ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ, ସେ ଜଣେ ମହାନ ତପସ୍ବିନୀ, ବଡ଼ ଏବଂ ଶୂନ୍ୟ ମାଟିରେ, ଘାସ ନଥିବା ଏକ ବିଲକୁଳ ଅନାବୃତ ମଞ୍ଚରେ ଏକା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦେଖାଦେଲେ; ଯେପରି ଶୁକ୍ନ ଘାସର ଏକ ଟୁକୁଡ଼ା ଅଚାନକ ମରୁଭୂମିରେ ଦେଖାଯାଏ। ସେ ତାଙ୍କର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାଦର ଡେଢ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଭରସା କରି, ନିଜ ଚେତନାକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଧାର କରି ଦୃଢ଼ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାଦର ଚୂଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ସେ ମାଟିର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଅଟକାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ବହୁ ପ୍ରୟାସରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଉଠାଇ ଦାଡ଼ି ରହିଲେ। ମାଟି, ବାଲି ଓ ପାଥର ମଧ୍ୟରେ ପାଦକୁ ବାନ୍ଧି, ସେ ଅନ୍ଧକାର, ଅହିଂସା, ତୀକ୍ଷ୍ଣତା, ଗୋଳାକାର ମୁଁହ ଓ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ସେ ଏକ ଅଶାନ୍ତ ସର୍ପଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁ ସର୍ପ ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ତାଳ ଶିରା ଉପରେ ଡିଙ୍ଗା ମାରୁଥିଲା। ସେହି ସର୍ପର ମୁଁହରୁ ନିସ୍କ୍ରାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ତାଙ୍କର ସାଥୀ ହେଲା, ଏକ ସୁଇର ନୀତିରେ ମାତ୍ର ପଛ ଅଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଏକ ଛୋଟ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତାହାପାଇଁ ଆସକ୍ତି ଅନୁଭବ କରେ—ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୁଇ ସାଙ୍ଗକୁ ମିତ୍ର ଭାବେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ସାଥୀ ଥିଲେ ଜଣେ ତପସ୍ବିନୀ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର; କିନ୍ତୁ ଏହି ସାଥୀ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜେ ଦ୷ଷିତ ହୋଇଗଲେ, ଯେପରି ସୁଇ ମେଳି ହୋଇଯାଏ। ସୂଇର ମୁଣ୍ଡରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ନିସ୍କ୍ରାନ୍ତ ହେବାବେଳେ ତାଙ୍କର ମୁଁହର ହାସି ଚମକୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଏହି ହାସି କେବଳ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଥିଲା। ଧୂଳି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃକ୍ଷ, ଲତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ତପସ୍ବି ସୁଇକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏନି। ସେ ନିଜ ଚରିତ୍ରରେ ସ୍ଥିର ଓ ଶୁଭ୍ର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାତାସ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ନିସ୍କ୍ରାନ୍ତ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ବିଚଳିତ କରୁଥିଲା। ବାୟୁ ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଭରି ଏହିପରି କହିଲା: “ଆମେ ଜନ୍ମ ନେବୁ, ଅବସ୍ଥିତ ରହିବୁ, ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗିଳିଯିବୁ—ଏହି ଫୁଲର ରେଣୁଗୁଡ଼ିକ।” କିନ୍ତୁ ଧୂଳି, ଯଦିଓ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ାଯାଉଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଁହକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗିଳିଯିବାକୁ ଦେଉନଥିଲେ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ରଖି ଏହି ଧୂଳିକୁ ଗିଳିଲେ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତି ଥାଏ, ସେଠାରେ ହାଲୁକା ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେନି। ପ୍ରାୟ ମାଟି, ଧୂଳି, ଫୁଲର ରେଣୁ ଚାଲି ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ; ବାୟୁ ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, କାରଣ ମହାପ୍ରଳୟ ପରି ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଉଖାଡ଼ି ଦେବାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅଧିକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା—ଏପରି ମାଟି, ଧୂଳି, ପାଣିରେ ଢାକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ। ତୀବ୍ର ବାୟୁ, ଆକାଶବାଣୀ, ବିଜୁଳିର ଚମକ, ମେଘର ଗର୍ଜନ—ଏହି ସବୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏକ ଶିଳାଖଣ୍ଡ ପରି ଅନେକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଧରି ଅଚଳ ରହି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବାହ୍ୟ ଚଳନ ବନ୍ଦ ହେବା ସହିତ ସମୟ ବିତିଲା, ତାଳେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଚେତନା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏପରି ତପସ୍ୟା ଫଳରେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଉଦିତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଜାଣିଲେ; ସେ ପରିଶୁଧ୍ଧ ଚେତନାର ସୁଇ ଭାବେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଇଯିଲେ। ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯାହା ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ଜାଣିଲେ; ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କର୍ମ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ସୁଇ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖାଇଲା। ସେ ଏହିପରି ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରି, ସପ୍ତ ମହାଲୋକଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ଭୟଙ୍କର ତାପ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତୀବ୍ରତାରେ ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ଜଳିଉଠିଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ତପିଉଠିଲା। ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ଏବଂ ନାରଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ତପସ୍ୟା କିଏ କରୁଛନ୍ତି?” ନାରଦ କହିଲେ, “ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସୂଚୀ ନାମକ ଏହି ଦୀର୍ଘସହିଷ୍ଣୁ ତପସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଜାଣିଛି; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ଜଳିଉଠିଛି। ସର୍ପ ଫୁସୁଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଫାଟିଯାଉଛି, ଦେବତାମାନେ ଚୁଇଁଯାଉଛନ୍ତି, ମେଘ ଓ ସମୁଦ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଶୁଷ୍କ ଓ ଦ୷ଷିତ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେଖନ୍ତୁ, କିପରି ତପସ୍ୟା ମାୟାରେ ବିନାଶ ଆସେ।” ଏହି ଭୟଙ୍କର କାହାଣୀ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ନାରଦଙ୍କୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, “ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କର୍କଟୀ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୁଇ-ପିଶାଚୀ ହେଲେ; ହିମାଲୟର ଗର୍ଭରେ ସେ କେଉଁ ଜୀବମାନେ ଭକ୍ଷଣ କଲେ?” ତା’ପରେ, ସେହି ଚେତନାମୟ ସୁଇ, ପିଶାଚୀ ହୋଇ, ଏକ କଂଚା ପଖୀର ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କର ଆଧାର ଥିଲା କଳା ଲୋହାର ସୁଇ। ସେ ଏହି ଆଧାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶର ରଥରେ ବସି, ପ୍ରାଣବାୟୁର ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦେହର ସମସ୍ତ ନାଡ଼ୀ, ସନ୍ଧି, ସିରା, ଚର୍ମ, ରକ୍ତରେ ସେ ଚୋରାଇ ଚୋରାଇ ରହିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପକ୍ଷୀ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ନାଡ଼ୀରେ ଚଳନ କରୁନଥିଲା, ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରବେଶ କରି ତୀବ୍ର ବେଦନା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଟବୃକ୍ଷର ତୀବ୍ର ମୂଳ। ସେ ଏହି ଦେହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା, ଅନେକ ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ମାନବ ମାଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କଲେ। ଘୁମେ ଥିବାବେଳେ ସେ ଅଲ୍ପ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ, ମାଳା ଉଲ୍ଲାସିତ, କନ୍ୟା ମନ୍ଦ ଗଣ୍ଡ ଚାହାଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ସେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ଏକ ପକ୍ଷୀପରି ଅରଣ୍ୟର ମାର୍ଗରେ ଫୁଲର ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଦୁଇଗୁଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ। ସେ ଦେବପର୍ବତ ଅରଣ୍ୟର ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ରେଣୁର ସୁଗନ୍ଧ ରସ ପିଇଥିଲେ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିଲେ। ସେ ମୃତଦେହର ଅଂଗ ଚବାଇଥିଲେ, ଯେପରି ବୃଦ୍ଧ ଗୃଧ୍ର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ, କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସି ଦ୍ୱାରା ବୀରଙ୍କ ଦେହ ଖାଇଯାଏ। ଦେହର ସମସ୍ତ ନାଡ଼ୀ ଓ ଅବରଣରେ, ବାୟୁର ଚିହ୍ନ ପରି, ସେ ଉଠେ ଓ ପଡ଼ିଯାଏ, ଯେପରି କଉଁ ଆକାଶପଥରେ ଚାଲେ।