ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେଠାରେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲି, ସେ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେ ଜୀବନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ। ତାପରେ ମୁଁ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କହିଲି, “ହେ ସଦ୍ଗୁଣବତୀ, ମୁଁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବି; କ୍ଷୁଦ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମ, କୁଳ ଭେଦ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଏ।” ଏହାପରେ ସେ ମୋତେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଚାଉଳ ଦେଲେ, ଯେପରି ଏକଦା ମାଧବୀର ଅମୃତାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଜମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ପିଇଲି, ପୁକ୍କସର ଚାଉଳ ଖାଇଲି, ଏବଂ ମୋ ମନ ମୂଢତାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୋଇ ପଡିଲି। ମେଘ ମାଳିନ୍ୟର ନିକଟ ଅନ୍ଧକାରାବଦଳ ସେ ମୋତେ ଝିଲି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ମୋର ହାତ ଧରି, ମନେ ହେଲା ମୋ ଜୀବନ ଶରୀର ବାହାରେ ଟଣାଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ସେ ମୋ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ, ଭୟଜନକ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋଟା, ଅବୀଚି ନରକ ପରି। ସେ ଯିଏ ମୋତେ ଭଲପାଉଥିଲେ, ନିରବ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଦେଇଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ,” ଏବଂ ଦିନ ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ, ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ, ମନେ ହେଲା ଯେମିତି ଯମର ଦୁଇଟି ସେବକ ଦନ୍ତରେ ବାନ୍ଧି ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲେ। ଦିନ ଶେଷେ, ଆମେ ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଭୂତମାନେ କ୍ଷୀଣ ମେଘ ଓ କୁହୁଡ଼ି ପରି ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲୁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସାନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ, ଆମେ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ି ଗାଁକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଯେପରି ଶ୍ମଶାନର ଭୂତମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇଥିବେ। ସେଠାରେ ମାଟି ଉପରେ ରକ୍ତ ଲାଗିଥିବା ଅଂଶ ଉପରେ ଝୁମୁଁଥିବା ମକିରା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଶୁଅ ମାଂସ, ଘୋଡ଼ା, ବାନର, ପକ୍ଷୀ ଓ କାଉଁ ମୃତଦେହ ଏଠାଉଠା ଛିଟିଏ ଥିଲା। ପକ୍ଷୀମାନେ ପୋକା ଲାଗିଥିବା ଆନ୍ତ୍ର ଝାଲିରେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, କୁକୁର ପାଉ ଲେମ୍ବୁ ଗୁଛିରେ ଝୁଲିଥିଲା। ପକ୍ଷୀମାନେ ଶୁଷ୍କ ଚର୍ବି ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ରକ୍ତ ଭିଜା ସ୍କିନ ଉପରେ ଲାଗିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରୁ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ବଢ଼ି ଝରୁଥିଲା। ଶିଶୁମାନେ ହାତରେ କଚ୍ଚା ମାଂସ ଧରିଥିଲେ, ତାହାର ଉପରେ ମକିରା ଝୁମୁଁଥିଲା, ବୃଦ୍ଧ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଛିନ୍ନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଆମେ ସେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କଲୁ, ମାଟିରେ ଛିଟିଏ ଖୋପଡ଼ି ଓ ଆନ୍ତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାସ, ଯେପରି ଯମର ସେବକମାନେ ବିପ୍ଳବ ଶେଷ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଥିବେ। ସେଠାରେ, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ନୂତନ ଘରେ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା ଭରା ମନେ କଦଳୀ ପତ୍ରର ଛୋଟ ସିଂହାସନରେ ବସିଲି। ମୋ ଶ୍ୱଶୁରୀ, ଯାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୋତେ ସ୍ନେହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ଏପରେ, ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ମୁଁ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଏଠାଏଠି ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲେ, ତାହା ଭୋଜନ କଲି, ମନେ ହେଲା ଯେପରି ଅନେକ ପାପ ଏକାଠି ଖାଉଛି। ସେଠାରେ କହିଥିବା ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦମାନେ ମଧୁର ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖର ମୂଳ ଓ ଅଶୁଭ ଥିଲା। ଏପରେ ଏକ ଦିନ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ, ତାରା ଭରା ଆକାଶ, ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟାକଳାପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧନ ଦାନ ଦେଇ କିଛି ଉତ୍ସବ ହେଲା। ସେଠାରେ ସେ ଲୋକଟିଏ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ମୋତେ ଦେଲେ, ଯିଏ ଭୟ ଜନାଇଥିଲେ, ଅନ୍ଧକାର ଚର୍ମରେ ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ପରି। ସେଠାରେ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ମଦରେ ମସ୍ତ ହୋଇ, ଚାରିପାଖରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ମହାପୁରୁଷମାନେ, ମନ ଦୁଷ୍ଟ କାମନାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ତାଙ୍କର ନିଜ ପାପର ଦୂତ ପରି, ଢୋଲ ତାଳ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ। ଏଠି କହିବାକୁ ଅଧିକ କ’ଣ ଆଛି? ସେହି ସମୟରୁ, ମୋ ମନରେ କିଛି ଆନନ୍ଦ ନଥିଲା, ମୁଁ ଦୁଃଖୀ ଓ କ୍ଷୀଣ ଚଣ୍ଡାଳ ହେଇପଡ଼ିଲି। ସପ୍ତାହ ଧରି ଉତ୍ସବ ଶେଷରେ, ଦୀର୍ଘ ଏଠାଏଠି ଆଠ ମାସ କଟିଗଲା; ତାପରେ ସେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ। ସେ ଏକ ଝିଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଆଣିଥିଲା, ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ପରି; ସେ ଝିଅ ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ମୂର୍ଖ ଚିନ୍ତାର ଭାର ପରି। ପୁଣି, ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଅସୁନ୍ଦର, ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ପରି, ମୂଢ଼ ଓ ଆଶାର ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରେ। ପୁଣି, ଏକ ଝିଅ, ତାପରେ ଆଉ ଏକ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏଭଳି ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ବୟସ୍କ ଓ ଅଶକ୍ତ ଚଣ୍ଡାଳ ସ୍ୱାମୀ ହେଲି। ସେଉଁଠି ସେ ସହିତ ଅନେକ ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖ ସହିତ, ମନେ ହେଲା ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ପାପରେ ନରକରେ ଦହିଯାଉଛି। ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶୀତ, ପବନ ଓ ତାପର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭୂଲିଗଲି, ଏକ ପୁରୁଣା କଛୁଆ ଦଳଦଳରେ ଦେଖାଯାଏ ପରି। ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତାରେ ମୋ ମନ ଜଳୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏକ ଫଟା ଲିନେନ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଅରଣ୍ୟରେ କାଠ ବୋହି, ସେ ବିପଦର ଦୂତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏକ ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଲଙ୍ଗୋଟ ପିନ୍ଧି, ବୟସ୍କ ଓ ମଳିନ ଦେହରେ, ସେ ଧନୀମାନେ ରହୁଥିବା ଘର ତଳେ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଘନ ମେଘ ଆସିଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, ଶୀତ ହାଡ଼କାମ୍ପା ହେଉଥିଲେ, ଅରଣ୍ୟ ଗଭୀରରେ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ। ବିଭିନ୍ନ ଝଗଡ଼ା ଓ କ୍ଲେଶରେ, ଚକ୍ଷୁ ରୁଦିର ଝରିଲା, ଯେପରି ଅଶ୍ରୁ ରୂପେ ଚୁଇଁଗଲା। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଅରଣ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ ଶୁଅ ମାଂସ ଖାଇ, ପାଥର ତଳା ଝୁପଡ଼ିର କୋଣକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ବର୍ଷା ମେଘରେ ଭିଜି ଥିଲେ। ସମୟ ସହିତ ସ୍ନେହ ଶୀତଳ ହେଲା, ସ୍ତ୍ରୀ ଉଦାସିନ ହେଲେ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ନ ହେଲେ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଝଗଡ଼ା। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିଶ୍ୱାସ, ଶିଶୁମାନେ ପକ୍ଷୀ ଛୁଆ ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ୟ ଘରେ ବର୍ଷ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲି। ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କର ଝଗଡ଼ା ଓ ଭୟଙ୍କର ନିନ୍ଦାରେ ମୋ ମୁହଁ ଅବସ୍ଥିର ଓ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା, ଯେପରି ରାହୁଙ୍କ ଜଉଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା। ଚବାଇ ଛିଣ୍ଡା ଓଠରେ, ଚିତ୍ତ ନରକବାସୀଙ୍କ ଜିଭା ପରି, ଚିତ୍ତ ନରକରେ କିଣି ଖାଉଥିଲି।