ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଶ୍ରୁତିରେ, ଏକ ଦିନ ଶୁକ୍ର ଓ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଛି—“ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ତୁମେ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କରେ ନୁହଁ, ନା ବସ୍ତୁମାନ ତୁମରେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମର ସ୍ୱଭାବ ଶୁଦ୍ଧ, ଜାଗୃତ, ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚିତ—ସ୍ଥିର ରୁହ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର, ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକାରର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଛା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ମନ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଯାଏ—ତେବେ, ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରିବା, ହେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉତ୍ତମ। ଏହି ସମୟରେ, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, “ଏକ ରାଜା ଯେପରି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେପରି ଆମେ ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା। ସଠିକ୍ ସମୟରେ, ପୂର୍ବ ଦେହରେ ତପସ୍ୟା କରି, ତୁମେ ପୁନି ଦାନବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା। ଏକ ବଡ଼ ଯୁଗର ଶେଷ ଆସିଲେ, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର, ଏହା ପୁନି ନେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, ଏକ ଶୁଷ୍କ ଫୁଲ ପରି। ଜୀବନମୁକ୍ତି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର ମହାଗୁରୁ ଭାବରେ ପୂର୍ବ ଦେହରେ ରୁହ। ଦୁଇଜଣ ଉପରେ ଶୁଭ ହେଉ, ଆମେ ଆମର ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ ଦିଗକୁ ଯିବା। କାହାର ମନରେ ଅଛି, ଯେ କିଛି ଚାହିଁଲେ ମିଳିନଥିବା?” ଏଭଳି କୁହି, ଫୁଲକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣ ସହିତ ଆକାଶରୁ ଲୁଚିଯାଏ। ସେ ମହାପୁରୁଷ ବିଦାୟ ନେଲାପରେ, ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ଏକ ଯୁବ ଓ ସୁକୁମାର ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କାଳର କାରଣରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେବାକୁ ନିୟତ, ଯେପରି ମାଧବ ଏକ କୁମାର ଲତାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେହ, ମୁହଁ ଓ ଅଙ୍ଗ ଫିକା ହୋଇ, କମ୍ପି ଯାଇ ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା, ଏକ ଲତାର ମୂଳ କାଟିଦିଆଯାଉଥିବା ପରି। ମହା ଋଷି ତାଙ୍କର ପୁଅର ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଜଳ ସହିତ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କୌଶଳ କଲେ। ଏହାପରେ ସେ ସୁକୁମାର ଦେହର ସମସ୍ତ ନଡ଼ୀ ଭରିଗଲା, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ନଦୀ ଖାଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିବା ପରି ଚମକିଉଠିଲା। ସେ ଲତା ବର୍ଷାରେ ମାନେ ଲୋଟସ୍, ବସନ୍ତରେ ନୂତନ ଲତା ପରି ହେଇଗଲା; ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ଫୁଲିଉଠିଲା। ଏହାପରେ ବୀର୍ୟ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା, ଚଳିତ ପ୍ରାଣ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବହିଗଲା, ଯେପରି ଏକ ମେଘ, ରସ ଓ ବାୟୁ ମିଶି ଭରିଉଠିଲା। ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏକ ନୂତନ ମେଘ ପରି ପ୍ରଥମ ଗର୍ଜନ ସହିତ ପାହାଡ଼କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ପିତା ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ହୃଦୟ ସ୍ନେହରେ ମୃଦୁ ହେଲା, ଯେପରି ବର୍ଷା ମେଘ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାହାଡ଼ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ। ଭୃଗୁ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କର ଝିଅର ପୂର୍ବ ଦେହକୁ ଦେଖିଲେ; ‘ଏହି ମୋର ଜନ୍ମ’ ଭାବ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ‘ଏହି ମୋର ପୁଅ’ ଭାବ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ଯେପରି ଦେହ ଅଛି, ‘ମୋର’ ଭାବ ରହିଥାଏ। ଏହାପରେ ଦୁଇଜଣ ପିତା ପୁତ୍ର ହେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବଢ଼ାଇଲେ, ଯେପରି ରାତି ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପଦ୍ମ ପୋକା ଆନନ୍ଦ କରେ। ବହୁଦିନ ପରେ ଚକ୍ର ଦଳ ପରି ଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ମୟୂର ଓ ମେଘ ପରି ବର୍ଷାର ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଇଚ୍ଛା ଏବଂ କଥା ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଉଠିଗଲେ। ଦୁଇଜଣ ସହିତ ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଦେହକୁ ତାଳି ଦେଲେ; କାହା ନିଆଯାଏ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ନାହିଁ? ଏଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ଅରଣ୍ୟରେ, ଭୃଗୁ ଓ ଭାର୍ଗବ ତପସ୍ୟାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦାଡ଼ି ହେଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଜ୍ଞାନ ମିଳି, ଜୀବନମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଜଗତର ଶିକ୍ଷକ ହୋଇ, ସ୍ଥଳ, କାଳ, ଓ ପରିସ୍ଥିତିର ତରଙ୍ଗରେ ସହଜ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ତପସ୍ୟା କରି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। ସମୟ ପରେ, ଶୁକ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଭୃଗୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ। ଶୁକ୍ର ପ୍ରଥମେ ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ଅସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଆଦିରେ, ଭାର୍ଗବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ମନ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଅବସ୍ଥାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇଥିଲା, ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ଦୂଷଣ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଇଛା ଶାନ୍ତ ହେଉଠିବା ଓ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଠିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ସତ୍ତ୍ୱ' କୁହାଯାଏ; ଏହି ନିର୍ମଳ ଚେତନା। ଯେଉଁ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱର ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଯାହା ଚିନ୍ତା କରେ, ତାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଘଟିଯାଏ, ଯେପରି ସାଗର ଜଳରେ ତରଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ। ଭୃଗୁଙ୍କର ପୁଅରେ ଯେପରି ଏହି ଭ୍ରମ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା, ଏହି ଉଦାହରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଏକ ମାଞ୍ଜି ତାଙ୍କର ଅଙ୍କୁର, ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଭୂତ କରେ, ଏହିପରି ଭ୍ରମର ଗୁଛ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଏହି ବିଶ୍ୱ, ତାହା ସମସ୍ତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପସ୍ଥାନ ଭ୍ରମରେ ଉଦ୍ଭୂତ ଓ ଭ୍ରମରେ ଅନ୍ତ। ଏହି ବିଶ୍ୱ କାହା ପାଇଁ ଉଦୟ ନୁହଁ, ନା ଅସ୍ତ; ଏହା ମାୟାର ଭ୍ରମ, ନିର୍ବ୍ୟର୍ଥ ବିସ୍ତାର। ଯେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅଣ୍ଡ ଆମର ଅନୁଭୂତିରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏଭଳି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ଅଦୃଶ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ଅଛି। ସ୍ୱପ୍ନ ନଗର ଓ କଳ୍ପିତ ନଗରର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଦେଖିପାରିନଥିବା ପରି, ଏହି ଭ୍ରମ ଚକ୍ର ବିଭିନ୍ନ। ଏପରି ଆକାଶରେ କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ନଗର ଅଛି, ତେବେ ଜ୍ଞାନ ଚକ୍ଷୁ ବିନା ଦେଖିବା ଯାଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଭୂତ, ଯକ୍ଷ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି—ଚିନ୍ତା ଦେହର, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର ମିଶ୍ର। ଏହିପରି, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଆମେ ଓ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ କଳ୍ପନାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ମିଥ୍ୟା ଓ ସତ୍ୟର ମିଶ୍ର ସ୍ୱଭାବର। ଏହିପରି, ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ର ଅଛି; ଏହା ବାସ୍ତବ ନୁହଁ, କାରଣ ବାସ୍ତବରେ ଏହା ଅବାସ୍ତବରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ।