ଏକ ସମୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର ଫଳ ମିଳୁଥିଲା, ସେଠାରେ ଏବେ ପବିତ୍ର ଝରଣାରେ ଧୋଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଶୁଷ୍କ ଅସ୍ଥିପଞ୍ଜର ହସୁଥିଲା। ଏହି ଅସ୍ଥିପଞ୍ଜରର ମୁଣ୍ଡ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦ୍ୱିପ୍ରଭାମାନ ଥିଲା, ଏବଂ ଶିବଲିଙ୍ଗର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କପୂର ଲେପିଥିବା ଅପୂର୍ବ ତେଜକୁ ଉପହାସ କରୁଥିଲା। ଏହି ଅସ୍ଥିପଞ୍ଜରର ଗଳା ସିଧା, ଶୁଷ୍କ ଓ ଧୂସର, ଗୋଟିଏ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାଂସର ଅବଶେଷ ଛାଡ଼ି, ଆତ୍ମାର ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା, ଯେପରି ଦେହକୁ ଆଉ ଲମ୍ବା କରିଦେଉଛି। ଏହି ଗଳା ମାଟି ଭଳି ଫିକା, ମାଂସ ଝରଣାରେ ଧୋଇଯାଇଛି, ମୁହଁରେ ମାତ୍ର ନାକର ଅସ୍ଥି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ଆକୃତିର ସୀମାକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଏହି ଲମ୍ବା ଗଳା, ମୁହଁ ଉପରକୁ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲା, ଯେପରି ଶ୍ୱାସ ବିଦାୟ ନେଉଥିବା ବେଳେ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଚାହୁଁଛି। ଛାତି, ଘୁଅଁ ଓ ବାହୁ ଦୁଇଗୁଣିଆ ଲମ୍ବା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ସେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୃତିକୁ ମାପିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି; ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭୟ ତାକୁ କ୍ଷୟ କରିଦେଇଛି। ଗଭୀର ଅଂତ୍ର, ଶେଷ ଥିବା ଚର୍ମ ସଙ୍କୋଚିତ, ଯେପରି ଅଜ୍ଞମାନେ ହୃଦୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ୍ୟତାକୁ ଦେଖିପାରିବେ। ଏହି ଶୁଷ୍କ ଅସ୍ଥିପଞ୍ଜରକୁ, ଯାହା ହାତୀର ଢାଞ୍ଚା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦେଖି ବୃଗୁ ଉଠି ଉଭୟ ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମ୍ପର୍କ ଭୁଲିଗଲେ। ଦୃଷ୍ଟିପାତ ମାତ୍ରେ, ବୃଗୁଙ୍କ ମନେ ଆସିଲା: "ଏହା କି ମୋ ସନ୍ତାନ, ଯାହାର ଜୀବନ ବହୁଦିନ ତଳେ ଶେଷ ହୋଇଗଲା?" ଏହି ଚିନ୍ତା ସହ ତାଙ୍କର ମନେ ମାତ୍ର ସନ୍ତାନର ଯୌବନ ହାରାଇଯିବାର ଦୁଃଖ ରହିଗଲା, ଏବଂ ସହସା ତାଙ୍କର ମନରେ କାଳ ପ୍ରତି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରଭୁ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କାଳକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଅପୂର୍ବ ସମୟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିଗଳି ନେଉଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରଧାରୀ କାଳ ଦେବତା ଦୃଶ୍ୟମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେ ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ନିପାତେ ଆସିଲେ। ସେ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀ, ତାଳୱାର ଓ ପାଶ ବହନ କରୁଥିଲେ, କଣ୍ଠା ଓ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଛଅଟି ବାହୁ ଓ ଛଅଟି ମୁଣ୍ଡ ଥିଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ପରିଚାରକ ଦଳ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଅଗ୍ନିର ଜାଲ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଆକାଶକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଚେଟିର ରୂପ ଦେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧରିଥିବା ତ୍ରିଶୂଳର ଟିପ୍ସରୁ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ସୁନା ଦୁଲି ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହେଉଛି। ତାଙ୍କ ପାଶର ଶ୍ୱାସରେ ପୃଥିବୀର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଦୋଲାୟମାନ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଝୁଲା ଉପରେ ଚଡ଼ିଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କର ତାଳୱାର ତେଜରେ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ବିଶ୍ୱ ଦହିଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଧୂଁଆରେ ଢାକିଯାଉଛି। