ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ସୂଚୀ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ତପସ୍ୱିନୀ, ସପ୍ତ ମହାଲୋକଙ୍କ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟାର ତୀବ୍ରତା ଏତେ ବଢ଼ିଗଲା ଯେ, ହିମବତ ପର୍ବତ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯିବା ପରି ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଏବଂ ନାରଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଭୟାନକ ତପସ୍ୟା କିଏ କରୁଛନ୍ତି?" ତେବେ ନାରଦ କହିଲେ, "ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସୂଚୀ। ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତୀବ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜ୍ୱଳିଉଠିଛି।" "ସାପ ଫୁସୁଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ପର୍ବତ ଫାଟିଯାଉଛି, ଦେବତାମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ମେଘ ଓ ସମୁଦ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି, ଦିଗଦିଗନ୍ତ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ଓ ମଲିନ ହେଉଛି। ଦେଖ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତପସ୍ୟାର ମାୟା ଦ୍ୱାରା କିପରି ବିନାଶ ଘଟୁଛି।" ଏହିପରି କାର୍କଟୀ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନରେ ଆଉ ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେ ପୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁନିବର, କାର୍କଟୀ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୂଚୀ-ପିଶାଚୀ ହେବାକୁ କିପରି ସମ୍ଭବ ହେଲା? ଏବଂ ସେ କିଏ କିଏଙ୍କୁ ହିମାଲୟର ଗର୍ଭରେ ଭକ୍ଷଣ କଲେ?" ନାରଦ କହିଲେ, "ସେ ସୂଚୀ, ଏକ ଲୋହାର କଳା ସୂଚିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ପରବତ ଗହ୍ୱରରେ ଏକ କପୋତର କୋମଳ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପରେ ସେ ଏହି ଆଶ୍ରୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶର ରଥରେ ଚଢ଼ି, ପ୍ରାଣବାୟୁର ମାର୍ଗେ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ନାଡ଼ୀ, ସନ୍ଧି, ଶିରା, ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତରେ ପକ୍ଷୀ ପରି ଲୁଚି ରହିଲେ। ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ଚଳାଚଳ କରୁନାହିଁ, ସେଠି ସେ ତୀବ୍ର ବେଦନା ଦେଇ ଥାଇ, ଏକ ତୀବ୍ର ବଟମୂଳ ପରି।" "ଏହି ଦେହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଅନେକ ଦେହ ମାଧ୍ୟମରେ, ସେ ମାନବ ମାଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଭୋଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ଶୟନ କାଳରେ, ସେ ଅଳ୍ପ ହିଲୁଥିଲେ, ମାଳା ଏକପାଖ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ତରୁଣୀ ପରି ଗାଳ ଚାପି ଥିଲା। ସେ ମନର ଅନନ୍ଦରେ ମଧୁର ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖୁଥିଲେ।" "ଫୁଲ ମେଘର ଶାରି ମଧ୍ୟରେ, କାମନାରୁପୀ ଚେତନାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ଚମକରେ, ସେ ପକ୍ଷୀ ପରି ଅନନ୍ଦରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ଦେବତା ମାଳା ପର୍ବତର ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ମଧୁର ଗନ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ମନ୍ଦାର ମଧୁ ପିଇଥିଲେ।" "ସେ ମୃତଦେହର ଅଙ୍ଗ ଚବାଇଥିଲେ, ବୃଦ୍ଧ ଗୃଧ୍ର ପରି ଗର୍ବିତ ଭାବେ, କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ତଳୱାରପରି ବୀରଙ୍କ ଦେହ ଖାଇଯାଉଥିଲେ। ଦେହର ସମସ୍ତ ନାଡ଼ୀ ଓ କୋଷରେ, ବାୟୁର ଚିହ୍ନ ପରି, ସେ ଉଠୁଥିଲେ, ପଡ଼ୁଥିଲେ, ଆକାଶର ମାର୍ଗରେ କାଉଁ ପରି ଚଳିଥିଲେ।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଆକାଶରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ, ସେହିପରି ସୂଚୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେହରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଦେହରେ, ଚେତନାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିକୃତ ହୋଇ, ଗୃହିଣୀ ପରି ନିଜ ଘରକୁ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥାଏ।" "ସେ ରକ୍ତରେ ଜଳର ଶକ୍ତି ପରି ଚଳିଥାଏ, ସମୁଦ୍ରରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ଗତି ପରି, ଉଦରରେ ଏଠୁ ଅଠୁ ଘୁରୁଥାଏ। କପୂରର ଗନ୍ଧ ଶୁଦ୍ଧ ପଦାର୍ଥରେ ଲୁଚିଥାଏ, ବା ବାୟୁର ଶକ୍ତିରେ ଅମୃତ ଲୁଚିଥାଏ, ସେପରି ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।" "ମନର ଅଭିଲାଷା ହୁଏ: 'ମୁଁ ଚେତନାର ସୂଚୀ ହେବି', ଏଭଳି ମନସ୍ ସୂଚୀ ତିଆରି ହୁଏ—ସଚେତନ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ। ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ, ବାୟୁପରି ତୀବ୍ର ସୂଚୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଲୁଚିଥାଏ।" "ପିଇବା, ଖାଇବା, ଖେଳିବା, ହସିବା, ଦେବା, ନେବା, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ଜାଗି ରହିବା—ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ କରିଥାଏ। ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ, ମନ ଓ ବାୟୁ ଦେହୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶର ରୂପେ ହୁଏ; ଏହା ଦ୍ୱାରା କିଛି ବାକି ରହିନାହିଁ।" "ଏହି ମଦମସ୍ତ, ଅଶକ୍ତ ଜୀବ ମଧୁର ସ୍ୱାଦରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଖେଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ମଦନା ହାତୀଣୀ ପରି ଘୁରୁଥାଏ। ଅଶୁଦ୍ଧ, କ୍ଷୀଣ, ବେଗୁଡ଼ିଆ ନଦୀରେ ଏହି ମଦମସ୍ତ ଜୀବ ମଗର ପରି ହୁଏ।" "ହୃଦୟର ଚର୍ବି ଓ ମାଂସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିନଥିବାରୁ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖଭୋଗ କରେ, ଅଧିକ ଧନ ଓ ବୟସରେ କ୍ଷୀଣ ମନ ଥିବା ଲୋକପରି। ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ହାତୀ, ଉଣ୍ଟ, ମୃଗ, ଘୋଡ଼ା, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ମଞ୍ଚରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଚଳାଏ ପରି।" "ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ବାୟୁର ଏକତା ଅନୁସରଣ କଲେ, ସେ ଗନ୍ଧ ଲେଖକ ପରି ଲୁଚିଯାଏ। ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ, ଦେବପୂଜା ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ସେ ପାହାଡ଼ ନଦୀର ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ପରି ଦୌଡ଼ିଯାଏ।" "ଦୀପର ଆଲୋକର ଚଳାଚଳ ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ ଯେପରି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସୂଚୀ ତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଗୁହାକୁ ଯିବା ପରି ଶାନ୍ତି ପାଏ।" "ନିଜ ଭାବନା ଅନୁଯାୟୀ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜେ; ଚିହ୍ନ ହିଁ ପିଶାଚୀ, ଏବଂ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦିଗ ଘୁରି ଅନ୍ତେ ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଯାଏ; ଜୀବନ୍ତ ସୂଚୀ ଲୋହା ସୂଚୀ ପାଖକୁ ଯାଏ, ମୂଢ଼ ଲୋକ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରେ।" "ଏପରି ଦଶ ଦିଗ ଚାଲି ଚେତନାର ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରେ, କିନ୍ତୁ ଦେହର ତୃପ୍ତି କେବେ ମିଳେନାହିଁ। ଗୁଣ କେବଳ ଏହାର ଆଧାର ଥିଲେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ନଥିଲେ ହୁଏନାହିଁ; ଦେହ କାହାର ଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ତୃପ୍ତି ମିଳେ।" "ପୂର୍ବ ଦେହକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତୃପ୍ତ ଦେହ ଥିଲା ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦେହର ସ୍ୱାଦ ପାଇଁ ଆଶା କଲେ। ଏହିପରି ଭାବି, 'ମୁଁ ମୋ ପୂର୍ବ ଦେହ ପାଇଁ ମହାତପସ୍ୟା କରିବି,' ବୋଲି ନିଜେ ଏକ ତପସ୍ଥଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ପ୍ରାଣବାୟୁର ମାର୍ଗେ, ଆକାଶ ଗୃଧ୍ରର ଯୁବ ହୃଦୟକୁ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" ଏଭଳି କାର୍କଟୀ-ସୂଚୀ ପିଶାଚୀର ଅଦ୍ଭୁତ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ତପସ୍ୟାର କଥା ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ସୁକ ଭାବେ ଶୁଣିଲେ।