ସେ ମନୁଷ୍ୟ ମୋତେ ତାଙ୍କର ଜଣେ କନ୍ୟାକୁ ଦେଲେ—ଏକ ଭୟଜନକ, ଅନ୍ଧକାର ଚମରା ଯୁବତୀ, ଯେଉଁଠି ଦେଖିଲେ ମନେ ହୁଏ ଅପରାଧର ଦଣ୍ଡର ପରି। ସେଠି, ଅନ୍ଧକୁଳ ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତ ମଦ ପିଇ ଚାରିପାଖରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମନରେ କୁକର୍ମରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଅପରାଧର ଦେହର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଢୋଲ ମାଡ଼ି ଉନ୍ମାଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ମଗ୍ନ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ଏହି ସମୟରୁ, ମୋର ମନ ଅନନ୍ଦ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ମୁଁ ଦୁଃଖୀ ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ଅନ୍ଧକୁଳରେ ପରିଣତ ହେଲି। ସାତଦିନିଆ ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦୀର୍ଘ ଆଠ ମାସ କ୍ରମେ କଟିଗଲା; ତାପରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ଏକ ଶିଶୁ ଦେବାକୁ ଚାଲିଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହା ଦୁଃଖ ଆଣିଲା—ଏକ ଅପରାଧର ପରି ଯାହା କଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲା; ସେ ଝିଅ ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ହେଲା, ଅନ୍ଧ ଚିନ୍ତାର ପରି ଠସ୍ଥସ୍। ପୁଣି, ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଅପରାଧର ପରି ଦେଖିବାରେ ଅନାକର୍ଷକ, ମୂଢ଼ ମନ ବାନ୍ଧିଥିବା ଆଶାର ରେଶାରେ। ପୁଣି, ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ତା'ପରେ ଆଉ ଏକ ଶିଶୁ; ଏଭଳି, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ପତି ହେଲି, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଶକ୍ତ ଅନ୍ଧକୁଳ। ସେଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଅନେକ ବର୍ଷ ମୋତେ ତା'ସହିତ କଟିଗଲା; ଚିନ୍ତାରେ ତଳି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଦୋଷରେ ନରକରେ ଅପନ୍ନ ଲୋକର ପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲି। ଜଙ୍ଗଲର ଗଭୀରତାରେ ଶୀତ, ପବନ ଏବଂ ତାପର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଗଲି, ଏକ ବୃଦ୍ଧ କାଚୁଆ ପାଣି ତଳରେ ତଳି ଯାଉଥିବା ଭଳି। ଜନାନୀ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାରେ ମୋର ମନ ଭିତରେ ଜଳିଉଥିଲା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା ପରି ଦେଖିଲି, ଦୁଃଖଦ ଚେଷ୍ଟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନେକ ଟୁକୁଡ଼ି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କାଠ ବୋହି ଚାଲିଥିଲି, ଦୁଃଖର ଦେହର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲି। ଏକ ଗନ୍ଧ ତାଲପଟି ପିନ୍ଧି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଅପବିତ୍ରତାରେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ, ଧନୀ ଲୋକଙ୍କର ଘର ତଳେ ନେଇଯାଉଥିଲି, ଯେଉଁଠି ଘନ ମେଘ ଚାପି ଥିଲା। ସେଙ୍ଗ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଶୀତ ପବନରେ କମ୍ପିବା, ଜଙ୍ଗଲର ଗଭୀରତାରେ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ, ଏକ ବିରାଟ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନର ପରି। ବିଭିନ୍ନ ବିବାଦ ଏବଂ ଦ୍ୱେଷର ତାପରେ ଚଳି, ତା'ର ଆଖିରୁ ରକ୍ତ ଆଶ୍ରୁ ଝଡ଼ିଲା। ଜଙ୍ଗଲରେ ଜଳ ଭିଜି ଅନ୍ଧକୁଳ ମହିଳାମାନେ ବନ ଶୁଆର ମାଂସ ଖାଇ, ପଥର ତଳ ଗୋଟିଏ ଘରର ଚେଉଁରେ ରହି, ବର୍ଷା ମେଘରେ ଭାରି ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ସମୟ ଗତିରେ ସ୍ନେହ କ୍ଷୟ ହେଲା, ପତ୍ନୀ ଅନୁତ୍ତର ହେଲେ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ମିତ୍ରତା ଦେଉନଥିଲେ, ସବୁଦିନ ଘରେ ଘରେ ବିବାଦ ଚାଲିଥିଲା। ସନ୍ଦେହ ଚାରିପାଖରେ, ଶିଶୁମାନେ ଚିଁଚିଁ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି, ମୁଁ ଦୁଃଖ ଭରା ହୃଦୟରେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଘରରେ ରହିଥିଲି। ଅନ୍ଧକୁଳ ଲୋକଙ୍କର ବିବାଦ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଡାକରେ ମୋର ମୁଖ ବିବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଚିହ୍ନିତ ହେଲା, ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଖଣ୍ଡିତ ହେବା ପରି। ବିଲାସ ମାଂସ ଚିରି, ଭୂତମାନେ ନରକରେ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେହର ଭାଗ ପରି, କିଣି ଖାଇ ଯାଉଥିଲି। ହିମାଲୟର ଗୁହାରୁ ଆସୁଥିବା ତୀବ୍ର ଶୀତ ପବନ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଦେହରେ ଆଘାତ ଦେଉଥିଲା, ମୃତ୍ୟୁର ତୀର ପରି। ଏକ ବୃଦ୍ଧ ମୂଢ଼ ଲୋକ ଶୁଷ୍କ ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ଖୋଦି ଖୋଦି ନିଅଉଥିଲେ, ଯେପରି ନିତ୍ୟ କର୍ମର ଫଳ ଏକ ଏକ କରି ଉଠାଯାଉଥିବା। ଜଙ୍ଗଲରେ ଛୋଟ ଡେବରେ ମୁଁ ଉତ୍ସାହରେ ପାକା ମାଟି ଖାଇଥିଲି, ଲୋକମାନେ ଅପବିତ୍ର ଭାବେ ଦେଇ, ଦୁଷ୍ଟ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଥିବା ପରି। ଖାଇବାର ଶକ୍ତି ଶୋଷିବା ପାଇଁ, ମୋର ଅଂଶ ଅନ୍ୟଠାରେ ବିକ୍ରି ହେବା, ଅନେକ ମୁଖ ଏବଂ ବିକୃତ ଚେହେରା ଦ୍ୱାରା। ମୋର ଜୀବନ ଦେହର ମାଂସ, ଚିରି ଚିରି ବିକ୍ରି ହେଲା, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକୁଳର ମାଟିରେ, ମୋର ଆୟୁର ଭଳି। ମୋର ଅପରାଧ, ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଜମା ହୋଇଥିବା, ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପାର୍କରେ ବିକ୍ରି ଏବଂ ମିଶିଯାଉଛି। ମୁଁ କୁହାଳିକୁ ଏକ ସ୍ନେହ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲି; ରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏକ କାଉଁ ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ବିନ୍ଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲର ତାଡ଼ି ଏବଂ ଝାଡ଼ିରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ରେଣୀ ପତ୍ର ଦେହରେ ଲଗାଯାଉଥିଲା, ଅଦିବାସୀ ଜାତିର ସମ୍ପର୍କ ପରି। ପତ୍ନୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଅପରିଷ୍କୃତ ଖାଦ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ମାଗି କିମ୍ବା ଲଠିର ଶକ୍ତିରେ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ବଶ କରି। ନିଶା ଶୁଖି ତାଳପତ୍ରରେ କଟି, ବନ ଜନ୍ତୁମାନେ ଚିଁଚିଁ କରୁଥିଲେ, ବନ ମକାଡ଼ମାନେ ସହିତ, ଶୀତରେ ଦାନ୍ତ କମ୍ପି ଯାଉଥିଲା। ବର୍ଷା ଦିନର ତୀବ୍ର ଶୀତରେ, ଦେହରେ କେଶ ତିଆରି, ଜଳ ଫୁଟା ମୁକୁତ ଦାନାର ପରି ଲଗି ରହିଥିଲା। ମହାବନରେ, ଭୋକରେ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଏକ ଆଦା କିମ୍ବା ଅଜୱାଇନ ମୂଳ ପାଇଁ ଦୁଃଖଦ ଝଂଝା ହେଲା। ବନରେ, ଦାନ୍ତ କମ୍ପି, ଆଖି ଶୀତରେ ଫୁଲି, ଅଂଗ ଆଳି ଦ୍ୱାରା ମୱାଳି, ମୁଁ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଭୂତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲି। ନଦୀ କୂଳରେ, ମୁଁ ମାଛ ପାଇଁ ଚାଉଁ ଲଗାଇ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲି, ମୃତ୍ୟୁ ଦୂତ ଦୂନିଆରେ ଫାସା ନେଇ ଘୁଞ୍ଚିବା ପରି। ଅନେକ ଉପବାସ ପରେ, ମୁଁ ନବ ତାଜା ରକ୍ତ ପିଲି, ଏକ ଶିଶୁ ମା ଦୁଧ ପିବା ପରି। ମଦରେ ମତ୍ତ, ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ, ପଲାଶ ପତ୍ରରେ ଢାକା, ଶ୍ମଶାନରେ ବସି, ମହାକାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭୂତ ଭଳି ଭାଗି ଯାଉଥିଲେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ଜାନ୍ତି ଦେଇ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଧରାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଆଶା ଶିଶୁ, ପତ୍ନୀ, ପରିବାର ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲା। ମୁଁ ମାୟାରେ ଗଠିତ ଦୁନିଆ, ତାଣିରେ ବୁନା ପକ୍ଷୀ, ଜାନ୍ତି ନଷ୍ଟ କରିଦେଲି, ଯେପରି ନିତ୍ୟ କର୍ମର ଦିଗ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ସେଠି, ମନ ଅତିକ୍ରମ କରି କୁକର୍ମ ପାଇଁ ଧାଉଥିଲା, ଆଶା ଦୂରକୁ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲା, ବର୍ଷା ଦିନରେ ନଦୀ ବଢ଼ିଯାଉଥିବା ପରି। ଅଜଗର ତ୍ୱଚା ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିବା ପରି, ଦୟା ଦେହରୁ ଦୂରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଲଜ୍ଜାରେ ତ୍ୟାଗ ହେଉଥିଲା।