ଏକ ଶାନ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଏକ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—“ମୁନିବର, ଯେଉଁ ମହିଳାଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ, ସେ ମାନେ କେବଳ ଆମର ଭ୍ରମର ଫଳ। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଏହି ଆକର୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅସତ୍ୟ; କାରଣ ଏହାର ମୂଳ କେବଳ ମାୟା। ମୁନିବର, ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ମହିଳା ଏବଂ ମଦ, ଦୁହିଁଠାରେ କ'ଣ ପ୍ରଭେଦ ଅଛି? ଯେପରି ମଦ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ମୃଗ୍ୟ, ସେପରି ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥାୟୀ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ମହିଳାଙ୍କ ଆକର୍ଷଣରେ ମନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଜାଗୃତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରୁନ୍ତି ନାହିଁ। ମହିଳାମାନେ, ଚୁଲି ଏବଂ କାଜଳରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ୱଭାବରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ; ପାପର ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି, ସେମାନେ ପୁରୁଷମାନେକୁ ଜଳାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଯୌବନର ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ ସହଜରେ ଅଟିଗଲେ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପୂଜ୍ୟ, ମହାନ ଆତ୍ମା। ମହିଳାମାନେ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦଦାୟି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ନରକ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଜଳାଣୀ, ଶୋଭାବନ୍ତି ହେଲେ ମଧ୍ୟ କଠୋର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧକାର ଚୁଲି ମଧ୍ୟରୁ ତାରା ପରି ତିଳିକିଏ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ପରି, ହସ ମନୋହର ପଦ୍ମମାଳା ପରି ଖିଲିଉଠେ। ସେ ଖେଳାଳି ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କଠୋର; ସେ ଚେଷ୍ଟାର ବିନାଶ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ରାତିର ମହିଳା, ମନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ଫୁଲ ପରି ମଧୁର, ତାଙ୍କର କମଳାତୁଳ୍ୟ କୋମଳ ହାତ, ଭୃକୁଟି ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ବାଙ୍କି, ଓ ଅନ୍ତସ୍ଥ ମାଳା ପରି ଅନ୍ୟତମ ଅଙ୍ଗ। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଫୁଲର ରେଶମ ପରି ହାଲୁକା, ଯେଉଁଥିରେ ପୁରୁଷଙ୍କ ବିନାଶ ଲୁକାଇଛି; ସେ ପ୍ରିୟା, ମୃତ୍ୟୁବେଳ ଲତା, ଅସହାୟତାର ଶିରୋପରି। ତାଙ୍କର ଏକ ନିଶ୍ୱାସ କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସରେ, ସେ ସର୍ପ ସାଧକ ପରି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ହାତୀ ଯେପରି ସର୍ପକୁ ଗହ୍ୱରରୁ ବାହାର କରେ, ସେପରି ପ୍ରାଣୀକୁ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ। କାମ ନାମକ ଶିକାରୀ ମୂଢ଼ମନ୍ଥିରେ ଜାଲ ଛାଡ଼ିଥାଏ, ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ବାନ୍ଧିଥିବା ଫାନ୍ଦ, ପୁରୁଷ ଏଠାରେ ପକ୍ଷୀ ପରି। ପୁରୁଷଙ୍କ ମନ ହାତୀ, ଯେଉଁଥି ଚଉଡ଼ ନିତମ୍ଭିନୀ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, କାମର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବନ୍ଧା, ନିର୍ବୋଧ ହୋଇ ଦଢ଼ିଯାଏ। ଏହି ଜନ୍ମର ହୃଦୟ ଝିଲିକିରେ ଏକ ମାଛ ପରି ପୁରୁଷ ଚଞ୍ଚଳ; ମହିଳା ଏଠାରେ ଆସା ଲଗାଇଥିବା ଛାଡ଼, ଦୁଷ୍ଟ ଆଦତ ଏହାର ଡୋରି। ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ, ଯେପରି ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ଦୋରି, ହାତୀ ପାଇଁ ଶୃଙ୍ଖଳ, କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ପାଇଁ କିଚଡ଼। ମୁନିବର, ଏହି ଭୋଗର ଜଗତ ବିଚିତ୍ର ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଏହାର ଉଚ୍ଚତମ ଦଶା ମହିଳା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ମୁଁ ସଦା ସଦା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ମୁଁ ଏହି ମହିଳାମାନେଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଁ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦୋଷର ମଣିମାଳା ଭରିଥିବା ଦାନ୍ତିକ ଦବ୍ବ, ଦୁଃଖର ଶୃଙ୍ଖଳ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ଅଙ୍ଗ, ଏକ ଚକ୍ଷୁ, ଏକ ନିତମ୍ଭ, କିମ୍ବା ଏକ ଭୃକୁଟି କ’ଣ ଉପଯୋଗୀ? ଏହା କେବଳ ମାଂସ, ଏହାର କୌଣସି ସାର୍ଥକତା ନାହିଁ। ଏଠି ମାଂସ, ରକ୍ତ, ହାଡ଼ ଅଛି; କିଛି ଦିନ ପରେ ଏହି ମହିଳା ଦେହ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କମଳ କପାସ ପରି ଲାଡ଼ିଆଯାଉଥିଲେ, ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ପିତୃଲୋକରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛି। ଯେ ମୁହଁ ପ୍ରେମିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଳୟ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଞ୍ଜନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଏହା କିଛି ଦିନ ପରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅବମାନିତ ହୁଏ। ଚୁଲି ଶ୍ମଶାନ ଗଛରେ ବ୍ୟାକ୍ତି ଲଙ୍ଗ ଚୁଆ ପରି ହୋଇଯାଏ, ହାଡ଼ ତାରା ପରି ଚମକି ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଏ। ଧୂଳି ରକ୍ତକୁ ଶୋଷି ନେଉଛି, ମାଂସ ଖାଇବା ଜନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଭୋଜନ କରିଛି; ଅଗ୍ନି ଚର୍ମକୁ ଖାଇଯାଏ, ପ୍ରାଣବାୟୁ ଆକାଶକୁ ଲୀନ ହୁଏ। ଏହିପରି ଶରୀରର ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି; ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ଏହି ମାୟା ପଛେ ପଛେ ଦୌଡ଼ୁଛ? ଏହି ଦେହ ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ମିଶ୍ରଣରେ ତିଆରି, ମାତ୍ର ରସ ଧାରଣ କରେ; ଏହିକୁ କିପରି ଚେତନାବାନ୍ତ କୁହାଯିବ? ଚିନ୍ତା ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରି, ଏକ ବୃକ୍ଷ ପରି ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖାରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ, ତୀତ ଓ ଟାଟି ଫଳ ଦିଏ। କେବେ କେବେ ମନ ଧନର ଆସକ୍ତିରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୁଏ, ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଝୁଣ୍ଡ଼ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ମୃଗ ପରି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଏକ ଯୁବକ ମହିଳା ସହ ଭୋଗରେ ଲିନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚେ, କାମର ହାତୀ ପରି ବନ୍ଧିଯାଇ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଗହ୍ୱରରେ ହାତୀ ଯେପରି ଫସିଯାଏ, ସେପରି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଭୋଗ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳା ନାହିଁ, ସେଠି ଭୋଗର ଆଧାର ନାହିଁ। ମହିଳାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସଂସାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ; ସଂସାରକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ମନେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ନେଉନି, ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖରେ ମୋର ରୁଚି ନାହିଁ, ମଧୁମକ୍ଷିକାର କୋମଳ ପାଖରେ ମଧୁରତା ନାହିଁ। ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ, ରୋଗ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଭୟରୁ ଏକାନ୍ତରେ ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ଏବଂ ପ୍ରୟାସରେ ଅରଣ୍ୟରେ ପରମ ଶାନ୍ତିକୁ ପାଏ। ଶୁଣ, ଶିଶୁବୟସ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯୁବାବସ୍ଥା ଶିଶୁବୟସକୁ ଶୋଷି ନେଉଛି, ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଯୁବାବସ୍ଥା ପରେ ଆସେ; ଦେଖ, କିପରି ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକ ଏକାଉଁଠି ଏକାଉଁଠି ଦୟାହୀନ ଭାବେ ଆସୁଛି। ଯେପରି ପାଳି ଫୁଲକୁ ଶୁଷ୍କ କରେ, ବା ଝଡ଼ ପରେ ଶରତର ମେଘ ଉଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଶରୀରକୁ ଛିଣ୍ଡ଼ି ଦେଉଛି, ତଟର ଗଛକୁ ନଦୀ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିବା ପରି। ମହିଳାମାନେ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୀର୍ଘଦେହୀ ପୁରୁଷକୁ ହାତୀ ପରି ଦେଖନ୍ତି। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିଲେ, ଶ୍ୱାସ ଅସୁବିଧା ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଦେହକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ, ଜ୍ଞାନ ଏପରି ଚାଲିଯାଏ, ଯେପରି ପରାଜିତ ସହଧର୍ମିଣୀ ଘର ଛାଡ଼ିଯାଏ। ଚାକର, ପୁଅ, ଜନାନୀ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ କମ୍ପିତ ପୁରୁଷକୁ ମନୋରଞ୍ଜନର ବସ୍ତୁ ପରି ହସନ୍ତି।