ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ, ଦ୍ଵିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଫଳରେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭଧାରଣ କରିଥିଲେ । ମାଳବ ଦେଶରେ ଏକ ରାଜନୀ ରାଜାଙ୍କ ବଡ଼ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ । ସେଠାରେ, ସେଇ ପୁଅ ଓ ସେଇ ଝିଅ ଦୁଇଁଜଣ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଉପରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଆସିଛନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଛଉଦିଏ ବର୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶୁକ୍ର, ଯାହାଁକୁ ସାରଙ୍ଗ ନାମରେ ଡାକାଯାଉଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ଦରଶନୀୟ, ଯୁବ, ଧନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ଭାବେ ବଢ଼ିଲେ । ଅନ୍ୟପଟେ, ମାଳବ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ମାଳା, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦୃଷ୍ଟିବାଳା, ରାଜପ୍ରସାଦରେ ଏକ ରମ୍ୟ ଲତା ପରି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ରାଜକୁମାରୀ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମାଳା ଦେଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ: “ମୋ ପୂର୍ବ ନିପୁଣ ପତିକୁ ମୁଁ ପୁନି ପାଉଁ ।” ପରେ, ମାଳବ ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାବେଳେ, ମାଳା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ଆସିଥିବା ସାରଙ୍ଗଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେଉଁଠି, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ସମ୍ପର୍କର ମମତାରେ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରଭାସିତ ହେଉଥିବା ଏହି ଦୋଷହୀନ ରୂପବତୀ ଝିଅ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଶିଳାକୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ଛୁଆଁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ । ଯଜ୍ଞସଭା ମଧ୍ୟରେ, ମାଳବ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ମାଳା ଦଶାର୍ଣ୍ଣର ଏହି ଯୁବ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ସ୍୵ୟଂବରରେ ବର ଭାବେ ଚୟନ କଲେ । ବିବାହ ପରେ, ବୟସ୍କ ଓ ଦୁର୍ବଳ ମାଳବ ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ସାରଙ୍ଗଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ସେଉଁଠାରୁ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ । ସାରଙ୍ଗ ଏବଂ ମାଳା ବହୁତ ଖୁସିରେ ଏହି ମାଳବ ଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶତ ବର୍ଷ ପରିଚାଳନା କଲେ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମନର ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଉଁ ଅପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ସାରଙ୍ଗ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶରୀର ଅତି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ଶ୍ବାସ ଅଳସ ଓ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଜୀବନରେ ଦିନ ଦିନ ଦୁର୍ବଳତା, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତିରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ଏହିପରି ଏକ ରାଜ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ କିଛି ରହିଲା ନାହିଁ, ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁଃଖର ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ସେଉଁଠି, ମୋହ ଘନ ଅନ୍ଧକାର ପରି ଛାଇଗଲା । ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, ଅବିବେକୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ସଂଗରେ ଲିନ୍ ଥିବା ସେ, ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲା—ଏକ ଅସହାୟ ବାଉଳାକୁ ସାପ ଧରିନେବା ପରି । ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରି, ଭଲ ଓ ଖରାପ ଦୁହିଁଟି ଦେହରେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଖରାପ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମାଛ ଧରୁଥିବା ଜାଳିଆ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେଠାରେ, ଶତ ବର୍ଷ ମାଛ ଧରିବା କାମ କରି, ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ । “ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖମୟ” ବୋଲି ଭାବି, ସେଉଁଠାରୁ ପଡ଼ି, ସୂର୍ୟବଂଶର ଏକ ମହାରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ପରେ, ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ଫଳରେ, ସେ କିଛି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ ଓ ରାଜା ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ମନ୍ତ୍ରସିଧ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଦ୍ୟାଧର ହେଲେ, ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ନଗର ଉପଭୋଗ କଲେ । କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଉଥିବାବେଳେ, ବାୟୁ ସମ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାବେଳେ ପୁନି ଏକ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ତାହାଁଠାରେ, ଋଷିମାନେ ସହିତ ସଂଗତିରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଗୁହାରେ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ଅପରାଧହୀନ ଭାବେ ବାସ କଲେ । ସେଠାରେ, ଏକ ମୃଗୀରୁ ମାନବ ଦେହରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା । ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ନେହରେ, ସେ ପୁନି ଏକ ମହାମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ସବୁବେଳେ ଭାବିଲେ, “ମୋ ପୁଅ ଧନୀ, ଗୁଣବାନ୍, ଓ ଅମର ହେଉ” ବୋଲି, ତାଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ହ୍ରାସ ପେଲା । ଧର୍ମ ଚିନ୍ତାରୁ ପଡ଼ି, ପୁଅ ପାଇଁ ଭୋଗ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ । ଜୀବନ ଶେଷ ହେବାବେଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ବାୟୁକୁ ସାପ ଧରିବା ପରି ଧରିନେଲା । ଭୋଗରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ଚେତନା ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ମଦ୍ର ରାଜଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ମଦ୍ର ଦେଶର ରାଜା ହେଲେ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମଦ୍ର ଦେଶରେ ଶାସନ କରି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଶ କରି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମରେ ପତ୍ରି ଶିତ ଲଗିବା ପରି ଆସିଗଲା । ସେଉଁଠି ମଦ୍ର ରାଜା ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଓ ତପସ୍ବୀ ଭାବେ ଏକ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ । ଏହି ତପସ୍ବୀ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୁଃଖରହିତ, ସମଙ୍ଗା ମହାନଦୀର ତୀରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ । ଏଭଳି ଅନେକ ଜନ୍ମ ଓ ଦେହ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି, ଭୃଗୁପୁତ୍ର ସମଙ୍ଗା ନଦୀତୀରେ ଦୃଢ଼ ବୃକ୍ଷ ପରି ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହିଲେ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ବାତାସ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦେହ ମୃତ୍ୟୁ ଶେଷରେ ଜଡ଼ ମୃଗ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା । ତାଙ୍କ ମନ ଅନେକ ଭୋଗରେ ଏପଟେ ସେପଟେ ଚଳିଥିଲା, ଅନେକ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃଗ ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲା । ତାଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, ଚକ୍ର ପରି ଘୁରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ସମଙ୍ଗା ନଦୀତୀରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା । ଶୁକ୍ର, ଦେହ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ସେ ତାପର ଦ୍ୱାରା ଉପାର୍ଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ଘଟଣା ମଧ୍ୟରେ ଉପଲବ୍ଧି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦେହ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ତପସ୍ୟା ତାପରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ, କେବଳ ଚର୍ମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା । ବାତାସର ଶୀତଳତା ଶରୀରର ରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ବହି ଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦୁଃଖର ଶେଷର ଆନନ୍ଦରେ କାକ ପରି ଗାଇଉଥିଲା । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଜୀବନର ସ୍ମୃତିରେ ଶ୍ୱାସ ନିଷ୍କାସିତ ହେଉଥିବା ପରି ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ିଥିଲା, ତାଙ୍କ ଦେହ ଅରଣ୍ୟ ମାଟିରେ କ୍ରୂର ବାତାସରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା । ତାଙ୍କ ମନ, ଦୁଃଖିତ, ଏହି ଭୂମିର ଗହ୍ୱରରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ଚମକୁଥିବା ପାତଳ ମେଘ ପରି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ହସୁଥିଲା । ତାଙ୍କ ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଲି ଆଖି ଦ୍ୱାରା ନିଜର ଶୂନ୍ୟତା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ, ମାନେ ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲର ଖୋଲା କୁଆଁ ମୁହଁ ପରି ତାଙ୍କ ଅସଲି ଆକୃତି ଦେଖାଉଥିଲେ ।