ଏହି ଦିନ, ସେ ଦାନବୀ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଆଜି ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋର ଖାଦ୍ୟ ହେବେ, କାରଣ ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ଆପଣେ ଆସି ଚାଲିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଦୋଷ ନଥିବା ସୁଯୋଗ ଆସେ, ଦୁଃଖି ଲୋକ ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି।” କିନ୍ତୁ ସେ ଆଉ ଏହି ମନେ କଲା—“ଏହି ଦୁଇଜଣ କେବେ ଧର୍ମୀକ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ହେବେ ନାହିଁ; ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ନାଶ କରିବା ମୋର ସ୍ୱଭାବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବି—ଯଦି ସେମାନେ ଧର୍ମ, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଇବି ନାହିଁ; କାରଣ ଧର୍ମୀକଙ୍କୁ କେବେ ଅପକାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ସୁଖ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମୀକଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦେହ ସହିତ ମୁଁ ମରିଯାଏ, ତଥାପି ଧର୍ମୀକ ଜିନିଷର ଉପଭୋଗ ମୁଁ କରିବି ନାହିଁ; କାରଣ, ଧର୍ମୀକ ଲୋକ ହୃଦୟକୁ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ୍; କାରଣ ଧର୍ମୀକଙ୍କ ସଂଗ ହେଉଛି ଏପରି ଔଷଧ, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁ କରିଦିଏ। ମୁଁ ଏକ ଦାନବୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଧର୍ମୀକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେଠି ଅନ୍ୟେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର କରିବେ, ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହୃଦୟରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହୋଇ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାନ୍କ ପରି, ସଂଗ ଦ୍ୱାରା ଶିତଳତା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ, ଧର୍ମୀକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ହେଉଛି ଜୀବନ; ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଫଳ ମିଳେ—ଏହି ଜୀବନରେ ଧର୍ମୀକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ। ତେଣୁ, ମୁଁ କେବେ କେବେ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଜାକିଆ ପ୍ରଶ୍ନରେ ପରୀକ୍ଷା କରେ—“ଏହି ଦୁଇଜଣ କି ମାନ୍ୟତା, ଜ୍ଞାନ ଓ କବିତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ହେ କମଳନୟନ?” ପ୍ରଥମେ ଲୋକେ ଧର୍ମ ଅଛି କି ନାହିଁ, ଏବଂ ଦୋଷ କେତେ ଅଛି ତାହା ଭାବିବା ଉଚିତ୍; ଦୋଷ ଯଦି ଅଧିକ, ତେବେ ଅନୁସାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍—ସହଜ କିମ୍ବା କଠିନ, କିମ୍ବା ଅର୍ଥଦଣ୍ଡ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦାନବୀ, ଦାନବ କୁଳର ଅରଣ୍ୟର ମଲ୍ଲିକା, ଏକ ଘନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଗଭୀର ଧ୍ୱନି କରି କୁହିଲା। ଏହି ଧ୍ୱନିର ଶେଷରେ, ମେଘ ଫାଟିବା ସଦୃଶ କ୍ରୂର ଓ ତୀବ୍ର କଥା କହିଲା। “ହେ! ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟ ଆକାଶର ଅଧିପତି; ମହାମାୟା ମଞ୍ଚର ଅନ୍ଧକାର ଗହ୍ୱରରେ ବସୁଥିବା କୀଟମାନେ। ତୁମେ କିଏ—ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଅବିବେକୀ—ମୋର ଶିକାର ପଥରେ ଆସିଛ? ମୃତ୍ୟୁର କଳାରେ ପରିଣତ ଏକ୍ସପର୍ଟ? ହେ! ଆତ୍ମା, କିଏ ତୁମେ? କେଉଁଠି ତୁମର ଛୋଟ ଦେହ ଦଢ଼ିଛି? ମୁହଁ ଦେଖା, ସ୍ୱର କର—ମହୁମାଛିର ଗୁଞ୍ଜଣକୁ କିଏ ଭୟ କରିବ? ସିଂହମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏକାକାର ରୂପ ଓ ଧ୍ୱନିରେ ମୋତେ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ; କାହିଁକି? ଯେଉଁମାନେ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନାଶ ଛଡ଼ା କିଛି ମିଳେ ନାହିଁ। ‘ରାଜା’ କୁହାଯିବା ସୁନି, ସେ ଭାବିଲା—‘ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ସୁନ୍ଦର।’ ଏହି ଭାବନାରେ, ନିଜ ଅସ୍ଥିରତାରୁ, ଦାନବୀ ଗର୍ଜିଲା ଓ ହସିଲା। ତା'ପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ହସିର ଆଲୋକରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଦେଖାଯାଉଛି, ଚାରିଦିଗରେ ଧ୍ୱନି ପ୍ରସାରିତ। ଦୀର୍ଘ ଏକ ମେଘ ଖଣ୍ଡ ପରି, ଶିଳା ଛେଡ଼ା ମାଉଣ୍ଟେନ୍ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଚକଚକାଉଛି ନିଜ ଚକ୍ଷୁର ଇଲେକ୍ଟ୍ରିସିଟି ରେ। ତାଙ୍କ ଗଳା ଘନ ମେଘ ଧଳିର ନୀଳା, ଏକ ଅନ୍ଧକାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ତାଙ୍କ ମୁହଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର, ରାତିର ଜୀବମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ଅନୁରଣିତ; ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଆକାଶ କଳି ଦଳର ଥମ୍ଭ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ତାଙ୍କ କେଶ ତିନ୍ତିନ୍ତିଆ, ଅଙ୍ଗ ଶିରା ଉଠିଆ, ଚକ୍ଷୁ ତାମ୍ର, ଦେହ ଅନ୍ଧକାରର ଗଠନ; ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ। ତାଙ୍କ ମୁଁ ଗହ୍ୱର ପର୍ବତ ଗୁହା ପରି, ବାୟୁର ଗର୍ଜନରେ ଭୟଙ୍କର; ଲଳାଟରେ ମୁସଳ ଓ ମୁଣ୍ଡ, ମାଥାରେ ହଳ ଓ ଚାଲୁଣି ମୁକୁଟ। ସେ ବିଦ୍ୟୁତ ଶିଖର ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହସିର ଧ୍ୱନି ତ୍ରିଭୁବନ ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବରାତ୍ରି ଉଦୟ ହେଉଛି। ଏକ ଘନ ମେଘର ଅରଣ୍ୟ ଦେହ ନେଇ ଆସିଛି, ଏପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ଏକ ଅନ୍ଧକାର, ମାଂସଳ ଦେହ ନେଇ ଦେଖାଯାଉଛି। ତାଙ୍କ ଦେହ ମାଟିର ଆସନରୁ ଉଠିଆ ପରି; ଅନ୍ଧକାର ନିଜେ ଦେହ ନେଇ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଷଢ଼, ନୀଳା ପାହାଡ଼ର ଢାଳୁ ପରି, ବର୍ଷା ମେଘର ଜୋଡ଼ା ପରି ଝୁଲିଥିଲା, ମୁସଳ ଓ ହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କ ଦେହ ନଗ୍ନ, ଅଙ୍ଗରେ ଅଙ୍ଗାରର ଆଲୋକ; ଅଙ୍ଗ ଏକ ବୃକ୍ଷର ଶାଖାପରି ହଳୁଚାଲୁଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେହି ଦୁଇ ମହାବୀର ଅଚଳ ରହିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଅସଙ୍ଗ, ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି ଭ୍ରମିତ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏଉଁବେଳେ କହିଲେ—“ହେ ମହା ରାକ୍ଷସୀ, ଏହି ତୋର କ୍ରୋଧ କି ହସି? ନାରୀମାନେ କେବେ ହଲକା ମନର, କେବେ ଅତ୍ୟଧିକ ଚଞ୍ଚଳ। କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼, ଏହି ଚଞ୍ଚଳତା ତୋତେ ଶୋଭା ଦେଉନାହିଁ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସ୍ୱଲ୍ଲାଭ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି। ହେ ଦୁର୍ବଳେ, ତୋର ପରି ହଜାର ଲୋକ ଆମ ପାଇଁ ମକିରା ପରି; ଆମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଂସ୍କାର ସେମାନଙ୍କୁ ଘାସ ପତ୍ର ପରି ଉଡ଼ାଇଦିଏ। କ୍ରୋଧର ଜ୍ୱର ଛାଡ଼ି, ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରିବା ଉଚିତ୍। ମାଥବ, ତୁମେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କର; କାରଣ ମହାଭାଗ୍ୟର ଶାସନ ତଳେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି? ତୁମେ କ'ଣ ଚାହୁଁଛ, କ'ଣ ଚାହିଁବାକୁ ଆସିଛ? ଆମେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଅଲଭ୍ୟ କିଛି ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହିଁ।” ଏଭଳି ସେ କହିଲେ, ଦାନବୀ ଭାବିଲା—“ଅହୋ! କେତେ ପବିତ୍ର ଏହି ସିଂହପ୍ରଭୃତି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଓ ଚରିତ୍ର! ଏହି ଦୁଇଜଣ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ।