ଏଠାରେ, ସେ ଦାନବୀ ଦୁଇ ଦିନ ଧରି ଭଲଭାବେ ଖାଇ ଶୁଇବା ପରେ, ତାଙ୍କର ଭୋକ ନିବାରି ଶରୀର କ୍ଲାନ୍ତି ଦূର କରି, ପୁନଃ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଭାବରେ ତିନି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଧ୍ୟାନରୁ ଜାଗି ଏକ ସଭାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠି, ବିଶ୍ୱାସର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଭରିତ କଥାବାର୍ତା ଚାଲିଥିବା କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଦଣ୍ଡିତ ଲୋକମାନେକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ଅବସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ଏପରି ଦାନବୀ, ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ଏଠି ଏହି ପାହାଡ଼ର ଅରଣ୍ୟରେ ଏହି ଅବସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନ ଏବେ ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନରୁ ମୁକ୍ତ। ଯେତେବେଳେ ରାଜା ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରାଜାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମିତ୍ରତାର ସହିତ ଭୋଜନ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। କିରାତ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତମ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏଠି, ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବୀ ସମସ୍ତ ଭୟ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଭୂତ-ପ୍ରେତ ଭୟ, ରୋଗ ଆଦିକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ। ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଧ୍ୟାନ ପରିତ୍ୟାଗ କରିନଥିଲେ; ଏଠାରେ ଆସି, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିବା ବଳିହୁତିମାନେକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ଏଠି ଏବେଯାଁ, ଯେଉଁମାନେ ବଳି ଦେବାକୁ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ରତାର ଚିହ୍ନରୂପେ ଦିଆଯାଉଛନ୍ତି—କିଏ ଦୃଢ଼ ନୁହେଁ? ସେ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଶିକାରୀ ଜନଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାହାରକୁ ଆସିନଥିଲେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦେବୀ, କନ୍ଦରା ନାମରେ ଓ ମଙ୍ଗଳେତରା ନାମରେ ପରିଚିତ, ନଗରର ଗଭୀର ଗୁହାରେ ବଡ଼ ଆଦରରେ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରୁ, ଯେଉଁ କିଏ ଏଠି ରାଜ୍ୟ କରେ, ସେ ନିଜେ ଦେବୀ କନ୍ଦରାଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପନ କରେ। ଯେଉଁ ଅପରିପକ୍ୱ ରାଜା କନ୍ଦରାଙ୍କ ବିସ୍ଥାପନ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଜା ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଦୁର୍ଗତିରେ ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି। ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା କରିଲେ ଲୋକମାନେ ଚାହିତା ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଉପାସନା ଅବହେଳା କଲେ, ନିଜ ମନୋଭାବରୁ ଦୁର୍ଗତି ଆସେ। ଦେବୀ, ଦଣ୍ଡିତ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପରମ୍ପରାଗତ ରୀତିରେ ଉପାସିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ଚିତ୍ତରେ ଥିବା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆଦରିତ ଦେବୀ, ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ନିବାସ, ପରମ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ନଷ୍ଟି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦେବୀ ମହାଜନସମୂହକୁ ଭକ୍ଷିଥିଲେ—ସେ ଏଠି ବିଜୟୀ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କଥା ସଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ଦାନବୀ କର୍କଟୀ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି। ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ହିମାଳୟ ଗୁହାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ କଳା ଦାନବୀ କିପରି କର୍କଟୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ। ଦାନବମାନଙ୍କର ଅନେକ ବଂଶ ଅଛି; ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଳା, ଧଳା, ହରିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଦାନବ ଅଛନ୍ତି। ଏକ କର୍କଟା ନାମକ ଦାନବ ଥିଲେ, ଯିଏ କଙ୍କା ରୂପୀ ଥିଲେ; ସେଠୁ ଏହି କର୍କଟୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କଳା ରଙ୍ଗରେ, କଙ୍କା ରୂପରେ। କର୍କଟୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ଚେତନା ତତ୍ତ୍ୱ ବିବେଚନା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିଲି। ଏଇ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାରଣରୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଇଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ; ଏହି ଜଗତ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ବିନା, ପରମ କାରଣରୁ ପଦେ ପଦେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପାଣିରେ ତରଙ୍ଗ ଆସି ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ପାଣି ଛଡ଼ା କିଛି ନୁହେଁ; ଏହି ଭଳି, ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନ ତାଲ୍, ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ସେମାନେ ପରମରେ ବସିଥାନ୍ତି। କଠରେ ଅଗ୍ନି ଦୃଶ୍ୟମାନ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ—ଯଥା ବାନର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶୀତ ଦୂର କରିଥାଏ। ଏହି ଭଳି, ଶାନ୍ତ ଓ ଅବିକଳ ବ୍ରହ୍ମ, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ତଥାପି ନିଜ ଶାନ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ। ଉଦ୍ଭବ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଏଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଯାଏ—ଏକ ଦାଉଡ଼ ମୂର୍ତ୍ତିର ଚେତନା ମୂଦ୍ରା ମାନେ କଠରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଉଥିବା ପରି। ଏକ ମାଞ୍ଜିରୁ, ଏହାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଫଳ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥିଲେ ଭିନ୍ନ ଲାଗେ; ଏହିଭଳି, ଚେତନାରୁ, ଏହାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଚେତନାର ବସ୍ତୁ ଭିନ୍ନ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ। ଏକ ଏକତ୍ୱ ଅଭେଦ୍ୟ ହେବାରୁ, ମାଞ୍ଜି ଓ ଫଳ, ଚେତନା ଓ ତାହାର ବସ୍ତୁରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ପାଣି ଓ ତରଙ୍ଗରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ଅନ୍ୱେଷଣ ନ କରିଲେ ଛଡ଼ା, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏନାହିଁ; ଯେଉଁ ଭିନ୍ନତା କେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ, ତାହା ତଦନ୍ତ କଲେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଭ୍ରମ ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହିଭଳି ଅପସାରଣ କର; ତୁମେ ଜାଗିଲେ ଏହା ବୁଝିପାରିବ—ମାତ୍ର ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ଯେତେବେଳେ ମୋର ବାଣୀ ଶୁଣି ଭ୍ରମର ଗଠି ଚିରିଯିବ, ତୁମେ ନିଜେ ଜାଣିପାରିବ ଜ୍ଞାନ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥର ଭିନ୍ନତାର ସତ୍ୟ। ଏହି ଦୁର୍ଗତି ଓ ଶୁଭତା ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ମୋର କଥା ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ। ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଓ ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ; ମୋର କଥାରେ ଜାଗୃତ ହୋଇ, ତୁମେ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ବୁଝିପାରିବ। ଏହି ଲୋକେ, 'ଏହିଟି' ବୋଲି ଶବ୍ଦ ଭିନ୍ନତା ବ୍ୟକ୍ତ କରେ; କିନ୍ତୁ, ମହାଦେବ, ତୁମେ କାହିଁକି 'ସମସ୍ତ ଅଟୁଟ' ବୋଲୁଛ? ଶାସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ, ଶବ୍ଦ ଧ୍ୱନି କିମ୍ବା ଅର୍ଥରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ବିପରୀତ ବିଦାୟ ଓ ଗଣନାର ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଭିନ୍ନତା କେବଳ ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ, ସତ୍ୟରେ ନୁହେଁ; ଏକ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଭୂତ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଥିବା ପରି। ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଓ ଏକତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ବସ୍ତୁ ସ୍ୱରୂପରେ ବସିଥାଏ; ଏଠି କିପରି ଚିନ୍ତାର ଅସ୍ଥିରତା ହୋଇପାରିବ?