ଏହି କଥା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଶିକ୍ଷାଦାୟକ ଉପଖ୍ୟାନ। ଯେପରି ଫୁଲ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହିପରି ନିର୍ମଳ ଓ ସଦ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରୁ ମଙ୍ଗଳ ଉପଜେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ସ୍ପର୍ଶରେ ଯେପରି ଲୋଟସ୍ ଫୁଲିଉଠେ, ସେପରି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ଦୁଃଖ ଅପେକ୍ଷା ଦୂରେଇଯାଏ। ତେଣୁ ଦୀପର ଆଲୋକ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ କିଏ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହେବ? ତା’ପରେ ମୁଁ କହିଲି, “ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ଏ ଭୂମିର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇଜଣ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଆସିଛ; ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ପୂଜ୍ୟ, ଏବେ ଦୟାକରି ତୁମର ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁହ।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମ ଦେଶର ଅଟବୀ ମଧ୍ୟରେ ଦାନବ ଗୋଷ୍ଠୀ ଲୋକମାନେ ଅତି ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବେଦନା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦିନେ, ଯେତେବେଳେ ଆମ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ମୁଁ ଏହି କାରଣରୁ ରାତିରେ ଚାଲିଗଲି। ଯେତେବେଳେ ଔଷଧରେ ହୃଦୟର ବେଦନା ଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ମୁଁ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଏପରି ଶକ୍ତି ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଲି। ଏହି ଚେଷ୍ଟା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ତୁମ ପ୍ରକୃତିର ନିବାରଣ ପାଇଁ। ଏତେ ହେଲେ ଚାଲିବ। ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏହି ଦୟା ଗ୍ରହଣ କର—ଏଠାରୁ ଆଉ କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି ଦେଉନାହାଁ।” ତା’ପରେ ସେ ଦାନବୀ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଁ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା କରିବିନାହିଁ, ଏବଂ ଆଉ କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି ଦେବିନାହିଁ।” ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: “ଏହିପରି ହେଲେ, ତୁମ ଶରୀର ଚଳାଚଳ କିପରି ହେବ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅନ୍ୟର ଶରୀର ଭୋଗ କରନ୍ତି?” ଦାନବୀ କହିଲେ, “ଛଅଶଏ ବର୍ଷ ଧରି, ମୁଁ ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲି, ଏବଂ ଆଜି ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଚିନ୍ତା ଆସିଛି। ଏବେ ମୁଁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ସାଳଭଞ୍ଜିକା ଅଚଳ ଧ୍ୟାନରେ ରହିଛି, ଯେପରି ଚାହିଁ ଶାନ୍ତି ଉପଭୋଗ କରୁଛି। ମୁଁ ଅମୃତ ଧାରଣର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଏବଂ ଚାହିଁଲେ ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରିଅଛି, ସମୟ ଆସିଲେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି—ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ। ଏବେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି କରିବିନାହିଁ, ଏହି କଥା ଶୁଣ।” “ଉତ୍ତର ଦିଗର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି—ହିମବତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଶୁଭ୍ର, ଯାହା ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଛୁଇଁଅଛି। ସେଠାରେ ମୁଁ କର୍କଟୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ଭାବେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ର ଘରରେ ରହେ। ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲି, ଲୋକମାନେ ନାଶ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ; ତେଣୁ ମୁଁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି ‘ବିଷୂଚିକା’ ରୋଗର ରୂପ ନେଲି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟାରେ ବର ପାଇ, ଅନେକ ବର୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଷୂଚିକା ରୂପେ ପୀଡିତ କଲି। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଏହି ନିୟମ ଦେଇଥିଲେ: ‘ତୁମେ ସଦ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।’ ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ମହାମନ୍ତ୍ରର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ନିୟମିତ ହୋଇ ରହିଛି। ଏବେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତର ସମସ୍ତ ହୃଦୟବେଦନା ଶାନ୍ତ ହେବ। ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ଏବେ ହିଂସା ଛାଡ଼ିଦେଇଛି; ଯେଉଁମାନେ ମୁଁ ଆଗରୁ ହୃଦୟକୁ କ୍ଷତି କରିଥିଲି, ସେମାନଙ୍କ ନାଡ଼ୀ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସକୁ ଅନୁଭବ କରି ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲି, ସେମାନଙ୍କ ଅଶୁଦ୍ଧ ନାଡ଼ୀ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ରାଜନ୍, ଏହି ବିଷୂଚିକା ମନ୍ତ୍ର ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଅଦ୍ୟାପି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅଶୁଦ୍ଧ ନାଡ଼ୀ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ନିବାରଣ ପାଇଁ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିବା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କର। ଚଳ, ରାଜନ୍, ନଦୀପାରେ ଚଲିବାକୁ; ତୁମେ ସ୍ଥିର ଓ ସଂଯମୀ ହୋଇ ମୋ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏପରି ଭାବେ ସେ ରାତିରେ ଦାନବୀ, ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ରାଜା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୈତ୍ରୀରେ ନଦୀ ତଟକୁ ଗଲେ। ଦୁଇଜଣ ରାଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଦାନବୀଙ୍କ ମୈତ୍ରୀ ଜାଣି, ସ୍ଥିର ଓ ଶାନ୍ତ ରହି ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ଦାନବୀ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ମୈତ୍ରୀରେ ବିଷୂଚିକା-ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ, ଯାହା ପାଠ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଏହିପରେ ଦୁଇଜଣ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରି, ରାତିରେ ଚରଣ କରୁଥିବା ଦାନବୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ଯିବା ସମୟରେ ରାଜା କହିଲେ, “ତୁମେ ଆମର ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମିତ୍ର; କମଳମୁଖୀ ସୁନ୍ଦରୀ, ଆମ ଘରକୁ ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ। ଆମର ଅନୁରୋଧ ନକୁ ନକର; କାରଣ ସଦ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ମିତ୍ରତା ମିଳିବା ମାତ୍ରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ମନୋହର ଓ ଶୋଭାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଲଜ୍ଜା ଶୋଭିତ ଧନ୍ୟ ରୂପେ ଆମ ଘରକୁ ଆସ, ଯେପରି ଚାହିଁ ରୁହ। ତୁମେ ଜଣେ ମୂର୍ଖା ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ପାଉଛ, ମୋ ଦାନବୀ ରୂପରେ ମୋତେ କିପରି ତୃପ୍ତ କରିବୁ?” ସେ କହିଲେ, “ମୋ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ କେବଳ ମାଂସ ଖାଦ୍ୟ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ପ୍ରକୃତି ଆଦିଠାରୁ ଥିଲା, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିବ। ତୁମେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ମହିଳା ରୂପରେ ମୋ ଘରେ କିଛି ଦିନ ରୁହ, ଯେପରି ମୁଁ ଚାହିଁ। ତା’ପରେ ଜିଲ୍ଲା ଅଞ୍ଚଳରୁ ଶତାଧିକ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦଣ୍ଡିତ ଦୁର୍ଜନ ଚୋରମାନେ ଏକଠା କରି, ସେମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦେଲି। ତୁମର ଶୋଭାମୟ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ଦାନବୀ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ସେହି ଶତଶଃ ଦଣ୍ଡିତମାନେ ନେଇଗଲ। ହିମାଳୟ ଶିଖରକୁ ନେଇଯାଇ, ସେଠାରେ ଯେପରି ଚାହିଁ ଭୋଜନ କର; କାରଣ ପ୍ରବଳ ଭୋଜୀମାନେ ଏକାକୀ ଭୋଜନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ପୁନଃ ନିଦ୍ରା ଓ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଇଯିଅ; ଧ୍ୟାନ ଶେଷେ ଆଉ ଏକ ସମୟରେ ଫେରିଆସ। ପରେ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦଣ୍ଡିତମାନେ ଆଣିବୁ, କାରଣ ହିଂସା ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ତଥାପି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ, ଏହି ହିଂସା ମଧ୍ୟ ମହାକରୁଣା ସମାନ।