରି ଓ ଦେହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳମାନ, ପାହାଡ଼ରାଜଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଛନ୍ତି। ଶସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନି ଆଘାତରେ ଶୈଳ ଭାଗ ଭାଗ ହୋଇ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଏକତ୍ର କରି, ଅଶ୍ୱମେଧାଗ୍ନି ପରି ଉଦ୍ଧୀପିତ ହୋଇ, ଦାନବମାନେକୁ ମେଘକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଉଥିବା ବାୟୁ ପରି ଧାଉଛନ୍ତି। ଶେଷେ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବୃଦ୍ଧ ଉଠୁକୁ ଧରିବା ବନ୍ୟବିଳେଇ ପରି ଧରି ନେଇଛନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଆକାଶରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଫୁଲିଥିବା ଅରଣ୍ୟ ପରି ଅଲୋକିତ ହୋଇଯାଏ। ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଅରଣ୍ୟକୁ ବାୟୁ ଫୁଲର ଝଡ଼ ପରି ଭରିଦେଇଥାଏ। ଦେବ-ଦାନବ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେପରି ବଡ଼ ମଶା ଗଛ ତଳେ ଝଗଡ଼ା କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ତୋଳିବା ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧର ଭୟାନକ ଗୁଞ୍ଜନ ଆକାଶକୁ ପ୍ରକମ୍ପିତ କରିଥାଏ, ବିପ୍ରଳୟର ମେଘ ପରି। ଆକାଶରେ, ମହାନ ଏବଂ ଘନ ମେଘ ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ମନ୍ଦରାଚଳ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଠିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଶସ୍ତ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ଆଘାତର କ୍ରନ୍ଦନ ଏମିତି ଭୟାନକ ଓ କଠୋର ଧ୍ୱନି କରେ, ଯେପରି ଜୀବନ ହୀନ ହୃଦୟରୁ ଅନ୍ତିମ ଦୁଃଖ ନିର୍ଗତି ହୁଏ। ଏହି ତୁଳନା ଦିଆଯାଏ ପ୍ରଳୟ ମେଘ ପରି, ଏହା ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଢାକି ନେଇ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକାସାଥିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଦେଲ କୁ ଆଘାତ ଲାଗି ଏହି ମହା ଧ୍ୱନି ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଥାଏ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗି ଜଳର ତୋର୍ଣ୍ଣାଦ ପାତାଳକୁ ଝପଟିଯାଏ। ବିମୋଚିତ ପର୍ବତ ଶିଖର ଏବଂ ବାୟୁର ଝଟିକା ଏହି ଧ୍ୱନିକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରେ, ଏହା ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠେ। ମନ୍ଦରାଚଳ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀରସାଗର ମନ୍ଥନ ପରି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ଆଘାତରେ ଉଦ୍ଧ୍ୱସ୍ତ ହୁଏ, ତଳେ ଭୟାନକ ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ଟକରାର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ। ଦୁଇ ରୁଷ୍ଟ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦାନବୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ଯାହା ନଗର, ଗ୍ରାମ, ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ଓ ମଣିଷମାନେକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଉଥାଏ। ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ପାହାଡ଼ ଓ ଦାନବ ଦେହରେ ଭରିଯାଏ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ପାଷାଣର ଆଘାତରେ ତାଙ୍କୁ ଚିରି ଦିଆଯାଏ; ଆକାଶ ଧୂଳିରେ ଢାକିଯାଏ। ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶସ୍ତ୍ରମଣ୍ଡଳ ମେରୁ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଦେଇଛି; ବାଣର ବାୟୁ ଦାନବ, ଦେବ, ଅସୁର ଓ ପଦ୍ମକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଛି। ଯୁଦ୍ଧ ଚକ୍ରରେ ଚକ୍ରର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଧ୍ୱନି, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଥମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଉଛନ୍ତି। ଦେବ ଓ ଦାନବ ଦଳରେ ଚକ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ପାଷାଣ ଓ ଅଗ୍ନିର ଝଡ଼ରେ ଆକାଶ ଭରିଯାଏ। ଚକ୍ରାଘାତରେ ମହାଦାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଶୁକ୍ର ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମହାମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ନୂତନ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି। ଏପରି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ସବୁଠାରେ ରକ୍ତ ଝରା ଚିତ୍ର ଦେଖାଯାଏ; ଅନେକ ଦେବ, ଦାନବ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପାହାଡ଼ ଏହି ମହାସଂଘର୍ଷରେ ବିନାଶ ହେଉଛନ୍ତି। ଦେବ-ଦାନବ ତେଜରେ ସଂସାର ଆଲୋକିତ, ଅନେକ ଜଳରାଶି ତାଳେ ଲୁଚିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବାହୁଡ଼ିକି ତାଳେ ସେନାମାନେ ଦେଖାଯାଏ। ଦାନବ-ପାହାଡ଼ ରୂପୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଆସିଯାଉଛନ୍ତି, ଯାହା ଭୟାନକ ଓ ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଅଗ୍ନି ଝାଳ ଦେଇ ଦାନବମାନେ ଦଗ୍ଧ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଶିତଳତାରେ ଜଳ ଜମିଯାଏ, ଅଗ୍ନିର ତାପରେ ପାଷାଣ ଗଳିଯାଏ। ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ବିଶ୍ୱରାତ୍ରି ଅନ୍ଧକାର ସଂଚିତ, ମାୟା ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଏହାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଉଛି। ମାୟାମୟ ଆକାଶରୁ ଅଗ୍ନିବର୍ଷା ହୁଏ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଟକରାରେ ଝଡ଼ ଉଠେ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଝଡ଼ରେ ପାହାଡ଼ ବର୍ଷା ଭାସିଯାଏ, ନିଦ୍ରା, ଜାଗ୍ରତ, ବୃଷ୍ଟି ଓ ଗ୍ରହାସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଧିକ ଭୟାନକ କରେ। କ୍ରୋଧିତ ଅଗ୍ନିଜାଲରେ ଦାନବ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ, ଏକ ମୁଠି ଅଗ୍ନି ମହାସମୁଦ୍ର ପରି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର—କ୍ଷୁର, ଦାରୁଛେଦ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର—ସବୁ ତେଜଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିବାରିତ ହୁଏ। ଏପରି ଭୟାନକ, ଅଲୋକିକ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଅପୂର୍ବ ଶୌର୍ୟ ଓ ତେଜରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ଏହି ସଂଘର୍ଷ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ କମ୍ପିତ କରେ।