ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି, ଯାହା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ଜାଗୃତ, ଶୁଦ୍ଧ, ନିତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ବିଭାଜନ ଏବଂ ଭେଦରୁ ମୁକ୍ତ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କେବଳ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ଦ୍ୱୈତ ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଜାଗୃତ, ସେମାନେ ଏହି ଉପଦେଶର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ରାମ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଗୃତି ଆସୁନାହିଁ, ମୁଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଆକାଶର ଧାରଣା କେବଳ ବୁଝିବା ପାଇଁ କହେଁ। ଏହି ଆକାଶ, ମନୋଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ଦୂଷିତ ଚେତନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ମରୁଭୂମିର ତାପରୁ ମୃଗମରୀଚିକା ଦେଖାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଚେତନା ଦୂଷିତ ହୋଇ ମନର ଆକାର ଧାରଣ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ମନ ମାୟାମୟ ଜଗତ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଭ୍ରମ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ରହେ, ଏହା ଏକ ଜାଦୁକରଙ୍କ ମାୟା ଭଳି। ଏହି ଦୂଷିତ ଚେତନାର ମନ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ଶଙ୍ଖରେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଚାନ୍ଦି ଦେଖିବାର ଭ୍ରମ କରେ। ଏଠାରେ ବନ୍ଧନ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ହେ ନିର୍ମଳ ରାମ, ମନ ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ, ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଏଠାରେ ଏକ ବିରାଟ, ଶୂନ୍ୟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଏକ ଲୋକ ଅଛି, ତାଙ୍କର ହଜାର ହାତ ଓ ହଜାର ଆଖି, ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଭୟଭୀତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦେହ ବିଶାଳ ଭାବେ ତିଆରି। ସେ ଲୋକ ନିଜ ହଜାର ହାତରେ ଅନେକ ଗଦା ଧରି ନିଜ ପିଠିକୁ ମାରିଥାଏ, ଏବଂ ପୁଣି ନିଜୁଁଠାରୁ ପଳାଇଯାଏ। ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ଆଘାତରେ ନିଜେ ନିଜକୁ ମାରି, ନିଜ ଭୟଭୀତ ମନ ସହିତ ଶତଧା ମିଳ ଦୂରକୁ ପଳାଇଯାଏ। ଏଠାରେ-ସେଠାରେ ଦୂରକୁ ପଳାଇବା ସମୟରେ, ସେ ଚିତ୍କାର କରେ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଶକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପାଦ ଓ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ଏକ ଗଭୀର, ଅନ୍ଧକାର ଏବଂ ଅନ୍ଧ ବାଉଡ଼ିରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଯାହାର ଗଭୀରତା ଅନ୍ଧକାର ରାତି ଓ ଅଜ୍ଞାନ ମଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ସେଠାରୁ ବାହାରି ଆସେ, ଏବଂ ପୁଣି ନିଜକୁ ମାରି, ନିଜୁଁଠାରୁ ପଳାଇଯାଏ। ପରେ, ସେ ଏକ କଞ୍ଜ ଝାଡିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ କାଁଟା ଅଛି, ଏହା ଏକ ପୋକା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି। ସେଠାରୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାହାରି ଆସି, ପୁଣି ନିଜକୁ ମାରି, ନିଜୁଁଠାରୁ ପଳାଇଯାଏ। ପରେ, ସେ ତାରେ ତାରେ ଏକ ଅନ୍ଧ ବାଉଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ। ସେଠାରୁ ବାହାରି ଆସି, ଏକ କଦଳୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ପୁଣି ନିଜକୁ ମାରି, ନିଜୁଁଠାରୁ ପଳାଇଯାଏ। ପରେ, ଏକ ଶୀତଳ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ମୃଦୁ ଏବଂ ହସୁଥିବା କଦଳୀବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେଠାରୁ ବାହାରି ଆସି, ପୁଣି କଞ୍ଜ ଝାଡିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏଭଳି ଏକ ଝାଡିରୁ ଅନ୍ୟ ବାଉଡ଼ିକୁ, ବାଉଡ଼ିରୁ ଅନ୍ୟ କଦଳୀବନକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ନିଜକୁ ଆଘାତ କରି, ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଯାଏ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଚଳନା ଦେଖି, ସାବଧାନରେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକେଇ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଜାଗୃତ କରିଦେଲି। ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି: "ତୁମେ କିଏ? ଏହା କ'ଣ? କାହିଁକି ଏହା କରୁଛ? ତୁମର ନାମ କ'ଣ, ତୁମେ କ'ଣ ଚାହୁଁଛ? ଏପରି ଭ୍ରମ ଏବଂ ଅସ୍ମଲ୍ଲେଶ କାହିଁକି?" ମୋର ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ କେହି ନୁହେଁ, ଏହା କିଛି ନୁହେଁ; ହେ ମୁନି, ମୁଁ କିଛି କରୁ ନାହିଁ। ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିବାରେ ମୋର ଖୋଜ ଖୋଲିଦେଲ, ତୁମେ ମୋର ଶତ୍ରୁ; ତୁମେ ଦେଖିଲେ, ମୁଁ ହରାଇଯାଏ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଦୁହିଁ ପାଇଁ।" ଏଭଳି କହି, ସେ ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଦେଖି, ନିର୍ବିକାର ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ। ଏବଂ ଦୁଃଖରେ, ମହା ଧାରାରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଭୂମି ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ; ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଦେଖି, ଚନ୍ଦ୍ର ତାହାର କିରଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରି, ନିଜର ଧଳାପଣ ତ୍ୟାଗ କରେ। ତାପରେ, ଏକ ଅଟୁଟ ହସ ଦେଇ, ସେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ପଡ଼ିଗଲା, ପରେ ହାତ, ତାପରେ ଛାତି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଉଦର। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ଲୋକ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ସହିତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି, ଶେଷ ହୋଇଯାଏ। ଏହା ଦେଖି, ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲି। ଏକ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ପୁଣି ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଏକ ଲୋକକୁ ଦେଖିଲି। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ନିଜକୁ ଆଘାତ କରି, ନିଜୁଁଠାରୁ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ। ସେ ବାଉଡ଼ିରେ ପଡ଼ି, ବାଉଡ଼ିରୁ ଉଠି, ପୁଣି ଝାଡିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୁଃଖରେ ନିଜୁଁଠାରୁ ପଳାଇଅଥିଲେ। ସେ ଏକ ଶିତଳ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଙ୍ଗଲକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ରାଗିତ ଓ ପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜକୁ ପୁଣି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ। ମୁଁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଚଳନା ଦେଖି, ହସି, ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି। ପରେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ସେ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ, ହସିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସହିତ, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ପୁଣି ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲି; ଏକ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଏକ ଲୋକକୁ ଦେଖିଲି। ସେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନିଜକୁ ଆଘାତ କରି, ନିଜୁଁଠାରୁ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ; ପଳାଇବା ସମୟରେ, ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ଧକାର ଗହ୍ୱରରେ ପଡ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଚତୁର ଲୋକ ବାଉଡ଼ିରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ପୁଣି ସେମାନେ ଏଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେଇ ଚଳନାରେ, ସେଇ ଚେଷ୍ଟାରେ ଦେଖିଲି।