ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ଧକାରର ଶେଷ ଅନ୍ଶ ତାରା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସହିତ ହେଉଥିବା ଦୂର ହେଇଗଲା, ମୋ ମୁହଁ ମଧ୍ୟ ଶୁଅ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିଆଳମାନଙ୍କର ହୁଲୁକ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅପସାରିଗଲା, ଏବଂ ଶୀତରେ କମ୍ପିଥିବା ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ କଡ଼କଡ଼ାଣି ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ନବପ୍ରଭାରେ ରଙ୍ଗିନ ହୋଇଉଠିଲା, ମଦିରାର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗା ହୋଇ, ମୋ ଉପରେ ହସୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ନିଜ ଭିତରେ ଡୁବିଥିଲି। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶର ଦ୍ୱାରପାଳ ଦିଗକୁ ଉଠୁଛି, ଯେପରି ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ସୁନା ମିଳିଯାଏ। ଏହାପରେ, ମୁଁ ଉଠି ନିଜ ଢାଳ କୁ ମାଡ଼ିଲି, ଯେପରି ସନ୍ଧ୍ୟାର ନୃତ୍ୟରେ ମନ ଦେଇଥିବା ଜଣେ ଡମ୍ବ ଚାମଡ଼ିକୁ ଛଡ଼ି ମାଡ଼େ। ତାପରେ ମୁଁ ସେ ଅପାର ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲି, ଯେପରି ସମୟ ଏହି ସଂସାର ଗୃହରେ ଚଳିଥାଏ, ଏବଂ ଏହି ଜୀବମାନେ ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଛନ୍ତି। ସେଠାରେ, ସେ ପୁରୁଣା, ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ କୌଣସି ଜୀବନ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ—ଯେପରି ଜଡ଼ ମଣିଷର ଦେହରେ କେବଳ ଅତିକମ ଗୁଣ ଥାଏ। କେବଳ କିଛି ପକ୍ଷୀ, ଭୟହୀନ ଓ ଅଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଚଳିଥିଲେ, ସେମାନେ ‘ଚିଚି’ ଓ ‘କୁଚି’ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶର ଏକ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠିବାବେଳେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଲତାମାନେ ନବନୀତରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, କେବଳ ଅତିକମ ଉଶାର ଚିହ୍ନ ରହିଛି। ମୁଁ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖିଲି ଏକ ଜୁବତୀ ଚାଉଳ ବୋହି ଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ସୁନାର ଘଡ଼ା ରସ ଭରିଛି, ମାଧବୀ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଧରି ନିଆଯାଇଥିବା ପରି। ସେଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ, ତିନିଟି ତାରା ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଧୂସର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ରାତିକୁ ସମ୍ମିଳିତ କରେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, "ଓ ଜୁବତୀ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଦୟାକରି ଦ୍ରୁତ ଭୋଜନ ଦିଅ; କ୍ଷୁଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।" ମୋ ଭିତରେ ତୀବ୍ର ଭୋକ ଏମିତି ଜଳିଉଠିଲା, ଯେପରି ପୁରୁଣା ଗଛର ଗୁହାରେ ଗୋଟିଏ କଳା ସାପ ଚୁଆଁ ମାରୁଛି। ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲି, କିନ୍ତୁ ସେ କିଛି ଦେଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଧନ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଇଥାଏ। ବହୁ ସମୟ ପରେ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଥିଲି, ତାଳେ କିଛି ଭାଗ ମୋ ପାଖକୁ ଖସିଲା, ଯେପରି ଏକ ଛାୟା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମଣିଷ ପୂର୍ବରୁ ପଡ଼େ। ସେ ମୋତେ କହିଲେ, "ମୋତେ ଚଣ୍ଡାଳା ସ୍ତ୍ରୀ ବୋଲି ଜାଣ; ଗଳା ଓ ବାହୁ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଦାନବୀ ପରି ଭୟଙ୍କର, ମୁଣ୍ଡ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ମୁହଁ ଥିବା।" ସେ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, କେବଳ ଅନୁରୋଧ କରି ତୁମେ ମୋ ପାଖରୁ ଭୋଜନ ପାଇପାରିବେନି, ଯେପରି ଗ୍ରାମର ବାହାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକରେ ସତ୍ତ୍ୱ ମିଳେନି।" ଏପରି କହି ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଠୋକା ଖାଇ, ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲେ, ତାଙ୍କର କଥା ଖେଳିବା ଭାବରେ ଶେଷ ହେଲା। ସେ ପଛେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଭୋଜନ ଦେଇପାରିବି, ଯଦି ତୁମେ ମୋର ପତି ହେବା; ପ୍ରେମ ଛଡ଼ା ଜଗତ କେବେ ଉପକାର ଦେଉନାହିଁ। ଏଠି, ମୋର ବାପା, ଜଣେ ପୁକ୍କସ, ଶାନ୍ତ ଜୀବମାନେ କୁ ବଳି ଦେଉଛନ୍ତି, ତିନିଏ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶ୍ମଶାନ ରାକ୍ଷସ ପରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଧୂଳିରେ ଢାକା। ଏହି ଭୋଜନ ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପତି ଭାବେ ସ୍ଥିତ; ପ୍ରିୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।" ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, "ମୁଁ ତୁମର ପତି ହେବି, ହେ ସଦ୍ଗୁଣାଳିନୀ; ବିପଦରେ ବର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମ, କୁଳ ଭେଦ ବିଚାର କରାଯାଏ।" ତାପରେ ସେ ମୋତେ ଅର୍ଧ ଚାଉଳ ଦେଲେ, ଯେପରି ମାଧବୀର ଅର୍ଧ ଅମୃତ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଜମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ପିଇଲି, ପୁକ୍କସଙ୍କର ଚାଉଳ ଖାଇଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ମୋ ମନ ମୂର୍ଛା ହୋଇ ବସିଗଲି। ସେ, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି କଳା, ମୋତେ ଏକ ହ୍ରଦ ଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ମୋର ହାତ ଧରି, ମୋର ପ୍ରାଣକୁ ବାହାରେ ଉଠାଇ ନିଅଛି। ସେ ମୋର ପିତା, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଭୟଜନକ, ଅତ୍ୟଧିକ ଶରୀର ଥିବା ଅବୀଚି ନରକ ପରି, ସେଉଁଠାରେ ମିଶିଲେ। ଯିଏ ମୋତେ ଭଲପାଉଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଦେଲେ, ଯେପରି ମୌମାଛୀ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ହାତୀକୁ ଚିପକିଯାଏ। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚିତ," ଏବଂ ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେପରି ଯମର ଦୁଇଟି ଦାସ ଦନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ। ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଆମେ ସେ ଜଙ୍ଗଲୁଠାରୁ ଭୂତମାନେ ପରି ବାହାରିଗଲୁ, ମେଘ ଓ କୁହୁଡ଼ି ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଛିଟିଗଲୁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଆମେ ସେ ଅପାର ଜଙ୍ଗଲୁଠାରୁ ଗାଁକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଯେପରି ଶ୍ମଶାନର ଭୂତମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇଥିବେ। ସେଠାରେ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ମାଟି ଉପରେ ମକ୍କି ଧଳିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଶୂକର, ଘୋଡ଼ା, ବାନର, ପକ୍ଷୀ ଓ କାଉଁ ମାଂସର ଅବଶିଷ୍ଟ ଛିଟିଅଛି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିଜା ଆତ୍ରୀର ଜାଲ ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଯାହା ଶୁଷ୍କ କରିବାକୁ ଝାଡ଼ି ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ କୁକୁରଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଲେମ୍ବୁ ଗଛର ଗୁଛକୁ ଚିପକିଅଛି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଭାରୀ ଚର୍ବି ତଳ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଚାମଡ଼ି ଉପରେ, ଯାହାରୁ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଟପିଉଥିଲା। ଶିଶୁମାନେ ତାଙ୍କର ହାତରେ କଚ୍ଚା ମାଂସ ଧରିଥିଲେ, ଯାହା ଉପରେ ମକ୍କି ଝୁମୁଥିଲା; ବୟସ୍କ ଚଣ୍ଡାଳମାନେ, ଫଟା ଶରୀର ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ, କାନ୍ଦୁଥିବା ଶିଶୁମାନେ ଉପରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଆମେ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ, ମାନ୍ୟ ଓ ଆତ୍ରୀ ଛିଟିଅଛି, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭରା ଅବସ୍ଥା, ଯେପରି ଯମଦୂତମାନେ କଳାନ୍ତେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ, ମୋର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ନୂତନ ଘରେ, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ କଦଳୀ ପତ୍ରର ଛୋଟ ଆସନ ଉପରେ ବସିଥିଲି।