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳ ବୃଗୁଙ୍କ ସମ୍ନିପାତେ ଆସି, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲେ, ପ୍ରଥମେ ଶାନ୍ତିର ଭାଷଣ ଦେଲେ: "ହେ ମହାମୁନି, ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରର ଗତି ବୁଝିଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଦୁଇଟି ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ମୂଢ଼ ହୁଏନାହାନ୍ତି—ତେଣୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କେବେ ମୂଢ଼ ହେବେନି। ଆପଣ ଅପାର ତପସ୍ଵୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଆମେ ନିୟତିର ରକ୍ଷକ; ଏହି କାରଣରୁ, ଆପଣ ମାନ୍ୟତା ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ—ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ। "କ୍ରୁର ତପସ୍ୟା କରି ନିଜକୁ ଦୁଃଖ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯେପରି ସମୟାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଦହାଇପାରିନାହିଁ, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ଶାପ କେମିତି ଆମକୁ ଦହାଇପାରିବ? ସଂସାରର ଗୁଞ୍ଜଳି ଅନେକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନିଗଳି ନେଇଛି, ଅନେକ ବିଷ୍ଣୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; କାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଶାପିତ ହୋଇଛୁ? "ଏଠି, ଆମେ ଉପଭୋକ୍ତା ଏବଂ ଆପଣମାନେ ଭୋଜ୍ୟ; ଏହି ନିୟତିର ଗତି—ଏଠାରେ କେହି କିଛି କରିପାରିବା ନୁହେଁ। ଅଗ୍ନି ସ୍ବଭାବତଃ ଉପରକୁ ଯାଏ, ପାଣି ତଳକୁ ବହେ, ଭୋଜ୍ୟ ଭୋକ୍ତା ପାଖକୁ ଯାଏ, ସୃଷ୍ଟି ନିଜ ଅନ୍ତକୁ ଯାଏ—ଏହା ସ୍ବଭାବ ଅନୁସାରେ। ଏଠି, ପରମାତ୍ମା ସ୍ବୟଂ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ, ନିଜ ସ୍ବରୂପରେ, ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। "ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏଠି କେବଳ କର୍ତ୍ତା ନାହିଁ, ଭୋକ୍ତା ନାହିଁ; ଅଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନେକ କର୍ତ୍ତା ଦେଖାଯାନ୍ତି। କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଓ ଅକର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଧାରଣା ମାତ୍ର କଳ୍ପିତ—ଏହା ଭ୍ରାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଗଛରେ ଫୁଲ ନିଜେ ହୁଏ, ଜୀବ ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏଠି କାରଣତ୍ୱ ମାତ୍ର ନିୟତିର କଳ୍ପନା। ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତିରେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଓ ଅକର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଯେପରି ନ ସତ୍ୟ, ନ ଅସତ୍ୟ, ସମୟର ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। "ମନ ଭ୍ରାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଂସାରରେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଓ ଅକର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଧାରଣା ତିଆରି କରେ, ଯେପରି ରସିକୁ ସର୍ପ ଭାବି ଭ୍ରମ କରାଯାଏ। ଏହିପରି, ମୁନି, କ୍ରୋଧିତ ହେଉନାହାନ୍ତୁ; ବିପଦରେ ଏହି ଘଟଣାର କ୍ରମ ଏପରି। ଯଥାର୍ଥ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ; ଯାହା ଯଥା ଅଛି, ସେପରି ରହୁ। "ଆମେ କୌଣସି ଅଧିକାର ଓ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ଚାଲିନାହିଁ; ନିୟତିର ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ରହୁଛୁ। ପ୍ରାକୃତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହିପରି ଚର୍ୟା କରନ୍ତି, ଅହଂକାରୀ ନୁହଁ। କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ କ୍ଷମତାଶାଳୀ କର୍ମୀ ଦ୍ୱାରା, ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି କରାଯାଏ, କୌଣସି ନାଶକାରୀ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। "ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ଟି ଜ୍ଞାନର ତିଆରି, ଯେଉଁ ମହତ୍ତ୍ୱ, ଯେଉଁ ଧୃତି—ସେଉଁଠି କେଉଁଠି? ଆପଣ କାହିଁକି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା ରାସ୍ତାରେ ଅନ୍ଧା ଭଳି ଭ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି? ତିନି କାଳର ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ମନରେ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସଂସାରର ଗତି ଚିନ୍ତା ନକରି, କାହିଁକି ମୁଢ଼ ଭଳି ଭ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି? "ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ତାଙ୍କର କର୍ମଫଳ ପକେଇ ଆସିଛି, ଏହା ଚିନ୍ତା ନକରି, ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି କାହିଁକି?