ମାନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି କଥା କହିବା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଜାଦୁକର, ଏକ ଚାଟକ ପକ୍ଷୀ ମେଘର ଗୁଡ଼ିକ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିବା ପରି। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା, ହେ ମହାରାଜ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଚମକ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା ପରି।" ରାଜା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି, ମାନ୍ତ୍ରଜ୍ଞର କଥା ଭାବିଲେ, ଏକ ମୟୂର ପକ୍ଷୀ ମେଘର ଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି। ତା’ପରେ, ଅନ୍ୟ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ଅପୂର୍ବ ରୂପର ରାଜା, ଅପରିଭାଜ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପରି। ଘୋଡ଼ାର ପଖା ପରି ପୁଛକୁ ଦେଖି, ରାଜା କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଗ୍ଧ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଲୁଚିଗଲା, ଏକ ଶାନ୍ତ ପାହାଡ଼ ତୁଳନା କରାଯାଏ ଝଡ଼ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ। ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ରାଜା ଏହିପରି ଉପନ୍ୟାସ ଭାବେ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ, ଏକ ରାଗରହିତ ଋଷି କିମ୍ବା ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଜାଗୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ପରି। କେହି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ନିଜ ଶ୍ରୀରେ ନିମନ୍ତିତ ହେଇଥିଲେ; ତଥାପି, ଭୟରୁ, ଏହି ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ଲାଗିଲା। ସେଠାରେ କେବଳ ଯକ-ପୁଛ ଚାମର ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲା, ଏକ ନିଶା ନିଶ୍ଚଳ ହେବା ପରି, ଚାନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ହାତ ଜମି ଯାଇଥିବା ପରି। ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତିରିବା ଲାଗିଲେ, ଏକ ମାଟିରେ ଅଂକୁରିତ ଲଟୁସ ପତ୍ର ନିଶ୍ଚଳ ହେବା ପରି। ଦୀର୍ଘ ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ଏକ ମେଘର ଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଷା ପରେ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରି। ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସରେ ଡୁବିଗଲେ, ଏକ ଦେବତାମାନେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଦାନବ ଦୁଃଖୀ ହେଲେ ପରି। ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବାଙ୍କି ଗଲେ, ଜଗତ ମୋହରେ ତ୍ରାସି ଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ରାଜା ନିଶ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବସିଥିଲେ, ଲଟୁସ ଉଦ୍ୟାନ ଚମକ ମନ୍ଦ ହେଇଗଲା। ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ରାଜା ଜାଗିଗଲେ, ଏକ ଅପୂର୍ବ ଲଟୁସ ମେଘର ପାଣିରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରି। ଜାଗି ଚୁଡ଼ା ଓ ବାହୁରେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ସିଂହାସନରୁ ଉଠିବା ସମୟରେ କମ୍ପିଗଲେ, ଏକ ଉତ୍ତଳ ପାହାଡ଼ ଭୂକମ୍ପରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅରଣ୍ୟ ଭାଗ ଉଚ୍ଚଳିଯିବା ପରି। ଅଧା ଜାଗି ତାଙ୍କ ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ, ଏକ ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼ ତଳ ଅସ୍ଥିର ହେବା ପରି। ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ଭୁଲିବାରୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହାତରେ ଧରି ସମ୍ବଳ ଦେଲେ, ଏକ ପାହାଡ଼ ତୁଳନା କରାଯାଏ ମେରୁକୁ ନିକଟ ଅନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ପରି। ସେବକମାନେ ଦେଇଥିବା ସମ୍ବଳରେ ରାଜା ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ତରଙ୍ଗରେ ବିଚଳିତ ହେବା ପରି ଚମକ ଦେଖାଗଲା। ରାଜା ଧୀରେ ଭାବିଲେ, "ଏହି ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି? ଏହି ସଭା କାହାର?" ଏକ ମଧୁମକୁ ଲଟୁସର କଳିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେବା ପରି ଏଠି କେଉଁଠି ରହିବା ଉଚିତ ଭାବିଲେ। ତା’ପରେ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ମହାରାଜ, ଏହି କ’ଣ?" ଏକ ମଧୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା କିମ୍ବା ଲଟୁସ ଚନ୍ଦ୍ରଅସ୍ତ ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ପରି। ଏହିପରି ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ବିପ୍ଳବରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିଲେ। "ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ; ନିଜର ମନ ଏକାଅଉ ଅସ୍ଥିର ହେଇଯିବା ଅପୂର୍ବ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନରେ। ଆରମ୍ଭରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଭୋଗ, ଶେଷରେ ରସହୀନ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ, ଆପଣଙ୍କ ମନ କେଉଁଠି ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଇଛି? ଆପଣଙ୍କ ମନ ସଦା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାରୁ ଶୁଦ୍ଧ; ଏହି ମନ ଏପରି ଅସ୍ଥିର କିପରି ହେଲା?" "ମନ ଜଗତ ମୂଳ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାଗରେ ଭରସା କରି ଭ୍ରାନ୍ତିରେ ପଡ଼େ; ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାରେ ବିକାଶ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ମନର ଧାରା ସବୁବେଳେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଦେହ ଗର୍ବରେ ମତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଆପଣଙ୍କ ମନ ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଦେଖାଯାଏ—ନିର୍ମଳ, ଶୁଦ୍ଧ, ଜାଗୃତ, ଗୁଣରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ନିଜରେ କିଛି ଅପୂର୍ବ ଭରସା ନାହିଁ।" "ଯେଉଁ ମନ ଅଭ୍ୟାସିତ ବିବେକ ନାହିଁ, ସେ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାରାରେ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ମନ ସଦା ବିବେକରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ସେଉଁଠି କେଉଁ ଦୂଷଣ ହୋଇପାରିବ? ବିକାଶିତ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ ନାହିଁ, ଏକ ପାହାଡ଼ ପବନରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇନଥିବା ପରି।" ଏପରି କଥା ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁ ଚମକିଉଠିଲା, ଅମାବାସ୍ୟା ପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଶୋଭା ପାଇଥିବା ପରି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜା ଚମକିଉଠିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ବିସ୍ତୃତ, ଶୀତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଗଲା ପରେ ବସନ୍ତ ଦେବତା ଫୁଲର ମେଳା ଦେଖିବା ପରି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ରହରେ ହାସି ମୁହଁ ରାହୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରି ଚାନ୍ଦ୍ରମା ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖାଗଲା। ଯାଦୁକରଙ୍କ ମାୟା ଦେଖିବା ପରେ, ରାଜା ହସି କଥା କହିଲେ, ଏକ ସାପ ଧୂସର ସାପକୁ ଦେଖି କଥା କହିବା ପରି। "ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ଏହି ଜାଳ କ’ଣ ତୁମ ଜଟାରେ ତୁମେ ବୁନିଛ? ସମୁଦ୍ର ମାଛ ତାଳିରେ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲା ପରେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।" "କିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭଗବାନଙ୍କ ବସ୍ତୁରେ! ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଆମେ କେଉଁଠି, ଏହି ଜଗତ ଚକ୍ରରେ ଦୁଃଖ କରୁଛୁ, ଏବଂ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମଜାତ କ୍ଲେଶ ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦିଏ।" "ଏକ ଶରୀରରେ ବସିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନରେ ଅଭ୍ୟସିତ ମନ ମଧ୍ୟ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମୋହରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ।" "ଏବେ, ହେ ସଭା, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣ, ମୋତେ ଏଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଶମ୍ଭରାଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିଲା।