ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ସୂଚୀଙ୍କର ଠାକୁରଦା ଆସିଲେ ଏବଂ ଆକାଶରୁ କହିଲେ, "ଜୀଉ, ତୁମେ ଏକ ବର ମାଗ।" ସୂଚୀ, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଥିଲା ଏବଂ କୌଣସି କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ନଥିଲା, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଭିତରେ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି, ସନ୍ଦେହ ଶେଷ; ବର ଦେଇ କ’ଣ କରିବି? ଏବେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିବି, ବିମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବି।" ସୂଚୀ ଭାବିଲେ, "ଯାହା ଜାଣିବାକୁ ଥିଲା, ସେ ସବୁ ଜାଣି ଯାଇଛି; ସନ୍ଦେହର ଜାଳ ଶାନ୍ତ; ମୋ ନିଜ ବିବେକ ଫୁଲିଛି—ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଦରକାର କ’ଣ? ଯେପରି ମୁଁ ଏଠି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ ଅଛି, ସେପରି ରହିବି; ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଛାଡିଦେଇଛି, ଏବେ ଆଉ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।" ସେ ଅନୁଭବ କଲେ, "ଏତେ ଦିନ ଅବିବେକରେ ମୁଁ ଅସ୍ଥିର ଥିଲି, ଝିଅ ମାନେ ଯେପରି କଳ୍ପନାରେ ବନ୍ଧାଯାଇଥାନ୍ତି, ସେପରି। ଏବେ ମୋ ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ମିଳିଛି; ଇଚ୍ଛିତ କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛିତ ଯାହାକୁ ଭାବିବି, ତାହାର କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ?" ଏପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ସହିତ ଏବଂ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ବିହୀନ ହୋଇ ସୂଚୀ ନିରବ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଭଗ୍ୟବାନ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଦେଖିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ କହିଲେ, "ଜୀଉ, ତୁମେ ଏକ ବର ମାଗ, ଏବଂ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପୃଥିବୀରେ ରୁହ।" "ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ; ଏହି ନିୟତି ଅଟୁଟ ଧାରା। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିବ; ପୁନି ସେଇ ହିମବନ୍ତର ଶକ୍ତିଶାଳି ଦାନବୀ ହୋଇଯିବ।" "ଯାହାରୁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଜଳୀୟ ଦେହର ଆକୃତି ନେଇ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲ, ସେପରି ଏକ ଚାଷ ମଣ୍ଡା ଗଛ ହେବା ପରି; ପୁନି ସେଇ ଦେହ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବୁ, ଏବଂ ଏହି ଦେହରେ ଲତା ଅଙ୍କୁର ଭଳି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବୁ।" "ତୁମେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ତେଣୁ ଜଗତରେ କୌଣସି କ୍ଷତି କରିବ ନାହିଁ; ଭିତରେ ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତିମୟ ପବନ ଭଳି, ଶରଦ ପଞ୍ଜିକା ମେଘ ଭଳି।" "ଯଦି ମନନରେ ଲୀନ ରହି, କେବଳ ଖେଳରେ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଅଛ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଧ୍ୟାନର ଆକୃତି ହେବୁ।" "ତୁମେ କ୍ରିୟା ମୂଳକ ଧ୍ୟାନର ଆଧାର ହେବୁ, ପବନର ଗତି ଭଳି ଦେହର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚଳନ ଭାବେ ବିହାର କରିବୁ।" "ତାପରେ, ଝିଅ, ନିଜ କର୍ମର ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ନିଗ୍ରହ କରିବା ପ୍ରତିପକ୍ଷ ହେବୁ; ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ ଉପାୟରେ, ତୁମେ ଦୁର୍ନୀତିକୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉପରେ କଷ୍ଟ ଦିଅ।" "ତୁମେ ଜଗତରେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବୁ, ତଥାପି କେବେ କେବେ ନ୍ୟାୟକୁ ବାଧା ଦେବୁ; ଦେହରେ ଥିବା ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ଭଳି, କେବଳ ନିଜ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେବୁ।" ଏପରି ଆକାଶରୁ କହି, ଦେବତା ବିଦାୟ ନେଲେ। ସୂଚୀ ଭାବିଲେ, "ଏହି ସବୁ ମୋର ହେଉ। ଲୋଟସ-ଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାର ଅର୍ଥ ଧରିବାରେ ବିରକ୍ତି କିମ୍ବା ଆସକ୍ତି କ’ଣ?" ଏପରି ଭିତରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିନ୍ତନ ଉପଜିଲା। ଏହି ଚିନ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଏକ ବିସ୍ତାର, ତାପରେ ହାତ, ତାପରେ ଶାଖା, ତାପରେ ମେଘମାଳା ପ୍ରକଟ ହେଲା; ମନୋରଥ ଚୂଡାମଣି ଗଛର ଅଙ୍କୁର ଭଳି ତଡ଼ିତ ତ୍ୱରାୟ ଅନେକ ଅଙ୍କୁର ଓ ଲତା ଉପଜିଲା। ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିନିଏ ଦେହରୁ ବାହାରିଲେ, ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ; ଯେପରି ମନୋରଥ ଚୂଡାମଣି ଗଛର ମୁଁଡ଼ିରୁ ଫୁଲ ଉପଜେ, ସେପରି ପୂର୍ବରୁ ଗୁପ୍ତ ଥିବା ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହାପରେ ସୂଚୀ ପୁନି କର୍କଟୀ ଦାନବୀ ହେଲେ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହରୁ ମୋଟା ଦେହ ନେଲେ, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମେଘର ଷଡ଼ାଏ ଭଳି। ନିଜ ଆକୃତି ପୁନର୍ଗ୍ରହଣ କରି କିଛି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦାନବତ୍ବର ଅହଂକାର ଛାଡିଦେଲେ, ଜଣେ ଚୋଲା ଯେପରି ଛାଡିଦିଏ। ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ପଦ୍ମାସନରେ ଅବିଚଳ ହୋଇ ରହିଲେ; ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ନିଶ୍ଚଳ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଦୃଢ଼। ଛଅ ମାସ ପରେ, ଧ୍ୟାନରେ ଜାଗୃତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମୟୂର ମେଘ ଗର୍ଜନାକୁ ଶୁଣି ଯେପରି ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ। ଜାଗୃତ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କର ମନ ବାହାରକୁ ଗଲା ଏବଂ ସେ ଭୋକରେ ଲୀନ ହେଲେ; ଦେହ ଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସ୍ଵଭାବ ରହିଥାଏ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୁଁ କ’ଣ ଖାଇବି?" ଚିନ୍ତନ କରି ଭାବିଲେ, "ଅନ୍ୟର ଜିନିଷ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ମିଳିଥିବା କିଛି ମୁଁ ନ ନେଇବି।" "ଯାହାକୁ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟରେ ମିଳିନି—ଏମିତି ଖାଦ୍ୟ ଦେହୀମାନେ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ।" "ଯଦି ମୁଁ ଏହି ଦେହ ଛାଡି ଦେଉଛି, ତଥାପି ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଜନ ନ ନେଇବି; କାରଣ ନ୍ୟାୟ ବିହୀନ ଧନ ଭୋଗ କଲେ ତାହା ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।" "ଯାହା ସଂସାର ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ମିଳିନି, ତାହା ଭୋଗ କରିବା କ’ଣ ଉପକାରୀ? ମୋ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବା କିମ୍ବା ମରିବାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ମାତ୍ର ମନ ଥିଲି, ଦେହ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ମୋ ଭ୍ରମ ହୋଇଥିଲା; ସେ ସବୁ ମୋ ଜ୍ଞାନରେ ଶାନ୍ତ; ତେବେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଓ ଦୃଶ୍ୟ, ଦେହ ଓ ଅଦେହ କେଉଁଠି?" ଏପରି ନିରବ ଭାବେ ନିଶ୍ଚଳ ରହିବା ସମୟରେ, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଦାନବତ୍ବ ତ୍ୟାଗରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲା: "ଯାଅ କର୍କଟୀ, ଭ୍ରାନ୍ତମନ୍ଦମାନେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଜାଗ୍ରତ କର; କାରଣ ମହାନ୍ମାନେ ଅଜ୍ଞମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ।" "କିନ୍ତୁ ଯଦି ତୁମ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଜ୍ଞାନ ନ ପାଏ, ସେ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତାହାକୁ ଖାଇବା ଉଚିତ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କର୍କଟୀ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର କୃପା ପାଇଛି," ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଉଠି ଦୀରେ-ଦୀରେ ତଳକୁ ଯାଇଲେ। ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଚ୍ଚପ୍ରଦେଶ ଚାଲି, ଉପତ୍ୟକାର ସୀମାକୁ ଯାଇ, ପାହାଡ଼ ତଳର କିରାତ ଗ୍ରାମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଖାଦ୍ୟ, ପଶୁ, ଲୋକ, ଧନ, ଚାଷ, ଔଷଧ, ମାଂସ, ଅନେକ ମୂଳ, ପାନୀୟ, ଧାନ, ହରିଣ, ପୋକା, ପକ୍ଷୀ ଇତ୍ୟାଦି ବହୁତ ଥିଲା। ଏହି ଭୂମି ହିମବନ୍ତ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ପବିତ୍ର, ଗତିଶୀଳ ଏବଂ ଗଳିଯାଉଥିବା କାଳି ଗିରି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ରାତିରେ, କର୍କଟୀ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଥିବା ପଥରେ ଗଲେ।