ଏକ ସମୟର କଥା, ତୀବ୍ର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ହେବାକୁ ବର୍ଷାର ଭାର ଜଳରେ ଭିଜିଯିବା, ଏବଂ ପବନ ଉଠାଇଦେଇଥିବା ଧୂଳିରେ ଢାକିଯିବା—ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ଅପରାଧର ଚିହ୍ନ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ସୁକା କଠର ଭଳି ହେବା, ଏବଂ ବର୍ଷା ମେଘ ଆସିବା ସମୟରେ ଝଟକା ଖାଇ ଝନ୍କାର ହେବା, ଏହାର ଅବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥିଲା। ପାହାଡ଼ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବର୍ଷା ଝରଣାର ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହରେ ଏହି ଅଂଶ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଥିଲା, ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପବନର ଶୀତଳତାରେ ଏହା ଜଙ୍ଗଲ ଶିଳା ଭଳି ଅଡିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଶରୀର ଏକ ଟେଢ଼ା ଆକୃତି ନେଇଥିଲା, ଶୁଖିଯିବା ଅନ୍ତ୍ର ଦୌରା ତାନା ହୋଇଥିଲା, ଶୁଧ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଝଙ୍କାର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା, ଏହା ଜଙ୍ଗଲ ଦେବୀଙ୍କ ବୀଣା ସଦୃଶ ଲାଗୁଥିଲା, ଯାହାର ଗଭର ଶୂନ୍ୟ ଚର୍ମରେ ତିଆରି। ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା, ଏବଂ ଭୃଗୁଙ୍କ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା କେହି ମୃଗ ବା ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇନଥିଲା। ଭୃଗୁଙ୍କ ମନ ନିୟମ ଓ ଶମ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀଣ ଶରୀର ସହ ତପସ୍ୟାରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶରୀର, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତ ବିନା ହୋଇ, ବହୁ ସମୟ ଧରି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଉପରେ ପଡ଼ି ରହିଥିଲା। ଏହିଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଭୃଗୁ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁହଁ ନମ୍ରତାରେ ନମିଥିଲା; ସେ କେବଳ ଧର୍ମର ସୀମାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଦୃଢ଼ ଆକୃତି ନେଇଥିଲା। ସେ କେବଳ ସମୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଏକ ବଡ଼ କଙ୍କାଳ ଭଳି, ଦୁଃଖ ଦେହ ନେଇ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେହଧାରଣ କରିଥିବାପରି। ଏହି ଦେହ ତୀବ୍ର ତାପରେ ଶୁଖିଯିବା, ଚର୍ମ ଫାଟିଯିବା, ଯୋଡ଼ ଚିହ୍ନିଯିବା, ଏବଂ ଶୁଖିଯିବା ପେଟର ଛାୟାରେ ଏକ ସୁଖା ବାଙ୍ଗ ଶୟନ କରୁଥିଲା। ଆଖିର ଖାଲି ଗହ୍ୱରରେ ଜଙ୍ଗଲ କୀଟ ଘୁମାଉଥିଲେ; ରେଶମ କୀଟମାନେ ମକି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମକି ଖଞ୍ଜର ଭିତରେ ବୁନାଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଅଂଶ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଭୋଗର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଯାହା ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଉଥିଲା, ବର୍ଷା ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ପରିଷ୍କୃତ ହୋଇ ଏବଂ ଏକ ଶୁଖି ଅସ୍ଥିର ଢେର ହସୁଥିଲା। ଏହି ଶୁଧ୍ଧ କପାଳ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଚାୟା ଭଳି ତେଜ ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ କପୂର ଲିପ୍ତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ମୁଣ୍ଡର ମହିମାକୁ ଉପହାସ କରୁଥିଲା। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଗଳା, ଶୁଖିଯିବା ଏବଂ ଧୂସର ହୋଇ, କେବଳ ଅତି ଅଳ୍ପ ମାଂସ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲା, ଆତ୍ମାର ଲକ୍ଷଣକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆକୃତିକୁ ଲମ୍ବା କରୁଥିଲା। ମାଟି ସଦୃଶ ଗଳା, ମାଂସ ଝରି ଯାଇଥିବା ମୁହଁ, ନାସା ପାଟି ମାତ୍ର ଚିହ୍ନ ରହିଥିଲା, ପୂର୍ବ ଆକୃତିର ସୀମା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ଗଳା, ମୁହଁ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ଯଥା ଶ୍ୱାସଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶର ଖାଲି ଗହ୍ୱରରେ ଲୟ ହେଉଥିଲା। ଦୁଇ ଗୁଣ ଲମ୍ବା