ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ମୁଁ ଏକ ଦୁଃଖମୟ ଜୀବନର କଥା କହୁଛି—ଏକ ପୁରୁଣା, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅଶକ୍ତ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରୁଭୂମିର ଶୁଷ୍କ ଗଛମୂଳ ପୁନିପୁନି ଖୋଦାଯାଏ, ଯେପରି ନିର୍ମଳ ଲୋକଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୁଏ। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ, ଛୋଟ ଭାଟିରେ ମୁଁ ଉତ୍ସାହର ସହିତ କାଦୁଁ ରାନ୍ଧା ଖାଇଛି, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ ଅପବିତ୍ର ଭାବେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ରହିବା ପରି। ମୋ ଶକ୍ତି ଶୋଷି ନେବା ପାଇଁ, ମୋର ଅଂଶଟିଏ ଏକ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଠାରେ ବିକ୍ରି ହୋଇଯାଇଛି, ଏକ ଅନେକ ମୁହଁ ଓ ବିକୃତ ଚେହେରା ଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱାରା, ଏମିତି ଯେପରି ନିଜ ଧନ ସଂପତି ଅନ୍ୟେଠାରେ ଦେଇଦିଅଯାଏ। ମୋର ଜୀବନ୍ତ ଶରୀରର ମାଂସ, ପୁନିପୁନି କାଟି ଏବଂ ବିନିମୟରେ ବିକ୍ରି କରାଯାଇଥିଲା ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଅବର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏପରି ଯେପରି ଏହା ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିଲା। ମୋର ଅନେକ ଜନ୍ମର ପାପ, ଯାହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସଂଚିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବାଗିଚାରେ ବିକିରଣ ଓ ମିଶିଯାଇଥିଲା। ଏକ ଅନୁକମ୍ପାଳୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ଖୁନ୍ତିକୁ ଦେଖିଥିଲି; ରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏକ କାଉଁ ଭଳି, ସେ କାଉଁଟି ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଭିନ୍ଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟର ଝାଡ଼ି ଓ ଝୁପଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ପତ୍ରମାଳା ମୋ ଶରୀର ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଏପରି ଯେପରି ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲୀ ଜନଜାତି ସହ ନିକଟତା ଗଠନ କରିଛି। ମୋର ଜନାନୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ଅପରିଷ୍କୃତ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ପାଉଥିଲେ, ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା କରି କିମ୍ବା ଲଠିର ଶକ୍ତିରେ ନେଇଥିଲେ, ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ବଶ କରିଥିଲି। ମୁଁ ଶୁଖିଲା ତାଳପତ୍ର ଉପରେ ରାତି କାଟୁଥିଲି, ଅରଣ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣୁଥିଲି, ବାନରମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ରହି, ଶୀତରେ ମୋର ଦାନ୍ତ କପାଉଥିଲା। ବର୍ଷା ଋତୁର ତୀବ୍ର ଶୀତରେ, ମୋର ଶରୀର ଉପରେ ରୋମ ଉଠିଯାଉଥିଲା, ଜଳବିନ୍ଦୁମାନେ ମୁକୁତର ମାଳା ପରି ଝୁଲିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ, ମୋ ଭୁଖ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିବା ଜନାନୀ ସହ ଏକ ଅଦୂର୍ଦ୍ଦଶିତ ମୂଳ ଉପରେ ବିବାଦ ହେଲା। ଅରଣ୍ୟରେ ଦାନ୍ତ କପାଇ, ଆଖି ବଡ଼ କରି, ଶରୀର କାଳିରେ ଲପେଟି ମୁଁ ନିଜ ପରିବାର ପାଖରେ ଭୂତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲି। ମୁଁ ନଦୀ କୂଳରେ ଚାଷ କରୁଥିଲି, ମାଛ ଧରିବା ପାଇଁ ଚାଉଁ ଲାଗିଥିଲି, ଯେପରି ଯମ ତାଙ୍କର ପାଶ ନେଇ ଜୀବମାନେ ଖୋଜି ବିଚରିଥାନ୍ତି। ଅନେକ ଉପବାସ ପରେ, ମୁଁ ନବ ହତ ପଶୁର ଗରମ ରକ୍ତ ପିଇଥିଲି, ଶିଶୁ ମାଆର ଦୁଧ ପିଏଯିଏ ପରି। ଯେଉଁମାନେ ମଦ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ପଲାଶ ପତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଶ୍ମଶାନରେ ବସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଭୂତମାନେ ପରି ପଳାଇଯାଉଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଧରିବା ପାଇଁ ଜାଲ ବିଛାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଆଶା ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ମୋ ଦ୍ୱାରା, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଜଗତ, ଥରେ ଥରେ ତାନା ପକ୍ଷୀ ଓ ଜାଲ, ଏବଂ ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ଦିଗବାଣୀ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ, ମୋ ମନ ଅଧର୍ମ କାମରେ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲା, ଆଶା ବର୍ଷା ଋତୁରେ ବଢ଼ୁଥିବା ନଦୀ ପରି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ସାପ ଯେପରି ସହଜରେ ତାହାର ଚର୍ମ ପତ୍ରରୁ ପକାଇ ଫେଙ୍କିଦିଏ, ଏମିତି ଦୟା ଶରୀରରୁ ଦୂରେ ପକାଇ ଲଜ୍ଜାରେ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଉଥିଲା। ନିର୍ଦୟତା, ଉଚ୍ଚ କ୍ରୋଧ ଓ ବାଣର ବୃଷ୍ଟି ମେଘର ଅନ୍ତରିକା ଆକାଶରେ ଯେପରି ହୋଇଯାଏ, ଏମିତି ଅନୁସୃତି ହେଉଥିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଅଭିଜାତ୍ୟରେ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଲୋକେ ସେମାନେ ଠାରୁ ଦୂରେ ରହୁଥିଲେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ କାଳ ଧରି ଧରିଥିବା ଅପଶକୁନ ପରି। କୁକୁର ଓ କାଉଁ ଭିତରେ ଭିଡ଼ ଥିବା କୋଣାରେ, ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖର ମାଟିରେ, ଅପକର୍ମର ମାନ୍ୟା ମାଞ୍ଜିବା ପାଇଁ ମୁଠି ମୁଠି ବୀଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉଥିଲା, ମୋହ ର ମେଘରେ ଜଳିତ। ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଏକ ନିର୍ଦୟ ଶିକାରୀ ଯେପରି ଜାଲ ବିଛାଏ, ମୁଁ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ପରି ବିଚରିଥିଲି। ଜଣେ କୃଷକର କାଦୁଁ ଦେଉଳିରେ ମୋର କ୍ଲାନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନରେ ଶୁଏଁଥିଲି, ଯେପରି ସର୍ପ ଶେଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରେ। ପତ୍ର ଲଗାଇ ଓ ବାଣର ଧୂଆଁରେ ମୁଁ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୀତରେ ରହୁଥିଲି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୁଁ ଏକ ଫାଟିଯାଇଥିବା କଳା ବସ୍ତ୍ର ଅନ୍ତରେ ପିନ୍ଧିଥିଲି, ମାଟିରେ ଲପେଟି, ଯେପରି ଗରମିରେ ମାଟି ଜଙ୍ଗଲ ଶୂକର ଦ୍ୱାରା ବହନ କରାଯାଏ। ଅନେକଥର ମୁଁ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ହୋଇଥିଲି, ଅରଣ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦହିଦେଇଥିଲି, ସମୟ ଯେପରି ସଂସାରକୁ ନଶ୍ୱର କରେ। ସେଠାରେ, ମୋର ଜନାନୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ମୋତେ ମିଳିଥିଲେ, ଲୋହାର ଶୃଙ୍ଖଳ କିମ୍ବା ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଭଳି ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ। ଏଠି, ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ସହିତ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ କଲି, ଅନେକ ଅନାରୋଗ୍ୟ ଦୋଷରେ ଭାଗ୍ନ ହେଲି। ଏଠାରେ, ଖରାପ ଆଦତର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବନ୍ଧା, ଅନେକ ଦୁଃଖ ସହିଲି—ଗାଳି, କଠୋର ଶବ୍ଦ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିବା, ଖରାପ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ଭଙ୍ଗୁର ଝୁପଡ଼ିରେ ଶୋଇବା। ଏପରି ଅନେକ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବା ପରେ, ସମୟ ବିତିଗଲା। ବୟସରେ ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହେଲା, ଚୁଲି ହିମ ପରି ଧଳା, ଶରୀର ଶୀତ ତୁଷାର ଭରି ଘାସ ପରି ଦୁର୍ବଳ ହେଉଥିଲା। ଯେତେବେଳେ କର୍ମର ପବନ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଏ, ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଅପବ୍ରସ୍ଥ ଝିଲିକାରେ, ଦିନ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଗୁଛ ପରି ଖସିଯାଉଥିଲା। ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବାଣ ଏକଠି ହୋଇଯାଏ, ଏମିତି ଉପଭୋଗ ଓ ଦୁଃଖ, ବିରୋଧ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ମୋ ମନ ମୃଗମାୟାର ଚକ୍ରବାତରେ ଘୂରୁଥିଲା, ସାଗର ତରଙ୍ଗରେ ଯେପରି ଲହରୀ ଘୂରେ। ଚିନ୍ତା ଓ ଚିନ୍ତାର ଚକ୍ର ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନରେ ଘୂରୁଥିଲା, ସମୟ ସାଗରର ଭୂମିକାରେ ତୃଣ ପରି ଉଠିପଡ଼ୁଥିଲା।