ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ, ଜଙ୍ଗଲ ଗଛଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ପତ୍ର ହରାଇ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଦଣ୍ଡିଆ ଭାବରେ ଦାଁଡି ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତଣ୍ଡ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି କଳା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଆକାଶ ଆସ୍ତିର ଧୂଳିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଭୂମିରେ ରହିଥିବା ରକ୍ତପିପାସୁ ବିଲେଇ ଚାଟିଥିବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେହ ରହିଥିଲା। ଅଗ୍ନିର ଦହନ ତୁମୁଳ ଧ୍ୱନିରେ ତାଳିତ ହେଉଥିଲା, ଜଙ୍ଗଲର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ଵାଳା ଛଟା ହେଉଥିଲା, ଏହି ଅଗ୍ନି ଦେଖି ଜଙ୍ଗଲ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଇଯାଇଥିଲା। ସର୍ପମାନଙ୍କର ଦଗ୍ଧ ଦୁଆରୁ ଧୂଆଁ ଓ ମାଂସପିଣ୍ଡ ଉଠି ଆସୁଥିଲା, ଆକାଶରେ ଧୂଆଁ ଓ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ଵାଳା ହେବାରେ ମେଘ ମଧ୍ୟ ରଙ୍ଗାଇଯାଇଥିଲା। ପବନ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଧୂଳିର ଗୋଲା ବୁଲାଉଥିଲା, ଶିଶୁମାନଙ୍କର କାନ୍ଦ କାନ୍ଦ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଚିତ୍କାର, ଲୋକମାନଙ୍କର ବିଳାପ ମଧ୍ୟରେ ମିଶିଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ମୃତଦେହ, ଯାହାର ଦାନ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ତୁମୁଳତାରେ ଉଖଣିଯାଇଥିଲା, ତାହାର ମାଂସ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଅନେକ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଉଥିଲା। ଧୂଆଁରେ ତାହାର ରଙ୍ଗ କଳା, ପତ୍ର ଓ ଲତାର ଶବ୍ଦରେ ହଳଦିଆ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଶିଆଳ ତାହାର ମାଂସ ଖାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଆକାଶରେ ଉଲ୍କା ଫୁଟିଉଠୁଥିଲା। ଏଠି ମାନେ ଏକାଉଁ ଅଂଗ ଅନ୍ୟ ଅଂଗକୁ ଛିଣିଦେଉଥିଲେ, ସ୍ଥାନଟି ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତାହାର ହୃଦୟ ଓ ଗଭିର ଅଂଶ ଅଗ୍ନିର ତାପରେ ଫାଟିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନି ତୁମୁଳ ପବନ ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ଗଛମାନେ ଭୟଭୀତ ସର୍ପମାନଙ୍କର ଫୁସ୍କାରେ ଅଗ୍ନିର କୋଇଲା ପରି ଚୁଆଉଥିଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ ଏପରି ଧ୍ବଂସ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ୧୨ଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକା ସମୟରେ ତାପ ଦେଉଛନ୍ତି। ଜଙ୍ଗଲ, ତାହାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଚୁଆଉଥିବା ଗଛ ଓ ବେଗବାନ୍ ପବନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭୋଗଗୃହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାରେ, ଏକ ଦୁଷ୍କର ଯୁଗର ଶେଷରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ତାପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାହକ ହୋଇଯାଇଥିଲା। କିଛି ଲୋକ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ, ବନ୍ଧୁ ଓ ପରିବାରକୁ ନେଇ ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଶରତ୍କାଳରେ ଆକାଶରୁ ମେଘ ଛିଟିଯିବା ପରି। କିଛି ତାଙ୍କର ପରିବାର, ପୁତ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ନିକଟ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଜଣେ ଗଛ ଅପହୃତ ହେବା ପରି। କିଛି ଲୋକ ଘର ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲେ, ଏପରି ଯେପରି ଚିଡ଼ିଆ ଛାଡ଼ି ଓଡ଼ିଯିବା ବେଳେ ଶିଆଳ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଏ। କିଛି ଲୋକ ପତଙ୍ଗ ପରି ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କିଛି ଅଣ୍ଡାଳି ପରି ପାହାଡ଼ରୁ ଗଡ଼ି ଖାଇଲେ। ମୁଁ, ମୋର ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଜନମ ଜନ୍ମାନ୍ତରର ଲୋକମାନେ ଛାଡ଼ି, କେବଳ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏହି ଦେଶ ଛାଡ଼ି ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଚାଲିଗଲି। ଅଗ୍ନି, ପବନ, ପାଳେଇବା ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରି, ମୁଁ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସେଠାରୁ ପଳାଇଲି। ଦେଶର ସୀମା ପହଞ୍ଚି, ଏକ ତାଳଗଛ ତଳେ ମୁଁ ମୋର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମୋ ଦେହରୁ ଅଲଗା କରି ରଖିଲି, ମନେ ହେଲା ଯେପରି ଦୁଃଖ ଭାର ଅପସାରଣ କଲି। ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ କଲି, ମନେ ହେଲା ଯେପରି ନରକ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି ଜଳହୀନ ପଦ୍ମ ପରି। ତାଳଗଛ ତଳେ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳା କନ୍ୟା ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ, ଶିତଳ ଛାୟାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ଦୁଇ ଶିଶୁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୋର ପୁଅ ଥୁତ୍ଥକ ମୋ ପାଖରେ ଦାଁଡି ରହିଥିଲେ; ସେ ଆମ ପରିବାରର ସବୁଠୁ ଛୋଟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିଲା, ଚକୁ ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସେ ମୋତେ କହିଲେ, "ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ମାଂସ ଦିଅ, ଏବଂ ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ଦିଅ।" ପୁଣିପୁଣି ମୋ ସନ୍ତାନ ଏହି କଥା କହୁଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁଣିପୁଣି କହିଲି, "ପୁଅ, ଏଠି କୌଣସି ମାଂସ ନାହିଁ," କିନ୍ତୁ ସେ ଅବିବେକରେ ମୋତେ ଆଗ୍ରହ କଲେ, "ତୁମ ଦେହରୁ ମାଂସ ଦିଅ।" ପ୍ରେମ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ହୋଇ, ମୁଁ କହିଲି, "ପୁଅ, ମୋ ରନ୍ଧା ମାଂସ ଖାଅ।" ସେ ଏହିଥିରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, ପୁଣି କହିଲେ, "ମୋତେ ତୁମ ମାଂସ ଦିଅ," ଏବଂ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଅଂଗ ଢିଲା ହୋଇ, ମୋ ମାଂସ ଖାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଅପସାରଣ କରିବା ପ୍ରେମ ଓ କରୁଣାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲି ଏବଂ ମୋ ମୃତ୍ୟୁପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରୁ କାଠ ଆଣି, ତାପରେ ଏକ ଚିତା ତିଆରି କଲି। ଚିତା ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ତାହାର ଅଗ୍ନି ଉପରକୁ ଲପଟି ଚାଲିଗଲା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହି ଅଗ୍ନି ମୋ ଦେହ ଚାହିଁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ମୋର ଝିଅ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହି ଚିତା ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ, ତୁମ ଦେହର ମାଂସ ଚିରି ଚିରି ଖାଇବାକୁ ହେବ।" ଏପରି କହି, ମୁଁ ଚିତା ଉପରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିଲି, ଏହି ସିଂହାସନରୁ ହଠାତ୍ ଲୁଡ଼ି ପଡ଼ିଲି, ରାଜା। ପରେ ଢୋଲ ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ଶବ୍ଦରେ ମୁଁ ହଠାତ୍ ସଚେତନ ହେଲି, ମୋ ଜ୍ଞାନ ଓ ସ୍ମୃତି ଫେରିଗଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଶମ୍ବରିକାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଲି, ଯେପରି ଜୀବ ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଅନେକ ଅବସ୍ଥା ଅନୁଭବ କରେ। ଏପରି ଭାବେ ମୁଁ ମୋର ନିଜ ଗଳ୍ପ ତୁମକୁ କହିଲି, ଯେପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏକ କଳ୍ପର ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖର କଥା କହିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ମହାନ୍ୟ ରାଜା ଲବଣ ଏହିପରି କହିଥିଲେ, ଶମ୍ବରିକା ସେଠାରୁ ଏକକ୍ଷଣରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ଚଉଡ଼ା ଚକୁରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ହାଁ, କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଏହି ମାୟା! ଏହି ଶମ୍ବରିକା କିଏ, ଏଉଁଠି କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?" "ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିବିଧ! ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ରାଜା ଯିଏ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣେ—ସେ କେଉଁଠି?