ଏକ ସମୟରେ, ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ ଜୀବନର ଗଭୀର ତଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ବିଚାର କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଗଲା, ବୟସ୍କ ଏକ କଠିନା ଶ୍ରୀଗଳ ପକ୍ଷୀ ଭଳି, ଶରୀରର ଜୀବନ ଗଛ ଉପରେ ବସିଛି; ଏହି ବୟସ୍କତା କଫ ଏବଂ ଶ୍ରୀଗଳ ଭଳି ଅସୁବିଧା ଦେଉଛି, ରୋଗର ଶାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଛି। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୃତ୍ୟୁର ଉଲ୍ଲୁ ଅନ୍ଧାରର ଆଶା ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ଏକ ଅଜଣା ସ୍ଥାନରୁ ଆସୁଛି। ଯେପରି ଗୋଧୂଳି ଆସିଲେ ଅନ୍ଧାରକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେପରି ଶରୀରରେ ବୟସ୍କତା ଦେଖାଗଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଶରୀରର ଗଛଟି ଦୂରରୁ ବୟସ୍କତାର ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଦେଖିଲେ, ମୃତ୍ୟୁର ମଧୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସି ମନୁଷ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଏକ ଶୂନ୍ୟ ସହର, ଏକ ଶାଖା ହୀନ ଗଛ, ଏକ ବର୍ଷା ହୀନ ଭୂମି ଦେଖାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ବୟସ୍କତାରେ ନିଜର ଶରୀରର ଦୁଃଖ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନି। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବୟସ୍କତା କଫର ଶବ୍ଦ କରି, ମନୁଷ୍ୟକୁ ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ଯେପରି ଗୃଧ୍ର ମାଂସ ଉଠାଇ ନେଇଯାଏ। ବୟସ୍କତା ଶରୀରକୁ ଦେଖି ଉତ୍ସୁକତାରେ, ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଣ୍ଡକୁ ଧରି ଶରୀରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଯେପରି ଏକ କନ୍ୟା ଜଳପଦ୍ମ ଚିହ୍ନି ଉଠାଏ। ଏହା ଧୂଳିରେ ଶବ୍ଦ କରି, ଶରୀରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି, ଯେପରି ଝଡ଼ ଗଛର କୋମଳ ପତ୍ରକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଛି। ବୟସ୍କତା ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ପ୍ରଭା ହୀନ ପଦ୍ମ ହିମର ତୁଷାର ଏବଂ ହିମ ଗୁଚ୍ଛରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇଯାଏ। ବୟସ୍କତା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଭଳି ଉଦୟ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, କଫର ଉତ୍ତାପ ହାଲୁଚି ଶରୀରରେ ପ୍ରସାର କରେ, ଯେପରି ରାତିରେ ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମ। ଯେବେ ସମୟ, ଦୁଃଖର ନାୟକ, ମୁଣ୍ଡକୁ ପକ୍କ କୁମ୍ଭଳା ଭଳି ଦେଖି, ବୟସ୍କତାର ରାକ ଲାଗିଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାହାକୁ ଭକ୍ଷିତ କରେ। ବୟସ୍କତା, ନଦୀକୁ ଝିଅର (ମୃତ୍ୟୁ ଦେବୀ) ସହାୟତାରେ, ଶରୀରର ଗଛର ମୂଳ କାଟି, ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତିକୁ ଅସ୍ଥିର କରେ। ବୟସ୍କତା, ଜବାଫୁଲ ଭଳି ଯୁବତ୍ୱକୁ ଖାଇ, ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳନ କରି, ଶରୀରର ମାଂସ ପାଇଁ ଲୋଭରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ବୟସ୍କତା ଜୀବନ ଅତି ଅସୁଭ ଏବଂ ଶରୀର ଜଙ୍ଗଲର ଶ୍ରୀଗଳ ଭଳି, ବିଲାପର ଶବ୍ଦ କରୁଛି। କଫ, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, ଦୁଃଖର ଧୂଆଁ ଏବଂ ଅନ୍ଧାର ସହିତ, ବୟସ୍କତାର ଅଗ୍ନି ଜଳି, ଏହାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଜଳିଯାଏ। ବୟସ୍କତା ଦ୍ୱାରା, ଶରୀର ଯେଉଁଠି ତରୁଣ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଥିଲା, ସେଠି ଏବେ ଫୁଲ ଭରି ଲତା ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ବୟସ୍କତାର କାଫର ଗଛରୁ ଶୁଭ୍ର କାଫର ଭଳି ଶରୀର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁର ହାତୀ ଉଠାଇ ନେଇଯାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ଏଠି ରାଜା, ବୟସ୍କତାର ଶୁଭ୍ର ପଙ୍ଖା ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ସୂଚନା ଦେଉଛି, ଏବଂ ରୋଗର ପତାକା ତାଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଆଗ୍ରହ କରେ। ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିନଥିଲେ, ମାଳା ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ବୟସ୍କତାର ଦେମନୀ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ହରି ଦେଉଛି। ଶରୀରର ଗୃହ ବୟସ୍କତାର ତୁଷାରରେ ଶୁଭ୍ର ହୋଇଯାଇଛି, ଏଠି ଚକ୍ଷୁର ପୁପିଳ ମଧ୍ୟ ହାଲୁଚି ହେବାରେ ଅସମର୍ଥ। ଏହି ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଗତର ଖୋଜଘରରେ, ଶରୀରର ମୁଣ୍ଡରେ ବୟସ୍କତାର ପଙ୍ଖାର ଚମକ ଦେଖାଯାଏ। ବୟସ୍କତାର ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ଶରୀରର ସହରରେ ଆସିଲେ, ମୃତ୍ୟୁର ପଦ୍ମ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଫୁଟିଯାଏ। ଶରୀରର ରାଜପାଳୀରେ, ବୟସ୍କତାର ଲେପ ଲାଗିଥିବା, ଅସହାୟତା, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ତାହାର ସହଯାତ୍ରୀ ଭଳି ରହିଛି। ଯେଉଁଠି ବୟସ୍କତା ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପି ରହିଛି, ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବାରେ କଣ ଆରାମ ରହିପାରିବ? ଏହି ଅସୁବିଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନକୁ ଧରି ରଖିଲେ କଣ ଲାଭ? ବୟସ୍କତା, ଏହି ଜଗତରେ କେହି ଜୟ କରିପାରିନଥିବା, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଉଛି। ଏହି ଜଗତର ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିବା ଭିନ୍ନତାରେ ଆଶ୍ରିତ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଭ୍ରମର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ, ଏହା ଚିନ୍ତାର ଅନନ୍ତ ରଚନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କିପରି ଆସକ୍ତି ମହସୁସ କରିପାରିବେ? ଏହି ଆସକ୍ତି ଏକ ଜାଲର ଖଞ୍ଚା ଭଳି; ଅପରିପକ୍ୱ ଶିଶୁମାନେ ଏକ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ଫଳ ଖାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଏଠି ମଧ୍ୟ, ସେହି ଦୁର୍ବଳ ଶୁଭ ଭାବନା ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସମୟ, ଏକ ମୂଷ ଭଳି, ଏହାର ସମସ୍ତ ତାନ୍ତୁ କାଟି ଦେଉଛି। ଏଠି କିଛି ନାହିଁ ଯାହା ସମୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିତ କରିବା, ଖାଇ ନେଉନି; ଏହା ଜଗତରେ ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତକୁ ଏକ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଉପସ୍ଥାପନ କରେ। ସମୟ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତାହାର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଭକ୍ଷିବାକୁ ଏକାନ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମହାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିପାରିନଥିବା; ସମୟ ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଭକ୍ଷିତ କରି, ତାହାର ଆତ୍ମା ହୋଇଯାଇଛି। ଏହା ବୟସ୍, ବର୍ଷ, ଯୁଗ ଭଳି ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଳ ଅପ୍ରକଟ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ରହିଛି। ଯେଉଁଠି ମନୋହର, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା, ଏବଂ ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି ଭାରୀ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିତ କରେ, ଯେପରି ଗଜଶିଶୁ ସର୍ପମାନେ ଖାଇଯାଏ। ନିର୍ଦୟ, କଠୋର, କ୍ରୂର, ଅନୁବୃତ୍ତି ହୀନ, ଦୁଃଖୀ, ଓ ନିମ୍ନ—ସମୟ ଏପରି କିଛି ନାହିଁ ଯାହା ଏହା ଭକ୍ଷିତ କରିନଥିବା। ସମୟର ଏକମାତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭକ୍ଷିତ କରିବା; ଏହା ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଖାଇଯାଏ; ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବାସତ୍ତ୍ୱେ, ଏହି ଲୋଭୀ କଦାପି ତୃପ୍ତି ହୁଏନି। ଏହା ନେଇଯାଏ, ନଷ୍ଟ କରେ, ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଖାଏ, ହତ୍ୟା କରେ; ସମୟ ଜଗତ ନାଟକରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଅଭିନୟ କରେ। ଏହା ସେମାନଙ୍କର ଦାନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି, ଜଗତରେ ଏହାର ଅସ୍ଥିର ଚଞ୍ଚଳ ପାଖରେ, ଏକ ଟିଆ ପରି ଦାନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି। ଲୋକମାନଙ୍କର କୋମଳ କଳି କୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟର ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଇ, ସମୟ ଜୀବମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡରେ ମହାହାତୀର ଭଳି ଚମକିଉଠି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମହାଗଛ ଉପସ୍ଥିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସର୍ପରେ ଆବୃତ ହୋଇ ରହିଛି।