ତାପରେ ସେ, ଚମତ୍କାରରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ମୁହଁରେ କ୍ଲାନ୍ତି ନେଇ, କିଛି ହସର କମ୍ପନ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ସେ ତିଏ ଜଣେ ଆକାଶର ଚାନ୍ଦ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ରାହୁ ଆସି ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟକୁ ଆସିଛି। ସେ ଯଦିଓ ଏହି ମାୟାବୀ କଳା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ, ତଥାପି ହସିବା ପରି କଥା କହିଲେ—ଏକ ସାପ ଯେପରି ଧୂସର ବିନାଶକ ସାପକୁ ଦେଖି ତାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ଦୁରାଚାରୀ, ତୁମ ଏହି ଜଟା ଦ୍ୱାରା କଣ ଏହି ଜାଳ ବୁନିଛ? ମାଛମାନଙ୍କର ହେଲାହେଲିରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସାଗର କିଛି ଖ୍ଷଣରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। କେତେ ଚମତ୍କାର ଓ ବିବିଧ ଭାବରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି! ମୋର ଦୃଢ଼ ମନ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଆମେ ଏଠି ଅନନ୍ତ ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ବିଲାପ କରୁଛୁ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକୃତିଜ ଦୁଃଖ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ମନ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ରହିଥିବା ସମୟରେ, କେବେ କେବେ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଏହା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଘଟେ। "ଏବେ, ହେ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ—ଏଠାରେ ଶମ୍ବରଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଯାହା ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି କ୍ଷଣକାଳୀନ ଅନୁଭୂତିରେ, ମୁଁ ବହୁ ବିଚିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି—ଏମିତି ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ଲୟ କରିଦିଅନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହେଲେ।" ଏପରି କହି, ଯେତେବେଳେ ସଭାର ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ସେ ରାଜା ମଧୁର ହସ ସହିତ ଏହି ଚମତ୍କାର ଘଟଣା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। "ଏହି ଭୂମିରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ବସ୍ତୁ, ହିଲା, ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ସହର, ଚୂଡ଼ା ଓ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଅଛି, ଏଠି ଏକ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ଯାହା ପୃଥିବୀର ଏକ ଛୋଟ ଭାଇ ପରି। ଏଠି ମୁଁ ରାଜା, ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲିଥିଲି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କ ସଭାକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି। "ତାପରେ ଦୂରରୁ ଏକ ଲୋକ—ଶମ୍ବରିକା ନାମକ—ଆସିଲେ। ସେ ମାୟାବୀ ମାୟା ପରି ପାତାଳରୁ ଉଠି ଆସିଥିବା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ। ସେଁଠାରେ ଏକ ମୟୂରପଙ୍ଖୀ ଛଡ଼ିକୁ ଘୁମାଇଲେ, ଯାହାର ରେଖା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅସ୍ଥିର ଜିନିଷଟି ମୋର ଘୋଡ଼ା ପାଖରେ ରଖିଥିଲେ, ମୁଁ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ମନେ ଘୋଡ଼ାରେ ଏକାକି ଚଡ଼ିଲି। "ତାପରେ, ଯେପରି ବିଶ୍ୱପ୍ରଳୟର ସମୟରେ ବାତ୍ୟା ପାହାଡ଼କୁ ଉତ୍ପାତ କରେ, ମୁଁ ମୋର ଅସ୍ଥିର ଘୋଡ଼ାକୁ ଚଢ଼ି, ଦୃତ ଗତିରେ ଏକାକି ସିକାର କରିବାକୁ ଚାଲିଯିଲି—ଯେପରି ପ୍ରଳୟସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ତୀରକୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ଦୌଡ଼େ। ବାତ୍ୟା ଚାଳିତ ଘୋଡ଼ା ମୋତେ ଦୂରକୁ ନେଇଗଲା—ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନ, ଭ୍ରମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଅନ୍ଧ, ଯେପରି ନିଜର ମନ ଲୋକକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। "ମୋର ମନ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖିତ ଥିଲା, ଏକ ଦୁଃଖିନୀ ନାରୀର ହୃଦୟ ପରି, ବିନାଶ ପ୍ରାପ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ଧକାର ନିବାସ ପରି ଭୟଙ୍କର। ଶେଷରେ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଏକ ବିଶାଳ, ଅନନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲି—ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀ ନାହିଁ, ଲବଣ ଧୂଆଁ ହାଉଛି, ଗଛ ନାହିଁ, ପାଣି ନାହିଁ। ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାଶ, କିମ୍ବା ଏକ ଅଷ୍ଟମ ସମୁଦ୍ର, କିମ୍ବା ପଞ୍ଚମ ସାଗର ପରି ଶୁଷ୍କ ଓ ଖାଲି ଥିଲା। "ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଜ୍ଞାନୀର ମନ ପରି ବିସ୍ତୃତ, ମୂର୍ଖଙ୍କ ରାଗ ପରି ତୀବ୍ର, ଲୋକ ଉପସ୍ଥିତି ରହିତ, ଏଠାରେ କେବେ ଘାସ କିମ୍ବା ଅଙ୍କୁର ଜନ୍ମି ନଥିଲା। ଏଉଁ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସି, ମୋର ମନ ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହେଲା, ଏକ ଦୁଃଖିନୀ ନାରୀ ଦରିଦ୍ରତାକୁ ଦେଖି ଯେପରି, ତେଣୁ ଖାଦ୍ୟ, ଫଳ କିମ୍ବା ନିଜ ଲୋକ କିଛି ନଥିଲା। "ଏଠି, ଯେଉଁଠାରେ ମୃଗମରୀଚିକା ଓ ମାୟାଜଳ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଢାକି ରହିଛି, ମୁଁ ତଳକୁ ଡୁବି, ସୂର୍ୟହୀନ ଦିନକୁ କାଟିଲି। ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ମୁଁ ବହୁ କଷ୍ଟ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ଯେପରି ଏକ ବିବେକୀ ଲୋକ ସଂସାର ଶୂନ୍ୟତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। "ସେଇ ଦିନ ଶେଷ କରି, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଏକ ବିରାଟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲି—ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ଚାଲି, ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବିଶ୍ରାମ କରେ। "ଏଠି ଜାମ୍ବୁ ଓ କଦମ୍ବ ଗଛର ଝାଡ଼ିରେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକୁହା ମନ୍ଦିରେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହସ୍ତାନ୍ଦୋଳନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ମାଟି ଉପରେ ଘାସର ଶାରି ଦେଖିଲି, ଯେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ହୃଦୟର ଅସ୍ଥିର ସୁଖ ପରି ଅଛି। "ପୂର୍ବ ଜଙ୍ଗଲ ତୁଳନାରେ ଏଠି କିଛି ସୁଖଦ ଲାଗିଲା; କାରଣ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୋଗ ମୃତ୍ୟୁ ତୁଳନାରେ ଭଲ। ଏଠି ମୁଁ ଜମ୍ବୀର ଝାଡ଼ି ତଳକୁ ଆସିଲି, ଯେପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଏକାକି ସମୁଦ୍ର ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ। "ମୁଁ ଏଠି ଏକ ଲତାକୁ ଧରିଲି, ଯେଉଁଠି ଶୁଷ୍କ ପାହାଡ଼ ଘନ ମେଘକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥାଏ। ମୁଁ ଏହାକୁ ଧରି ରହିଥିବାବେଳେ, ଘୋଡ଼ା ଚାଲିଗଲା, ଯେପରି ଗଙ୍ଗାରେ ଶରଣ ନେଲେ ପାପ ଛାଡ଼ିଯାଏ। "ଦୀର୍ଘ ଏବଂ କଠିନ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ମୁଁ ଏଠି ବିଶ୍ରାମ କଲି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ ତଳେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ତଳେ ବିଶ୍ରାମ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସାଂସାରିକ ଭାର ସହିତ, ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ପରି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଲି। "ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଧୀରେ ଧୀରେ ରାତିର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଉଥିଲା, ଜଙ୍ଗଲରେ ରାତିର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା, ମୁଁ ସେଠାରେ ସାନା ଘାସ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଥିଲି, ଯେପରି ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଘଉଁରେ ଲୁଚିଯାଏ। "ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ବିବେକ ହରାଇ, ଆଶା ଛିନ୍ନ, ସ୍ମୃତି ହରାଇ, ମୁଁ ଏକ ଦୁଃଖିତ ବନ୍ଦୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ଧ ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତରେ ଏକ ବେଚାରା ପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲି।