ମୁଁ ସେଠାରେ ଚାଲିଗଲି, ଏକ କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଯାହାଙ୍କ ତିନିଟି ତାରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚମକୁଥିଲା, ମୁଁ ଚାନ୍ଦ ଯେମିତି ରାତିକୁ ଆସେ, ସେମିତି ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି; ସେ ଫିକା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୟାବାନ୍ୟ କରି କହିଲି, "ଏ ଝିଅ, ଦୟାକରି ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ଦୁଃଖିତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।" ମୋ ଭିତରେ ଭୁଖ ଏମିତି ବଢ଼ିଗଲା ଯେ, ଏହା ପୁରୁଣା ଗଛର ଗୁହାରେ ପଚା ନାଗ ଭଳି ଜାଳି ଦେଉଥିଲା। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ କିଛି ଦେଇଲେନି, ଯେପରି ଧନ ଉତ୍ସାହରେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁର୍ଜନଙ୍କୁ ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଇଥାଏ। ଅନେକ ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଛପଛ ଚାଲିଲି, ତେବେ କିଛି ଖାଦ୍ୟ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା, ଯେପରି ଛାୟା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ସେ ମୋତେ କହିଲେ, "ମୋତେ ଚଣ୍ଡାଳା ମହିଳା ଭାବେ ଜାଣ, ମୁଁ ହାର, ବାହୁବନ୍ଧ, ମଣିମାଳା ପିନ୍ଧିଛି, ଦେଉଁସୀ ସ୍ଵଭାବର, ମୁଁ ମାନବ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଛି।" ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, କେବଳ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମୋ ପାଖରୁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିବନି, ଯେପରି ଗ୍ରାମର ବାହାରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମହାନ୍ତ୍ୟ ମିଳେନି।" ଏପରି କହି, ସେ ଡାଗରି ଡାଗରି ଚାଲିଗଲେ, ଝାଡ଼ି ଭିତରେ ଲୁଚିଗଲେ, ତାଙ୍କର କଥା ହାଲୁକା ହସରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେବି, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେବା; ପ୍ରେମ ଛଡ଼ି ଲୋକେ କିଛି ଲାଭ ପାଉନାହାନ୍ତି।" ଏଠାରେ ମୋର ବାପା, ଏକ ପୁକ୍କସା, ଶାନ୍ତ ପଶୁମାନେ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ଶବସ୍ଥଳର ଭୂତ ଭଳି ଭୁଖା ଓ ଧୂଳିରେ ଢାକିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଖାଦ୍ୟ ସେଉଁଠି ଦିଆଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରିୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ମୁଁ କହିଲି, "ମୁଁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବି, ହେ ଶିଳ୍ପାନ୍ୱିତେ; କ୍ଷୁଦ୍ରତାରେ ଜାତି, ଧର୍ମ, କୁଳ ଭେଦ ବିଚାର କରାଯାଏ।" ଏପରି କହି, ସେ ମୋତେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଚାଉଳ ଦେଲେ, ଯେପରି ମାଧବୀର ଅମୃତ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଜମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ପିଇ, ପୁକ୍କସାଙ୍କ ଚାଉଳ ଖାଇଲି, ଏବଂ ମୋ ମନ ମୂଢ଼ତାରେ ବିଲିନ ହୋଇ ଶୟନ କଲି। ସେ, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି କଳା, ମୋତେ ହ୍ରଦ ଭଳି ପୂରଣ କଲେ, ମୋର ହାତ ଧରି, ମନ ଚାଉଳ ଭଳି ବାହାରେ ଟାଣିନେଲେ। ସେ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଭୟଭୀତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅବୀଚି ନରକ ସମାନ। ସେ ଯିଏ ମୋତେ ଭଲପାଉଥିଲେ, ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ତାଙ୍କର ଆସ୍ଥା ଦେଲେ, ଯେପରି ମୌମାଛି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ହାତୀକୁ ଆସ୍ଥା ଦେଇଥାଏ। ସେ ଉତ୍ତରେ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ," ଏବଂ ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ଯମଦୂତ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧି ରଖିଥିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି। ଦିନ ଶେଷରେ, ଆମେ ସେଇ ଅରଣ୍ୟରୁ ଭୂତ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲୁ, ଯେପରି କୁହୁଡ଼ି ଓ ମେଘ ହୃତ ହୋଇଯାଏ। କିଛି ସମୟରେ, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଆମେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ି ଗ୍ରାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଯେପରି ଶ୍ମଶାନର ଭୂତ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇଥାଏ। ସେଠାରେ ରକ୍ତ ଲାଗିଥିବା ଭୂମି ଉପରେ ଅନେକ ମକିରା ଝୁମୁଡ଼ି ରହିଥିଲେ, ଶୂଅ, ଘୋଡ଼ା, ବାନର, ପକ୍ଷୀ ଓ କାଉ କଟା ଅଂଶ ଚାରିପାଖରେ ବିଖରାଇ ଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିଜା ଆନ୍ତ୍ର ଝାଲି ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, କୁକୁରର ଗୋଡ଼ ଲେମ୍ବୁ ଗଛ ଟୋଳାରେ ଲଟକି ଥିଲା। ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଶୁଖି ଚର୍ବି ଗଠା ଉପରେ ବସି, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଚର୍ମ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଟପକୁଥିଲା। ଛୋଟ ଛୁଆମାନେ ହାତରେ କাঁচା ମାଂସ ଧରି, ମକିରା ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ, ବଡ଼ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ, ଫାଟିଯାଇଥିବା ଜାମା ପିନ୍ଧି, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଉଇଁ ଛୁଆମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଆମେ ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲୁ, ଯେଉଁଠି ମାଥା ଓ ଆନ୍ତ୍ର ବିଖରାଇ ଥିଲା, ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଅନ୍ତିମ ଗୃହ, ଯେପରି ଯମଦୂତ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଏମିତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେଠି, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ନୂତନ ଘରେ, ମୁଁ କଳକଳାନ୍ତରେ କଦଳୀପତ୍ରର ଏକ ଛୋଟ ଆସନରେ ବସିଥିଲି। ମୋ ଶ୍ୱଶୁରୀ, ଲୁହା ଭରା ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ମୋତେ ଜମାଇ ଭାବେ ସ୍ନେହ ଓ ଶୁଭକାମନା ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ପରେ ମୁଁ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଯୋଗାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କଲି, ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ଫଳର ଅପରାଧ ଭୋଗୁଛି। ସେଠି ଯେଉଁ ସ୍ନେହ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି, ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧୁର ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖର ବୀଜ ଥିଲା, ପ୍ରକୃତରେ ଅଶୁଭ ଏବଂ ଦୁଃଖଦାୟକ। ପରେ ଏକ ଦିନ, ନିଳା ଆକାଶ ତାରା ଭରା, ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସବ, ବ୍ୟସ୍ତତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧନ ଦାନ ସହିତ, ସେ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ମୋତେ ଦେଲେ—ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ, ଅପକର୍ମର ଫଳ ଭଳି। ସେଠି ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ମଦରେ ମସ୍ତ ହୋଇ, ଚାରିପାଖେ ଗଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ସେଠିର ମହାନ୍ତମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ, ନିଜେ ଅପକର୍ମର ଦେହ ଭଳି, ଢୋଳ ମାଡ଼ି, ଉଲ୍ଲାସରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। କ’ଣ ବେଶି କହିବି? ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୋର ମନରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ରହିଲାନି, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଚଣ୍ଡାଳ ହୋଇପଡ଼ିଲି। ସପ୍ତାହ ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦେଖିଦେଖି ଆଠ ମାସ କଟିଗଲା; ସେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ଜଣେ ଝିଅ ସଂସ୍କାର ଭଳି ଦୁଃଖ ଆଣିଲେ; ସେ ଝିଅ ଦ୍ରୁତ ବଢ଼ିଗଲା, ଅବିବେକ ଚିନ୍ତା ଭଳି ଭାରୀ ହେଲା। ପୁଣି ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଅପ୍ରୀତିକର, ଦୁଃଖ ଭଳି, ମୂଢ଼ ଓ ଆଶାର ଦୂତିରେ ବନ୍ଧିତ। ପୁଣି ଏକ ଝିଅ ଓ ପୁଣି ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏଭଳି ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ଜରା ଓ ଦୁର୍ବଳ ଚଣ୍ଡାଳ ସ୍ୱାମୀ ହୋଇପଡ଼ିଲି। ସେ ସହିତ ଅନେକ ବର୍ଷ ମୋର କଟିଗଲା, ଚିନ୍ତାରେ ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖର ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପରେ ନରକରେ ପଡ଼ିଥାଏ।