ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁକ୍ର ଏବଂ ସେଇ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନୀଳ-କଳା ନୟନ ଓ ହଁସ-ଚାଳିତା କନ୍ୟା ମଧୁର ପ୍ରେମରେ ବିଲୀନ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନରମ ଅଙ୍ଗରେ ଅଗଣିତ ପ୍ରେମର ବାଣ ହଳୁହଳୁ ବର୍ଷିଲା, ଯେପରି ନବୀନ ବର୍ଷା ଜଳ ରଜନୀଗନ୍ଧା ପତ୍ରରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ପ୍ରେମର ଆନ୍ଦୋଳନରେ ତାଙ୍କର କଙ୍କଣ ଓ କେଶ ହଲୁକ ହଲୁକ ହିଲୁଚିଲା, ଯେପରି ମୃଦୁ ସମୀର ଫୁଲ ଗୁଛକୁ ଦୋଳାଇଦେଇଥାଏ। ମଦନ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଆନ୍ଦୋଳିତ କଲେ, ଯେପରି ବହୁ ବନ୍ୟା ଜଳ ଏକ ଲୋଟସ ପୋଖରୀକୁ ଉତ୍କଳିତ କରେ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁକ୍ର ନିଜ ଅଭିଷ୍ଟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତିମିର ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଳୟ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ସେହି ସ୍ୱର୍ଗ ଭୂମି ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା, ଯେପରି ବିଶ୍ୱର ସୀମା ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଯାଏ। ସେହି ତିମିର ଚକ୍ରରେ, ଲଜ୍ଜା ଓ ଗଢ଼ ଛାୟାରେ, ଦୁଇଜଣ ପ୍ରେମରେ ଅଭିଭୂତ ଦମ୍ପତି ପରି ଏକାଠି ଦଢ଼ିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ-ନିଜ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ଦିନ ଶେଷରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ନୀଡ଼କୁ ଫେରନ୍ତି। ସେ, ଦୀର୍ଘ ଓ ଚମକୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରେମରେ ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ମୟୂରୀ ବର୍ଷା ମେଘକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଧଳା କୋଠରୀରେ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ବିଛାନା ଉପରେ, ଭୃଗୁବଂଶଜ ଶୁକ୍ର ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମାଧବ ଦୁଧର ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା, ନିର୍ବଳ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଆଢ଼ି ରହିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ପାଦକୁ ଲଗିଥିବା କମଳ ପରି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟ ଜଳନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ଖେଳମସ୍ତ ଓ ସ୍ନେହିଳ ସ୍ୱରରେ, ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦିତ କଥାରେ, ମନୋହର ଶବ୍ଦରେ ସେ କହିଲେ— "ଦେଖ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାଣି, ଏହି କାମଦେବ ମୋତେ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ନିରାଶ୍ରୟା ନାରୀ—ଏହା କ'ଣ, ଅନଙ୍ଗ? ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଦୁଃଖିତା, ଏଠି ତୁମ ଶରଣାଗତ; ମହାନ, ମୋତେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ଚାହାଁଥିବା ଜଣେ ନାରୀ ବୋଲି ଜାଣ। ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମର ଦୃଷ୍ଟି ବୁଝିପାରନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମାତ୍ର ମୂର୍ଖ, ସମୀପତାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଭଲ ପ୍ରେମିକ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସ୍ନେହ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେଠାରେ ମଧୁର ଧାରା ବହେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ରସର ଆସ୍ୱାଦନ। ତିନି ଲୋକର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରେନାହିଁ, ଯେପରି ପ୍ରଥମ ପ୍ରେମର ସମ୍ମିଳନ ଦୁଇ ପ୍ରେମିକ ମନକୁ ଦେଇଥାଏ। ତୁମ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶରେ, ମାନଦାତା, ମୁଁ ଶାନ୍ତି ପାଉଛି, ଯେପରି ରାତିରେ କମଳ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସ୍ପର୍ଶରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ। ତୁମ ଶରୀର ସ୍ପର୍ଶର ଅମୃତ ପିଇ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଧାରା ପିଇବା ଚକୋରୀ ପରି, ମୁଁ ବଞ୍ଚୁଛି। ମୁଁ ତୁମ ପାଦରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ପରି ଲଗିଛି, ତୁମ କମଳ ସଦୃଶ ହାତରେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର, ତୁମ ହୃଦୟ ଅମୃତ ଓ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।" ଏପରି କହି, ସେ ମୃଦୁ ଫୁଲ ଗଦା ଅଙ୍ଗବଳୀ ନେଇ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଗୁଛ ପରି ଘୂରୁଥିଲା, ଯେପରି ଫୁଲ ଦୋଳିଯାଏ। ପ୍ରେମ ଆନନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଏହି ଦମ୍ପତି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଠି ହସେଇ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଦୁଇ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ହଳୁହଳୁ ପବନରେ ଦୋଳାଇଥିବା କମଳ ମାଝିରେ ଚଳିଛନ୍ତି। ପରେ, କୋରଲ ଗଛ ହେବା ଗଛ ଦେଖି, ଦେବାମୃତରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ ପ୍ରିୟା ସହ ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ସୁନା କମଳ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ, ମତ୍ତ ହଁସ ଓ ଦେବୀୟ ନଦୀ କୂଳରେ କିନ୍ନର-ଚାରଣଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ହସି ଘୁରୁଥିଲେ। ପାରିଜାତ ଶାଖାର କୁଞ୍ଜରେ, ଦେବମାନେ ଓ ମନୋହର ସାଥୀମାନେ ସହ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅମୃତ ପିଇଥିଲେ। ଚୈତ୍ରରଥର ଦୋଳ କୁଞ୍ଜରେ, ବିଦ୍ୟାଧର ଦଳ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖେଳିଲେ। ନନ୍ଦନ ବନର ଅପାର ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସାଗର ପରି, ଶିବ ଗଣମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିଦେଲେ। ସୁନା ଲତା ଜଡ଼ିଥିବା ଗୁହାରେ, ସେମାନେ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀ ପରି ମେରୁର କମଳ ମାଝିରେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁରୁଥିଲେ। କୈଳାସର କୁଞ୍ଜରେ, ପ୍ରିୟା ସହ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ରାତି କାଟିଲେ, ଦେବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ସେ, ସିରୁଠାରୁ ପାଉଁଯାଏ ସୁନା କମଳରେ ଶୋଭିତ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଶିଖରେ ଶୁଇଥିଲେ। ରାମ ସେଠାରେ ପ୍ରିୟା ସହ ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ ପାର୍ଶ୍ୱର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥଳୀରେ ଖେଳିଲେ। ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଉପତ୍ୟକାରେ, ମୃଗମାନେ ସହିତ, ସେ ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଦେବମନ୍ଦିର ପରି ରହିଲେ। ଦୁଧର ସାଗର କୂଳରେ, ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପବାସୀ ଓ ନାରୀମାନେ ସହ କୃତୟୁଗର ଅର୍ଧ ଅଂଶ କାଟିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗରର କୃତ୍ରିମ କୁଞ୍ଜରେ, ସେ ସୃଷ୍ଟିର ଅନନ୍ତ ଚଳାଚଳକୁ ଅନୁକରଣ କଲେ। ପୁଣି, ଶୁକ୍ର ଅଷ୍ଟ ଚତୁର୍ଯ୍ୟୁଗ ଯାଏଁ ପୁରନ୍ଦରନଗରରେ ମୃଗନୟନା ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲା, ସେ ଏହି ଅଭିମାନିନୀ ସହ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହରାଇଲା। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରଥ ଓ କୁଞ୍ଜ ହରାଇଲେ, ଚିନ୍ତାରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ ଯୋଧ୍ୟା ପଡ଼ିଥାଏ। ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଶତ ଖଣ୍ଡ ହେଲା, ଯେପରି ଝରଣା ପାଥର ଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ଉଭୟଙ୍କ ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ମନ ଅନୁଭୂତିରେ ଆବୃତ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ନୀଡ଼ହୀନ ପକ୍ଷୀ ପରି ଘୁରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ମନେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଜାଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏକାନ୍ତର ହିମଶୀତଳ ହୋଇ, ସେମାନେ ଧାନ ଗଛରେ ପରିଣତ ହେଲେ। ଦଶାର୍ଣ୍ଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଇ ପକ୍କା ଧାନ ଖାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମାଳବର ରାଜା ଜନନୀ ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧାନ ଦାଣା ଖାଇଲେ। ଏହିପରି ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରେମିକ ଦେବତା ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଥା ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମାଧ୍ୟମରେ ଚିରସ୍ମରଣୀୟ ହେଇ ରହିଲା।