ଏକ ପବିତ୍ର ଦୀର୍ଘ କାଳର ଉପାସନାର କଥା ଆମେ ଶୁଣୁଛୁ। ଏଠାରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଥିବା ନାରୀ, ନିଜ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଟୁଟ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପବନ ମୁହଁରୁ ଉଠୁଥିବା ଶବ୍ଦରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପବନ ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଭରିଦେଲେ, କହିଲେ, “ଆମେ ଜନ୍ମ ନେବୁ, ଆମେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିବୁ, ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗିଲିଯିବୁ—ଏହି ଫୁଲର ପ୍ରଜାପତି ଗୁଡିକ।” କିନ୍ତୁ, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଲାଗିଥିବା ଧୂଳି, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତେବେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗିଲିଯାଇନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଧୂଳି ଗିଲିଯିବାରୁ ବଞ୍ଚିଗଲା। ମନ ଶକ୍ତି ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ହଳକା ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିନାହିଁ। ଫୁଲର ପ୍ରଜାପତି ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗିଲିଲେନି; ପବନ ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଉପ୍ରୁଟି କରିବା ଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜଣା ପଡିଲା; କାରଣ ତାଙ୍କ ମାଟି ଓ ବଡ଼ ଜଳରେ ଭରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାରୀ ଅଟୁଟ୍ ରହିଲେ। ପ୍ରବଳ ପବନ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବା ଆଶଙ୍କାରେ, ବଦଳ ଦ୍ୱାରା ଉଲଟାଯିବାରେ, ବଜ୍ରର ଗର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେବାରେ—ଏହି ନାରୀ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ୍ ରହିଲେ, ପାଥର ପଟି ପରି ଅଚଳ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ। ବାହ୍ୟ ଚଳନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ସମୟ ବିତିଗଲା, ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଵରୂପ ଓ ଚେତନା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ତାଙ୍କରେ ଉଦିତ ହେଲା, ସବୁ ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ଜିନିଷ ଦେଖାଗଲା; ତାଙ୍କ ଚେତନା ସଫା ହେଲା, ଏକ ସୂଚୀ ପରି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଉପଲବ୍ଧ କଲେ; ତାଙ୍କର ଅପରାଧ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହେଲା, ସୂଚୀ ନିଜ ସ୍ଵରୂପକୁ ସୂଚିତ କଲେ। ଏପରି, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ସପ୍ତ ମହାଲୋକକୁ ମୁହାଁ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଭୟାନକ ଉଷ୍ମା ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତୀବ୍ରତାରେ ହିମବତ ପର୍ବତ ଦହିଗଲା, ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଏହି ତପସ୍ୟା କେଉଁଠିରୁ? ନାରଦ କହିଲେ, “ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାକାରୀ ସୂଚୀ, ମୋତେ ଜଣା; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଦହିଯାଉଛି।” ସାପ ଫୁସ୍କି ଉଠିଲେ, ପର୍ବତ ଫାଟିଗଲା, ଦେବତାମାନେ ତଳେ ପଡିଲେ, ମେଘ ଓ ସମୁଦ୍ର ଅପସରିଗଲେ; ଦିଗବନ୍ଧୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ଓ ଅପବିତ୍ର ହେଇଯାଇଛି—ଇନ୍ଦ୍ର, ତପସ୍ୟା ମାୟା ଦ୍ୱାରା କିପରି ବିନାଶ ଆଣିଛି ଦେଖ। ଏହି କର୍କଟୀଙ୍କର ଏହି ଘଟଣା ଏବଂ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାର କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନଃ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ, ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଓ ମୁନି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କର୍କଟୀ କିପରି ନୀଡ଼-ଦୂତି ହେଲେ? ହିମାଳୟର ଗର୍ଭରେ କେଉଁ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗ ହେଲେ?” ସୂଚୀ, ଏକ ଦୂତି ପରି ହୋଇ, ଏକ କଞ୍ଚା ଟିଆର ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କର ନିଜ ଆଧାର ଥିଲା ଏକ କଳା ଲୋହା ନୀଡ଼। ସେ ଏହି ଆଧାରକୁ ଛାଡ଼ି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶର ରଥରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହେଇ, ପ୍ରାଣ ବାୟୁର ମାର୍ଗରେ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତ ନାଡି, ତନ୍ଦନ, ନସ, ଚର୍ବି, ରକ୍ତ ଭିତରେ, ତାଙ୍କ ଅଶୁଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଏକ ପକ୍ଷୀ ପରି ଗୁହାରେ ଲୁଚିଗଲେ। ଯେଉଁ ନାଡିରେ ପବନ ଚଳନ କରେନାହିଁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ କରି, ବନ୍ୟନ ଗଛର ତୀବ୍ର ମୂଳ ପରି ବେଦନା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଶରୀର ଓ ଏହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ମାନବ ମାଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ। ସେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ଅଳ୍ପ ହେଲେ ଉଠିଥିବା ପରି, ତାଙ୍କର ମାଳା ଅସ୍ଥିର, ଏକ କଞ୍ଚା ମହିଳା ପରି, ତାଙ୍କ ଚେହେରା କଳା ଓ ନର୍ମ, ପ୍ରେମିକର ଛାତିରେ ଶୋଇଥିଲେ। ସେ ଦୁଃଖରେ ମୁକ୍ତ, ଏକ ପକ୍ଷୀ ପରି ଅରଣ୍ୟ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଗଲେ, ଏକ ଇଚ୍ଛା-ପୂରଣ ଗଛର ଫୁଲର ମେଘ ମାନା ରେଖା ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିଗୁଣ ଚମକରେ। ସେ ଦେବପର୍ବତର ଅରଣ୍ୟରେ ମନ୍ଦାରା ଫୁଲର ପ୍ରଜାପତିର ସୁଗନ୍ଧ ମଧୁ ପିଲେ, ମଧୁମକ୍ଷିର ଝୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିଲେ। ସେ ମୃତଦେହର ଅଙ୍ଗ ଚବାଇଥିଲେ, ଏକ ବୃଦ୍ଧ ଗୃଧି ପରି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ, କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ରତାରେ ବୀରମାନଙ୍କ ଦେହ ଉପଭୋଗ କଲେ। ସମସ୍ତ ନାଡି ଓ ଶରୀର ଉପଚ୍ଛାଦରେ, ପବନର ଚିହ୍ନ ପରି, ସେ ଉଠିବା-ପଡିବା କରେ, ଏକ କାଉ ପରି ଆକାଶ ରାସ୍ତାରେ ଚଳିଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମାରେ, ପ୍ରାଣ ଆକାଶରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ, ପବନର ଧାରା ଦ୍ୱାରା; ଏହିପରି, ସୂଚୀ ଏହି ଶରୀର ଗୃହରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦେହରେ ଚଳିଥାଏ, ଚେତନାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିକୃତ, ଏକ ଗୃହଣୀ ପରି ନିଜ ଘରକୁ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ। ସେ ରକ୍ତରେ ଚଳିଥାଏ, ଜଳରେ ତରଳ ଶକ୍ତି ପରି; ସମୁଦ୍ରରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ଚଳନ ପରି; ଉଦରେ ତାଙ୍କର ଏକ ମୂଡ଼ ଚଳନ ଅଛି। କପୁରର ସୁଗନ୍ଧ ଶୁଦ୍ଧ ପଦାର୍ଥରେ ନିର୍ବିକାର ଅଛି, କିମ୍ବା ପବନର ଶକ୍ତିରେ ନିହିତ ନେକ୍ତର ପରି; ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗନ୍ଧ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅରଣ୍ୟର ଗଛ, ଜଣ୍ଡ, ଔଷଧିକୁ ହୃଦୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ପବନ ଉପଭୋଗ କରେ; ଉପଭୋଗ କଲା ପରେ ଏହା ଶକ୍ତିହୀନ ହୁଏ, ଆଘାତ କଲା ପରେ କେବଳ ଦେଖାଯାଉଥାଏ। “ମୁଁ ଚେତନାର ସୂଚୀ ହେବି”—ଏହି ଇଚ୍ଛା ଉପଜିଥାଏ; ଏହିପରି ମନସ୍ତ ସୂଚୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଚେତନାମୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ତୀବ୍ର। ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୀଘ୍ର, ପବନ ପରି ସୂଚୀ, ଯାହାର ଆବାସ ବାୟୁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳନ କରେ, କିନ୍ତୁ ଲୁଚିଥାଏ। ପାନ, ଖାଦ୍ୟ, ଖେଳ, ହାସ୍ୟ, ଦେବା, ନେବା, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ଜାଗିବା—ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ କରିଥାଏ। ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଦେହଧାରୀ, ଯାହାର ଦେହ ମନ ଓ ପବନ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶ ରୂପରେ କରେ; ଏହାର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହିଁ।