ଏହି ଶରୀର ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ, ତେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ମଧ୍ୟରେ ସୁଖ ଅନୁଭବ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅସଙ୍ଗ ମନ ନେଇ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେଖାକୁ ତେଁମାନେ ଅଜାଗୃତ ଭଳି ଲାଗନ୍ତି। ସେମାନେ ସୁଖ ମଧ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ଖୁସି ଭଳି ଲାଗନ୍ତି, ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ପୀଡିତ ଭଳି ଲାଗନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମନରେ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଅପ୍ରଭାବିତ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି। ଏହା ଏପରି, ଯେପରି ଏକ କମ୍ଭ ଉପରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହିଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ କମ୍ଭ ଅଚଳ ରହେ, ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଖରେ କେବଳ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ, ମନ ତ ଅଚଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଭାବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଜଳ ତଳେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଏ, ସେପରି ଅନ୍ତଃରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଅପ୍ରଭାବିତ ରହନ୍ତି। ଯଦି କେହି କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମନ ଅଜାଗୃତ, ସେ ତଥାପି ବନ୍ଧନରେ; ଯଦି କେହି ମୋହ ର ଖେଳ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମନ ଜାଗୃତ, ସେ ମୁକ୍ତ। ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମୁକ୍ତ, ସେ ମୁକ୍ତ; ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବନ୍ଧନରେ, ସେ ବନ୍ଧନରେ; କାର୍ଯ୍ୟ ମୁକ୍ତ କି ବନ୍ଧିତ ଅପରାହ୍ନ। ଏହି ଜଗତରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ହେଉଛି ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ବନ୍ଧନ-ମୋକ୍ଷ ର କାରଣ, ଯେପରି ଆଲୋକ ହେଉଛି ଦୃଶ୍ୟ ର କାରଣ। ବାହ୍ୟ ଭାବେ ଜଗତ ର ପ୍ରଥା ଅନୁସରଣ କର, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଆଚରଣରୁ ମୁକ୍ତ ରହ; ସମସ୍ତ କାମନା ଶାନ୍ତ କରି ଅସଙ୍ଗ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋ। ନିଜ ସ୍ଵରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି, ଯେ ଯଥାଯଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେ କର; ଏହା ହେଉଛି ସମତା ର ସ୍ଥିତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅତି ଅନୁରାଗ ର ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତରେ ପଡ଼ିନିଅ, ଯାହା ସଂସାର ର ମହା ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ଓ ରୋଗ ର ନିଦାନ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ମଙ୍କ୍ଷୁକ୍ଷୁ। ତୁମେ ବସ୍ତୁରେ ନୁହଁ, ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ତୁମରେ ନୁହଁ, ହେ କମଳନୟନ; ତୁମର ସ୍ଵଭାବ ଶୁଦ୍ଧ, ଜାଗୃତ, ଆତ୍ମନିଷ୍ଠ; ଦଢ଼ ରୁହ। ଯଦି ତୁମେ ସେହି ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର, ଯେଉଁଠାରେ ମହା ଅନୁରାଗ ର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଆଶା ଶେଷ ଓ ମନ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତେଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ହେ ମହାଜ୍ଞାନୀ। ଏହିପରେ, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କୁହାଯାଇଛି: ଯେପରି ରାଜା ଏକ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେଣୁ, ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ଶରୀରକୁ ପଛେଇ ରଖି, ଆମେ ଏହି ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା। ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ପୂର୍ବତନ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟା କରି, ତୁମେ ପୁନି, ହେ ନିର୍ମଳ, ଦାନବ ମହାନ୍ତମାନଙ୍କ ମହିମା ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ମହାକଳ୍ପ ର ଶେଷ ଆସିଯିବ, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା; ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ନ ପିଣ୍ଡିବା, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ଫୁଲ ପୁଣିଥରେ ଚାଲିନଥାଏ। ଜୀବନମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଏହି ପୂର୍ବତନ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାଗୁରୁ ଭାବେ ରହ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ। ଦୁହଁଜଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ; ଆମେ ଆମ ଇଚ୍ଛିତ ଦିଗକୁ ଯିବା। କାହାର ମନ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ଅଛି କି? ଏପରି କହି, ସେ ଫୁଲକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣ ସହିତ ଆକାଶରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରି, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ପୂଜ୍ୟ ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ନିୟତ କଥା କହି ଚାଲିଗଲେ, ଭାର୍ଗବ ନିଜ ନିୟତ ଭାଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ। ସେ ତାହାର ଯୁବା ଓ କୋମଳ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା କାଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଆଗାମୀ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ ପାଇଁ ନିୟତ, ମାଧବ ଯେପରି ନୂତନ ଲତାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶରୀର, ଧୂସର ମୁହଁ ଓ ଅଙ୍ଗ, କମ୍ପିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ମୂଳ କଟା ଲତା ଭୂମିକୁ ଲୁହୁ ହୋଇ ପଡ଼େ। ଏହାପରେ, ସେ ମହାଋଷି ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃସଞ୍ଚାର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତାହା ପରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ନାଡୀ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ସେ ଅନ୍ୟ ଋତୁରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ, ବସନ୍ତରେ ନୂତନ ଲତା ପରି ଖିଳିଉଠିଲା; ଶରୀର ଶକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତାହା ପରେ, ଶୁକ୍ର ଅନ୍ତସ୍ଥ ପ୍ରାଣ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ର ଧାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେପରି ମେଘ ରସ ଓ ବାୟୁ ସଂଯୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ସେ ସ୍ଵଚ୍ଛ ରୂପ ନେଇ, ନୂତନ ମେଘ ପରି ପ୍ରଥମ ଗର୍ଜନରେ ପାହାଡ଼କୁ ନମସ୍କାର କରିଥାଏ, ସେପରି ବାପାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାପରେ, ବାପା ତାଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ଶରୀରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ମନ ମୃଦୁ ହେଲା, ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ବର୍ଷା ମେଘ ପାହାଡ଼କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ। ଭୃଗୁ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଶରୀରକୁ ଦୟା ସହିତ ଦେଖିଲେ; "ଏହି ମୋର ଜନ୍ମ" ବୋଧ ସେ ମହାଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କଲା। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, "ଏହି ମୋର ପୁଅ" ବୋଧ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରାନ୍ତ କଲା; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ଅଛି, "ମୋର" ବୋଧ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି, ସେମାନେ ପିତା-ପୁଅ ହେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ୟଙ୍କ ତେଜକୁ ବଢ଼ାଇଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପଦ୍ମପୋଖରୀ ରାତି ଶେଷରେ ଖୁସି ହୁଏ। ଦୀର୍ଘ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପରେ ଚକ୍ର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପୁନଃ ଯୁଗଳ ହେବା, କିମ୍ବା ବର୍ଷା ମେଘ ଓ ମୟୂର ମିଶିବା ପରି, ସେମାନେ ଗାଢ଼ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏପରି ଏକ ଦୀର୍ଘ ଆକାଂକ୍ଷା ଯୋଗ୍ୟ ଘଟଣା ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ ଉଠିଲେ। ସେମାନେ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସେଇ ଦ୍ୱିଜ ଦେହକୁ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ ଭସ୍ମ କଲେ; କାହା ଏହି ଜଗତରେ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରେନାହିଁ? ଏହି ଭଳି, ସେଇ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ, ଭୃଗୁ ଓ ଭାର୍ଗବ, ତପସ୍ୟା ର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ସେମାନେ ଯାହା ଜଣିବା ଉଚିତ, ତାହା ଜାଣି, ଜୀବନମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଜଗତର ଗୁରୁ ଭାବେ, ସ୍ଥାନ, କାଳ ଓ ପରିସ୍ଥିତିର ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସହଜ ଓ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରି ଚଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ, ଶୁକ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଚାର୍ଯ୍ୟ ହେବାର ପଦବୀ ଲାଭ କଲେ, ଭୃଗୁ ନିଜ ନିର୍ମଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ।