ଏହି ବିଶ୍ୱ ରହସ୍ୟରେ, ଦୀର୍ଘ କାଳର ନାମରେ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ଉଭୟ ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଗଛର ଫଳ ଭଳି ଝାଡି ପକାଏ। ଏହି ବିଶ୍ୱର ଗୁଞ୍ଜାମାନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ, ବିଶାଳ ପାଦରେ ଚାଲି ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଜନ୍ତୁ ଭଳି ଉଡ଼ି ଭାସି ଝାଡ଼ି ପଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପଦ୍ମ ଚେତନାର ଆଲୋକରେ ଫୁଲି ଉଠି, ସେ ନିଜ ଆକୃତିରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ସେ ନିଜ ଆକୃତିକୁ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଅସୀମ ରୂପରେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଚ୍ଚରେ ବସାଇ ଦେଇ, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। କେବେ କେବେ ସେ ଛାୟା ଭଳି ଅନ୍ଧାର, କେବେ କେବେ ଚମକିଥିବା ଆଲୋକରେ ଦେଖାଯାଏ; ତଥାପି, ସେ ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାରୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବରେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ବସିଥାଏ। ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସାର ନିଜ ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେ ଏକ ଭାରୀ ଦଳରେ ବନ୍ଧା ଭଳି ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ରହିଥାଏ। ସେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ; ଆସିବା-ଯିବା ନାହିଁ; ଉଦୟ-ଅସ୍ତ ନାହିଁ, ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଯାଏଁ। ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଆରମ୍ଭର ଖେଳ ପାଇଁ, ଅତି ସହଜରେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସମୟ କଟାଏ, ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ସେ ଦିନର ପଦ୍ମ ରଖା ଓ ରାତିର କାଳି ଅନ୍ଧାରକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାର ହୃଦୟ ହିଲା ଉପରେ ଆକ୍ଷେପ କରେ, କାର୍ଯ୍ୟର ମଧୁମକ୍ଷିକା ଭଳି। ଭୟଙ୍କର କଳା ରାତି, ପୁରୁଣା ସ୍ୱୀପରକୁ ଧରି, ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ସୁନା ଧୂଳି ଆଲୋକ ଆଣି ଭରିଦିଏ। କାର୍ଯ୍ୟର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପକୁ କୋଣାରେ ଚଳାଇ, ଦୟାରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଘରରେ କ'ଣ କେଉଁଠି ଅଛି ଦେଖିଥାଏ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ଷୁରେ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପକାଏ, ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକଙ୍କର ଫଳକୁ ପୁରୁଣା ଜଙ୍ଗଲର ଫଳ ଭଳି ଖାଇ ଦେଉଥାଏ। ମୃତ୍ୟୁ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ପିଟିକା ଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀର୍ଘ କ୍ଷୟ ଉପରେ ଭରି ଦିଏ। ବିଶ୍ୱର ରତ୍ନମାଳା, ଗୁଣରେ ଭରି, ସେ ନିଜକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରି ଧାରଣ କରେ, ପୁନି ତାହାକୁ କାଟି ଦିଏ। ଦିନର ହଂସ ପଛରେ ରାତିର ପଦ୍ମମାଳା, ଚଞ୍ଚଳ ଏହି ଶକ୍ତି ସଦା ଆକାଶକୁ ତାରାର କିରଣ ରେ ଘେରି ରଖେ। ଜୀବନର ମଦବିକ୍ରେତା, ପ୍ରତିଦିନ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ମେଘ ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ତାରାର ରକ୍ତ ଫୁଟା ଉପରେ ଛିଟାଇ ଖାଇ ଦିଏ। ଏହି ଚୋର, ଅପରିମିତ ଓ ସାଧାରଣ ଜିନିଷ, ଯୁବା, ପଦ୍ମ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବନର ସିଂହମାନା କିଛି ଛାଡ଼ି ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱ ଚକ୍ରର ଖେଳରେ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ଉପ୍ୟାସ କରି, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହସରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ସେ କର୍ତ୍ତା, ଉପଭୋକ୍ତା, ନାଶକ, ସ୍ମରଣକାରୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଛି; ସବୁ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରେ ନାହିଁ। ସମୟର ଶକ୍ତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକି, ଏକାସাথে ସମସ୍ତ ଆକୃତିକୁ ପ୍ରକାଶ ଓ ଗୁପ୍ତ କରେ—ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ରୂପରେ, ସମୟର ଭିନ୍ନତା ସହ। ଏହି ବିଶ୍ୱର ରାଜକୁମାର, ଯାହାର ଶକ୍ତି ସମୟରେ ମାପାଯାଇନି, ସେଠାରେ ଏହି ମହା ଖେଳର ପଦକ୍ଷେପ ଦୂର ରହିଛି। ଏଠାରେ, ସେ ଅନେକ ଅସହାୟ, ବିମଢ଼ା ଜୀବମାନଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବିଶ୍ୱ ଥକି ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର କ୍ଷେତ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଜଳାଗ୍ନିର ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ଏକ ଆନନ୍ଦ ହ୍ରଦ, ବିନାଶ ଯୁଗର ମହା ସାଗର। ବିଶ୍ୱରେ ସମୟର ଚଳାଚଳ ତାହିଁ ଜୀବମାନେ, ଖଟା, ତିତେ, ନମ୍କିନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସାଗରରେ ପୁରୁଣା ହୋଇ ଭରି ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳାଇ, ମାତୃମାନଙ୍କ ସହ, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଜଙ୍ଗଲରେ ମହିଳା ଭାଲୁକା ଭଳି ମନୁଷ୍ୟ ମୃଗକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ହାତରେ, ଏକ ରସ ଭରି ମଦପାତ୍ର, ଦୋଳି ଲଗା ପଦ୍ମ, ଶାଳୁକ ଓ ଫୁଲମାଳାର ଜାଲରେ ସଜିଛି। ଗର୍ଜନ କରି, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆଘାତ କରି, ଦୂଢ଼ ମାନା ସହ ହାତର କେଜରେ ସିଂହପୁରୁଷ, ପ୍ରିୟ ଖେଳାଳୁ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଅଛି। କୁମ୍ବଳ ଭିଣାର ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ, ଶୁଧ୍ଧ ଶରତ୍ ଆକାଶର ଚାମତ୍କାର ଆଲୋକରେ, ଦେବତା ମହାକାଳ, ଖେଳାଳୁ କୁହୁକୁ ଭଳି ଅଛନ୍ତି। ସେ ନିତ୍ୟ ଗର୍ଜନ ଆକୃତିରେ, ଦୁଃଖର ବାଣ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇ, 'ଅଜନ୍ମ' ନାମକ ଧନୁ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତଠାରେ ଅନୁନାଦ କରେ। ଉତ୍ତମ ଖେଳ ନାଦରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଚଳି, ଧରି, ଘୁରି, ଭାଙ୍ଗି, ଏହି ପୁରୁଣା, ବିଶ୍ୱ-ଥକି, ଚଞ୍ଚଳ ବାନ୍ଦର—ଏଠାରେ, ସମୟ—ନିଜ ଶରୀରକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ। ଏଠାରେ, ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ରତ୍ନ ଦେଖାଯାଏ; ବିଶ୍ୱ ତାହାକୁ ଭାଗ୍ୟ ଓ ସମୟ ଭାବେ ପୁକାରେ, କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରେ। କାର୍ଯ୍ୟର ନିଜ ଚଳାଚଳ ଛଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ; ଏହାର ନିଜ ଆକୃତି କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରୂପ ନାହିଁ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାର ସଦା ଦୁର୍ବଳ, ତାପରେ ବରଫ ଭଳି ଦୁଃଖରେ ଗଳିଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉପଭୋଗ କ୍ଷେତ୍ର, ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ଶାଳା; ସେଠି ସେ ନୃତ୍ୟ କରେ। ତୃତୀୟ, 'ମୃତ୍ୟୁ' ଭୟଙ୍କର ନାମ ଧାରଣ କରି, ଖପର ଶରୀରରେ, ମଦରେ ମତ, ଭାଗ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ନୃତ୍ୟ କରେ। କାରଣ, ମୃତ୍ୟୁ ସଦା ନୃତ୍ୟ କରି, ନିଜ ପ୍ରିୟା ଭାଗ୍ୟ ସହ, ମହା ପ୍ରେମୀ ସ୍ୱାମୀ ଭଳି। ଅବଶେଷ, ଶୁଧ୍ଧ ଚାନ୍ଦ୍ର କଳା ଭଳି ଓ ଗଙ୍ଗାଧର ଦେବ, ଏହି ଦୁଇ, ତିନି ରୂପରେ, ବିଶ୍ୱ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଛାତିରେ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ଭଳି, ସୂତ୍ର ଓ ସୂତ୍ରଶୂନ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଚମକିଉଠନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗୋଳକ, ହାତର ତଳରେ ସୁନା ବାଣ୍ଡ, ଖେଳାଳୁ ପଦ୍ମ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଦିବ୍ୟ ପଦ୍ମହୃଦୟ—ଏହି ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରେ। ତାରା ଓ ଫୁଟା, କମଳ ଘୂର୍ଣ୍ଣିର କମ୍ପିତ ପତ୍ର, ଏକା ମହାସାଗର ଜଳରେ ଧୋଇ—ଏକା ଆକାଶ, ଏକା ଆକାଶ। ଏହି ଆକୃତି ସାମ୍ନାରେ, ଭାଗ୍ୟ ସଦା ଚାହିଁ, ଅବିରତ ଉତ୍ସାହରେ ନୃତ୍ୟ କରେ, ଆରମ୍ଭ ଅନ୍ତ ନଥିବା ଆନନ୍ଦରେ।