ଏକ ସୁନ୍ଦର ନଦୀପାର ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ପାରିହଦ୍ରକ ଗଛମାନେ ନଦୀକୂଳରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିଯାଇ ନିଦ୍ରାମଗ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠି ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା—ଜୋନା ଖେତରେ ଝିଅମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଯେଉଁ ଗୀତ ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରବାହମାନ ବାୟୁ ଫୁଲର ମାଛରେ ମାଛରେ ଖସିଯାଉଥିଲା। ଏଠି ଦେବତାମାନେ, ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କ ଗୃହରୁ ବାହାରି ଏହି ଭୂମିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ, ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶୋଭା ଏଠି ପୃଥିବୀରେ ଆଣି ସଜାଯାଇଛି। କଦଳୀବନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ସ୍ଥାନର ପାର୍ଶ୍ୱରେ କିନ୍ନର ଦମ୍ପତିମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ମୃଦୁ ବାୟୁରେ ଫୁଲବାଗ ଅଳ୍ପ ରଙ୍ଗ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଏଠି ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ଥିଲେ ଲବଣ ନାମକ ରାଜା, ଯିଏ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଂଶର ଅତି ଧର୍ମିକ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପୃଥିବୀରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧିର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ, ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ହରଙ୍କ ପର୍ବତ ଚଳିତ ହୋଇ ସଜିଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲାପରେ, ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିମାତ୍ରେ ଅଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଅତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଯେଉଁ ରାଜା ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଧର୍ମଜନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର କର୍ମମାନେ ହରିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପରି ଲୋକମନେ ସ୍ମରଣ କରିଥାନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ଗାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହଂସମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରୁଥିଲେ। ହେ ରାମ, ଏପରି ମହାନ ଚରିତ୍ରବାନ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ କେବେ ଦୁଃଖର ଛାୟା ମଧ୍ୟ ସ୍୵ପ୍ନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ। ସେ କେବେ ଧୂର୍ତ୍ତତା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଲୋଭ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେଙ୍କର ଦାନଶୀଳତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜପମାଳା ପରି ଅଚଳ। ଦିନର ଏଠ ଅଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ସେ ରାଜସଭାରେ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଉପରାଜ୍ୟ ସେନାମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଅନ୍ତଃପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଗୀତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଆରାମରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ମନକୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରୁଥିଲା। ରାଣୀମାନେ ଶୋଭାବନ୍ତ ଚାମର ଦୋଳାଇଥିଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଦେବାସୁର ଗୁରୁମାନେ ପରି ଏକାନ୍ତରେ ବସିଥିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ, ଚରମାନେ ଦିଗଦିଗନ୍ତର ଖବର ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପୁଣ୍ୟକାଳ ଆସିଲା, ଇତିହାସ ପାଠ ଓ ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା, ଓ ସୂତମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କରି ଗୁଣଗାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମାୟାବୀ ଗର୍ବରେ ରାଜସଭାକୁ ଆସିଲେ, ମେଘ ଭଳି ବର୍ଷା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଗଛର ଛାୟା ଓ ଫଳ ଭଳି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ, ଏବଂ ମକଡ଼ି ପରି ରାଜାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ମାୟାବୀ ଲାଭରେ ଲୋଭୀ ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପାଶା ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଛି।" ଏହି କଥା କହି ସେ ପାଶା ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ଯେପରି ମାୟା ଅନେକ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଘୁଞ୍ଚାଏ। ରାଜା ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଭଳି ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସିନ୍ଧୁ ଉପରାଜ୍ୟମାନେ ସହିତ ସଭାକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ, ମେଘ ତାରାଗଣା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି। ଏହି ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଆସୁଥିଲା, ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଉଦ୍ୟତ ଭଳି, ଯେପରି ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇ ମାୟାବୀ କହିଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅଶ୍ୱ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ପରି ଶୀଘ୍ର ଓ ବିଜୟୀ, ବାୟୁ ପରି ଦୃତ। ଏହା ମୋ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯାଇଛି; ମହାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁର ତେଜ ଅଦ୍ଭୁତ।" ଏପରି କହି ମାୟାବୀ ପୁଣି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ମେଘ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ପରେ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିବା ପରି। "ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅଶ୍ୱ ଚଢ଼ି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଦେଖନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଭୂମିକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରନ୍ତି।" ରାଜା ମାୟାବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଘୋଡ଼ାକୁ ମନୋଯୋଗରେ ଦେଖିଲେ, ମୟୂର ମେଘ ଦେଖି ଉତ୍ସୁକ ହେବା ପରି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ରାଜା ଅପରିମିତ ନେତ୍ରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ଚିତ୍ରରେ ଅଙ୍କିତ ପୁରୁଷ ପରି ନିର୍ମଳ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ। ଘୋଡ଼ାର ପୁଛ ଦେଖି ସେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଶାନ୍ତ ପର୍ବତ ସମୁଦ୍ର ତୀରେ ଭୟାନକ ତରଙ୍ଗ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେବା ପରି ଅନ୍ୟୁନ ହେଇ ରହିଲେ। ଦୁଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସେ ଏଭଳି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହି, ମନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ମୁନି ବା ଜାଗୃତ ଅନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରିଲେ। କେହି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମହିମା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଶାୟଦ ଭୟରେ ଏହି ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏଠି କେବଳ ଚାମର ଦୋଳାଇବା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ରାତି ନିର୍ମଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାର ହାତ ଅଚଳ ହୋଇଯାଏ। ସମସ୍ତେ ଅନ୍ତଃପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସଭାସଦସ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ଅବାକ ହୋଇ ରହିଲେ, ପଙ୍କରେ ଅଟକିଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି। ଦେଖିଦେଖି ସଭାର କୋଳାହଳ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲା, ଯେପରି ବର୍ଷା ପରେ ଆକାଶର ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।