ଏକ ସମୟରେ, ଏକ ଗଭୀର ଆତ୍ମ-ଚିନ୍ତନର ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଉତ୍ତର ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଜିଜ୍ଞାସୁ ଏକ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଯାହା ପଞ୍ଚଭୂତରେ ଗଠିତ, ତାହାକୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ; ହେଲେ ଶୂନ୍ୟ କିନ୍ତୁ ପଞ୍ଚଭୂତରେ ଗଠିତ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ଧାରଣ କଲେ ଏହା ଅବାସ୍ତବ ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ଦେଖାଯିବା ପରି।" ଏହି ଚିନ୍ତା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା: "ଏକ ମହାଯୁଗ ଶେଷରେ, ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଏକ ମୁଞ୍ଜିର ମାନେ ଅଂକୁର ପରି ରହିଯାଏ; ପରେ, ସେଉଁଠୁ ଏହା ପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହା କ'ଣ?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପାଇଁ, ଜିଜ୍ଞାସୁ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ଏହି ବିଷୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଭୂତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ କି, କିମ୍ବା ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ? ମହାପ୍ରଭୁ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଉ।" ମହାପୁରୁଷ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିଲେ: "ଏହା ମହାଯୁଗ ଶେଷରେ ଅଂକୁର ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଜ୍ଞାନ ଆଛି ଭାବି କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତି ଶିଶୁ ମନୋଭାବରୁ କହୁଛନ୍ତି।" "ଏଠାରେ ଯାହା ସଂଯୋଗରେ ଅସ୍ପର୍ଶ ଅଟୁଟ ଅଛି, ତାହା ଅବାସ୍ତବ କିପରି ହେବ? ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅନୁଭୂତି କଥକ ଓ ଶ୍ରୋତା, ଦୁହେଁ ପାଇଁ ଅଜ୍ଞାନର କାରଣ।" "ମୁଞ୍ଜିର ଅଂକୁର ପରି ଏହି ବିଶ୍ୱ ମୁଞ୍ଜିର ସମୟରେ ଅଛି ବୋଲି ଯେଉଁ ଧାରଣା, ଏହା ମୃଗତୃଷ୍ଣା ପରି ମନର ଅଭିଭାଷଣ; ଏହି ତଥ୍ୟ ଶୁଣ।" "ମୁଞ୍ଜି ଏକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ବସ୍ତୁ, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ; ମୁଞ୍ଜି ମାଟି, ଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଅଂକୁର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।" "କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ମନ ଓ ଷଡ୍ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଉପରେ ଅଛି, ଏହି ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ ମୁଞ୍ଜି ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହେବ?" "ସ୍ୱର୍ଗତଳ ଠାରୁ ଉପର, ସମସ୍ତ ଉପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହେଉନଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାରେ ମୁଞ୍ଜି ସ୍ୱଭାବ କିପରି ହେବ?" "ଯାହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ଅନ୍ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ଦେଖିପାରିନଥିବା ପାଇଁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ମୁଞ୍ଜି ସ୍ୱଭାବ କିପରି ହେବ, ଏବଂ ମୁଞ୍ଜି ନଥିଲେ ଅଂକୁର କିପରି ଉପଜିବ?" "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାରେ, ଚିତ୍ତ ଓ ଆକାଶ ଭୂତରେ ପରି, ଏହି ବିଶ୍ୱ, ମେରୁ ପର୍ବତ, ସାଗର ଏବଂ ଆକାଶ କିପରି ଅଛି?" "ଯାହା ଏକାଉଁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ସେଉଁଠାରେ କିଛି କିପରି ଅଛି? ଯଦି ଅଛି, ତେବେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ କାହିଁକି ନୁହେଁ?" "ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବାଠାରୁ କିଛି କିପରି ଉପଜିବ, କେଉଁଠାରୁ, କିପରି? ଏକ ଖାଲି ଘଡ଼ର ଆକାଶରୁ ପର୍ବତ କିପରି ଜନ୍ମିବ—କେଉଁଠାରୁ, କଣ ଦ୍ୱାରା, କେବେ?" "ଉପରେ ଯାହା ଅଛି, ତାହା କିପରି ଅଛି, ଯେପରି ଆଲୋକ ଓ ଛାୟା ସହିତ ଏକାଉଁ ହୁଏନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ଧାର କିପରି ଅଛି, ବରଫରେ ଅଗ୍ନି କିପରି ଅଛି?" "ମେରୁ ପର୍ବତ ଏକ ଅଣୁରେ କିପରି ଅଛି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅକାର ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଅଛି? ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱର ଏକାଉଁ ଆଲୋକ ଓ ଛାୟାର ଏକାଉଁ ପରି ଅସମ୍ଭବ।" "ମୁଞ୍ଜିର ଆକାର ଥିଲେ ଏଠାରେ ଅଂକୁର ଅଛି ବୋଲି କହିବା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ; କିନ୍ତୁ ଅକାର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅଛି ବୋଲି କହିବା ଅଯୁକ୍ତିସଂଗତ।" "ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିରେ ଯାହା ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହେଉନଥିବା, ସେମାନେ ଏହି ମନ ପାଇଁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ଏହି ଭାବ ଅଛି।" "ଯେଉଁମାନେ କହନ୍ତି ଫଳ ପୁନଃ କାରଣ ହେଉଛି, ସେମାନେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତି ରଖନ୍ତି; ତାହା ଉପଜିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଉପାଦାନ ସହିତ ଏହି ଫଳ ଉପଜିବ?" "କାରଣ ଓ ଫଳର କଳ୍ପିତ ଭେଦକୁ ଦୂରେ ରଖ; ଯାହା ଏକାଉଁ ଅଛି, ଏହି ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନଥିବା ବିଶ୍ୱ ଏକାଉଁ ସତ୍ୟ।" "ଯଦି ବିଶ୍ୱର ମୂଞ୍ଜି ତାହାଠାରେ ଅଛି, ତେବେ ଏହା ସମୟରେ ଅଛି; କହ, କେଉଁ ଉପାଦାନ ସହିତ ଏହା ଉପଜିବ?" "ଉପାଦାନ ଅଭାବରେ ଅଂକୁର ଉପଜିବା କେବେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ—ଯେପରି ଅଜନ୍ମା ନାରୀର କନ୍ୟା କେବେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ।" "ଉପାଦାନ ନଥିଲେ ଯାହା ଉପଜିବା କହାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ମୂଳ କାରଣ ଆତ୍ମା ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଛି।" "ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜରେ ନିଜର ଆକାରରେ ଅଛି; ଅକାର ଥିବାଠାରେ କାରଣ ଓ ଫଳର କ୍ରମ କିପରି?" "ଯଦି ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂତ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି, କେଉଁଠାରୁ ଆସି ଉପାଦାନ ହୁଏ, ସେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏଠାରେ ଦୋଷ।" "ଏହିପରି, ବିଶ୍ୱ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଠାରୁ ଉପାଦାନ ସହିତ କିମ୍ବା ନାସହିତ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଜିବା କହିବା ଏକ ଶିଶୁର କଥା, ଜ୍ଞାନୀର ନୁହେଁ।" "ଏହିପରି, ରାମ, ବିଶ୍ୱ କେବେ ଥିଲାନାହିଁ, ନୁହେଁ, ଓ ହେବିନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତାକାଶ ଏକାଉଁ ଚମକିଉଠି, ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି।" "ଏହି ବିଶ୍ୱର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ ଥିଲେ, ରାମ, ସମସ୍ତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦ—ଏହା ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ କିଛି ନୁହେଁ।" "ଯାହା ପୂର୍ବ ନାଶ କିମ୍ବା ଅଭାବ ଦ୍ୱାରା ନାଶ ହୁଏ, ତାହା ମନରେ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ, ଏହା ଅନ୍ତରେ ଅଶାନ୍ତି ରହିଯାଏ।" "ଏହିପରି, ଦୃଶ୍ୟମାନ ବିଶ୍ୱର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯୁକ୍ତିସଂଗତ; ଏହା ଛଡ଼ା ଦୁଃଖର ନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୁକ୍ତି ନାହିଁ।" "ଏହି ଚିତ୍ତାକାଶ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ମୂଳ, ସେଉଁଠି ଏହି 'ମୁଁ' ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ଆକାର, ଆଲୋକ, ଚିନ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।" "ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ଏହି ବର୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ଏହି ଏକ ଯୁଗ, ଏହି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ; ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମ।" "ଏହି ଯୁଗ ଶେଷର କଳାହ, ଏହି ମହାପ୍ରଳୟ; ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ, ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱର କ୍ରମ।" "ଏହି ଶତାଧିକ ଯୁଗ, ଏହି ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦଳ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତି।" "ଏହି ଏହି ପକ୍କା ହୋଇଛି, ଏହି ଆଉ ଉପଜିଛି, ଏହି ନିବାସର ଜାଳ, ଏହି ଦିଗ୍ବାର୍ତ୍ତା, କାଳ ଓ କଳା।