ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅନେକ ଜଗତମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏକ ଅଣୁ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛନ୍ତି—ଏହି ଅଣୁ ତାଙ୍କର ଏକତା ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ଯେପରିକି ଏକ ବୀଜ ଭିତରେ ବଡ଼ ଗଛ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ବୀଜଟି ଏକ ପାତ୍ରରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ବୀଜ ଭିତରେ ଗଛର ସମସ୍ତ ବିସ୍ତାର, ଫଳ ଓ ପତ୍ର ସହିତ, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି; ସେପରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚେତନା ଅଣୁ ଭିତରେ ଦେଖାଯାଏ। ଗଛର ଶାଖା, ଫଳ ଓ ଗଛପଣ ତାହାର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଛାଡ଼ି ନଥାଏ, ଏହିପରି ଏହା ବୀଜ ର ଖାଲି ଭିତରେ ଅଛି; ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚେତନା ଅଣୁ ଭିତରେ ବିକାଶ ହୁଏ। ଯାହା ଦ୍ୱିତୀୟତା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟତାର ବୀଜ-ଖୋଲି ଭିତରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଯିଏ ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚେତନା ଅଣୁ ଭିତରେ ଜଗତକୁ ଦେଖେ, ସେଠିକି ଦେଖିଥାଏ। ଏଠି କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ, ନାହିଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟତା; ନ ବୀଜ, ନ ଅଙ୍କୁର; ନ ମୋଟା, ନ ସୂକ୍ଷ୍ମ; ନ ଅଜନ୍ମା, ନ ଜନ୍ମା। ଏଠି କୌଣସି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ନ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ; ନ ଶାନ୍ତି, ନ ଅଶାନ୍ତି; ତିନି ଲୋକର ଏହି ଚେତନା ଅଣୁ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭାବ ନାହିଁ, କିଛି ନାହିଁ। ଏଠି ଜଗତ ବା ଅଜଗତ କିଛି ନାହିଁ; କେବଳ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚେତନା ଅଛି—ଯାହା କି ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସେହିପରି ଅଛି। ଏହି ପରମ ଅଣୁ ଆତ୍ମା, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନାହିଁ, ତଥାପି ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଉଦିତ ହେଉଛି—ଏକ ଆତ୍ମା ଭାବେ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛି, ଆକାଶ ପରି। ବୀଜ ଯେପରି ଗଛ ହେବାକୁ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି, ଏହିପରି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜଗତ ରୂପେ ଦେଖାଯାଏ, ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶ ଦ୍ୱାରା। ଗଛ ବୀଜ ଭିତରେ ନିଜ ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ି ନଥାଏ, ସେପରି ପରମ ଅଣୁ ସ୍ଥିର ଅଛି, କୌଣସି କ୍ଷୋଭ, ଗ୍ରହଣ ବା ତ୍ୟାଗ ରହିତ। ପଦ୍ମ ରେଶା ବା ମେରୁ ପର୍ବତ, ପରମ ଅଣୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଚକ୍ଷୁରେ ଏକ ରେଶା ପରି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ। ଏହି ପରମ ଆତ୍ମା ଅଣୁ ଭିତରେ ପଦ୍ମ ରେଶା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମେରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରବଳତା ରହିଛି, ଏହି ଅଣୁ ତାହାକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଛି। ଏହି ପ୍ରକାର, ବିରାଟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଣୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ନିର୍ମିତ, ବ୍ୟାପ୍ତ, ଗଢ଼ାଯାଇଛି; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଗଠନ ଆକାଶ ପରି—ସମସ୍ତେ ଶୁନ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ। ଦ୍ୱିତୀୟତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଜ ଶୋଭାମୟ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନର ଅବସ୍ଥା ପ୍ରତିତିତି; ଏକତା ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଯାହା ଆଗମନ-ଗମନ ରହିତ, ଏହିପରି ଜଗତ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ସାର ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନର ଉପଦେଶ ରାଜାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, କର୍କଟୀ ନାମକ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ବାନରୀ ତାଙ୍କର ଅଶାନ୍ତି ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଉପଦେଶ ଶେଷରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଶିତଳତା, ସନ୍ତୋଷ, ବିଶ୍ରାମ ଓ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ଆସିଲା—ଏକ ପଉଁଠି ପରି ବର୍ଷାକାଳରେ କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ପ୍ରକାଶ ଚାନ୍ଦ୍ରାଲୋକରେ ଖିଲିଯାଏ। ରାଜାଙ୍କ କଥାରେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେପରି ରବିର ଅଲୋକରେ କର୍କଟ ଡିମ୍ବ ଭରିଯାଏ, ବା ବାୟୁରେ ମେଘ ଭରିଯାଏ। କର୍କଟୀ କହିଲେ, “ଆହା, କିପରି ପବିତ୍ର ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ! ତୁମ ଜ୍ଞାନ ଜାଗୃତିର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅକ୍ଷୟ ଔଜ୍ଵଲ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହି ବିବେକ ଅଣୁ, ଚାନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ପରି ଧଳା, ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର, ତୁମ ହୃଦୟରୁ ଉଦିତ ହେଉଛି। ଜଗତରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୂଜିତ, ମୁଁ ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରେ। ତୁମ ସଙ୍ଗରେ ମୁଁ ପଦ୍ମ ପରି ଚାନ୍ଦ୍ରାଲୋକରେ ଖିଲିଯାଏ। ଫୁଲର ସ୍ପର୍ଶରେ ଯେପରି ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତେଣୁ ସଦ୍ଜନ ସଙ୍ଗରେ ଶୁଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ସ୍ପର୍ଶରେ ପଦ୍ମ ଖିଲିଯାଏ। ମହାପୁରୁଷ ସଙ୍ଗରେ ଦୁଃଖ ଆଉ ହୁଏନାହିଁ; ଅନ୍ଧକାର କେବେ ଦୀପଶିଖା ଧରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିପାରିବ? ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମହାପୃଥିବୀର ଦୁଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଛ; ଏହିପରି, ତୁମେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ—ଏବେ ଦୟାକରି ତୁମ ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁହ। ଆମ ଦେଶରେ, ଅରଣ୍ୟର ଦାନବ କୁଳ ଲୋକମାନେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ଷୋଭ ଦେଉଛନ୍ତି। ମୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ରାତିରେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯାଇଥିଲି। ଯେତେବେଳେ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟବିଦାରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ମୁଁ ଏପରି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଉପାୟ ଖୋଜିବାକୁ ବାହାରିଲି। ଏବଂ ମୋର ଚେଷ୍ଟା ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ, ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି; ଏହି ଚେଷ୍ଟା ସଫଳ ହେଉ, ଏହି ଯଥେଷ୍ଟ। ଏପରି ଶୁଭେ, ତୁମେ ଏତିକି ଗ୍ରହଣ କର: ଏଠାରୁ ଆଗକୁ କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି କରିବ ନାହିଁ। କର୍କଟୀ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ଆଜିଠାରୁ ମୁଁ ଏପରି କରିବି, ମିଥ୍ୟା କହିବି ନାହିଁ; ଏବେଠାରୁ ଆମ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ।” ତେବେ ରାଜା ପଚାରିଲେ, “ଯଦି ଏପରି, ହେ କମଳନୟନୀ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜୀବ ଶରୀର ଭୋଗ କରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତୁମ ଶରୀର ଜୀବନ କେମିତି ଚାଲିବ?” କର୍କଟୀ କହିଲେ, “ଛଉ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି, ରାଜନ୍, ସମାଧିରେ ଏବଂ ଜାଗୃତ ହେବା ପରେ, ମୋ ଭିତରେ ଖାଇବା ଚିନ୍ତା ଉଦିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏବେ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ଏବେ ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଯାଇ, ସାଲଭଞ୍ଜିକା ନାମକ ଜୀବନ୍ତ ତାଳ ଗଛର ତଳେ ଅଚଳ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଛି, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ତେପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛି। ଅମୃତ ଧାରଣ ପ୍ରଣାଳୀ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି—ଏହି ମୋର ସଙ୍କଳ୍ପ। ଏବେ ରାଜନ୍, ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି କରିବି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋର କଥା ଶୁଣ।