ଶିର, ଗୁଡ଼ି, ଏବଂ ବାହୁ, ତୀବ୍ର ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭୟରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ଅନନ୍ତ ଅବଧିକୁ ମାପୁଥିବାପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଗଭୀର ଅନ୍ତ୍ର, ଅବଶିଷ୍ଟ ଚର୍ମ ଶୁଖିଯିବା, ଏହା ଅଜ୍ଞ ଲୋକଙ୍କୁ ହୃଦୟର ଶୂନ୍ୟତା ଦେଖାଉଥିଲା। ଏହି ଶୁଖିଯିବା କଙ୍କାଳକୁ, ହାତୀର ଅସ୍ଥି ଭଳି, ଦେଖି ଭୃଗୁ ଉଠି ଦାଉଥିଲେ, ପୂର୍ବ ବା ଭବିଷ୍ୟତ ସମ୍ପର୍କ ମନେ ପକାଇଲେ ନାହିଁ। ସେ ଦେଖିବା ସହିତ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭାବିଲେ—"ଏହି କି ମୋ ପୁଅ, ଯାହାର ପ୍ରାଣ ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଯାଇଛି?" ତାଙ୍କର ମନ ମାତ୍ର ପୁଅର ହରାଯିବା ଯୌବନକୁ ଚିନ୍ତା କଲା, ଏବଂ ସହସା ତୀବ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ସମୟ ପ୍ରତି ଉପଜିଲା। ପ୍ରଭୁ ତାପରେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ସମୟକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଅପରିପକ୍ୱ ଦଶାରେ ନେଇଯିବା ଉପରେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଗଳିଯିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହଧାରୀ କାଳ ଆକାର ନେଇ ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ। ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାଳୱାର ଓ ପାଶଧାରୀ, କଣ ଓ କଂକଣ ଧାରଣ କରି, ଛଅ ବାହୁ ଓ ଛଅ ମୁଣ୍ଡ ନେଇ, ବିଶାଳ ପରିଚାରକ ଦଳ ସହିତ ଆସିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା ଜ୍ୱାଳାର ଜାଲ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛର ରୂପ ଦେଉଥିଲା। ତ୍ରିଶୂଳ ଶିଖରରୁ ଉଦ୍ଗତ ଅଗ୍ନି ଚକ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ତାରା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠିଥିଲା। ତାଙ୍କର ପାଶ ଶ୍ୱାସରେ ପୃଥିବୀର ଶିଖରମାନେ ଝୁଲିଯିବା ଓ ଦୋଳାୟମାନ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତାଳୱାର ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଅନ୍ଧାର ହୋଇ, ଯଥା ବିପ୍ଳବକାଳରେ ବିଶ୍ୱ ଦହିଯିବାର ଧୂଆଁରେ ଢାକିଯିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧିତ ମହାସାଗର ସଦୃଶ ଭୃଗୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ପ୍ରଥମେ ଶାନ୍ତିର ଶବ୍ଦରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ— "ହେ ମୁନି, ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରର ଗତିକୁ ବୁଝିଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଦୁଇଁ ଦିଗର ସତ୍ୟକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ମୂଢ଼ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ—ତେବେ, କାରଣ ବିନା ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କିପରି ମୂଢ଼ ହେବେ? ତୁମେ ଅପାର ତପସ୍ୟାର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଦୈବ ନିୟତିର ରକ୍ଷକ; ଏହି କାରଣରେ, ହେ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ—ଏହା କେବଳ ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ। ତୁମେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଦହିପାରିନଥିଲା, ତେଣୁ ତୁମ ଶାପ କିପରି ଆମକୁ ଦହିପାରିବ? ସଂସାରର ଚକ୍ର ଅନେକ ରୁଦ୍ରମାନେ ଖାଇଯାଇଛି, ଅନେକ ବିଷ୍ଣୁମାନେ ନିଗଳିଯାଇଛନ୍ତି; ଆମକୁ କିଏ ଶାପ ଦେଇଛି? ସତ୍ୟକୁ କହିବା, ଆମେ ଭୋଗକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ମାନେ ଭୋଜ୍ୟ; ଏହି ନିୟତିର ଗତି—ଏଠାରେ ଆମେ କିଏ ନିଜେ କାରଣ? ଅଗ୍ନି ତାହାର ସ୍ୱଭାବରୁ ଉପରକୁ ଉଠେ, ପାଣି ତଳକୁ ବହେ, ଖାଦ୍ୟ ଭୋକାକୁ ଯାଏ, ସୃଷ୍ଟି ତାହାର ଶେଷକୁ ଯାଏ—ସବୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ। ଏଭଳି ଏଠାରେ ପରମାତ୍ମାର ଏହି ଗତି: ଆତ୍ମା ନିଜେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ, ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏଠାରେ, ଶୁଧ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ, କୌଣସି କର୍ତ୍ତା ବା ଭୋଗକର୍ତ୍ତା ନାହିଁ; ଅଶୁଧ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନେକ କର୍ତ୍ତା ଦେଖାଯାନ୍ତି।