ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆତ୍ମା ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"କେବେ ମୁଁ ଏମିତି ହସିବି, ଯାହାର ହସରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବେ? କେବେ ମୁଁ ମଦମାତାଳ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟ କରିବି, ମୋ ନିଜ ଶରୀର ଝଙ୍କାର ଦେଇ ଉପରେ ଉପରେ ଝୁମିବି?" ସେ ଆହୁରି ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"କେବେ ମୁଁ ମଧୁର ପେଟକୁ ଭରିବି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଦର ଘଡ଼ା, ମୃତ ଶରୀର ଏବଂ ଅସ୍ଥିର ଏକାଠି ରାଶି ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟ କିଛି ନ ଖାଇ?" "କେବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ତ ପିଇ ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ ହେବି, ତାପରେ ନୃତ୍ୟ କରି ଅପାର ଶାନ୍ତିରେ ଶୟନ କରିବି? କେବେ ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ନିଜ ଶ୍ମଶାନାଗ୍ନିରେ ଦାହ କରି, ଭସ୍ମ ହୋଇ ସୁନା ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିବି?" ସେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଦେହ କେତେ ଦୂର ଚାଲିଯାଇଛି—ଏହି ଦେହ ଏକ ସମୟରେ କାଜଳ ପାହାଡ଼ ପରି କଳା ଓ ଚାରିଦିଗକୁ ଭରି ରହିଥିଲା, ଏବେ ଏହା ଚୁହା ଗହ୍ବର ପରି ନିର୍ବଳ, ଏକ ଘାସ ତଣ୍ଡ ପରି କ୍ଷୁଦ୍ର। ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ମଣିକୁ ମାଟି ଭାବି ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି, ଏମିତି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଛି। "ହାଏ! ବିଶାଳ ପେଟ, ବିନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ବତର ଧୁଆଁ ଗୁହା ପରି, ତୁମେ କାହିଁକି ଏ ଦିନ ଶେର, ହାତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେକୁ ଶେଷ କରୁନାହଁ? ହାଏ! ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ପୂର୍ବେ ଯେଉଁଠାରେ ଭାର ଉଠାଇ ବାହୁ ଶିଖର ହେଉଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ନଖ, ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଉତ୍ସର୍ଗର ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧାରଣ କରୁନାହଁ କାହିଁକି?" "ହାଏ! ଛାତି, ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଏହି ରତ୍ନ ପାହାଡ଼ର ଧାରା ସମ, ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେଉଁଠି ଅଟୁଟ ଚୁଲିକୁ ଧାରଣ କରୁନାହଁ? ହାଏ! ଆଖି, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଅନ୍ଧାର ରାତିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତି ଥିଲା, ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାରିଦିଗକୁ ଅଗ୍ନିମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଶୋଭା ବଢ଼ାଉନାହଁ କାହିଁକି?" "ହାଏ! କାନ୍ଧର ଯୋଗ, ତୁମେ ହରାଇଗଲ, ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଗଲ, ସମୟ ତୁମକୁ ଚାପିଦେଲା, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲୁ। ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୁହଁ, ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ତଃରସ୍ମି ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟା କରୁନାହଁ କାହିଁକି?" "ହାଏ! ମୋ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ, କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ? ମୁଁ କି ଏବେ ମାତ୍ର ଏକ ସୁଇ, ଯାହାକୁ ମକାର ଗୋଡ଼ ନେଇ ହଲାଇ ଦେଉଛି? ଓହ୍, ଏହି ହାତ, ପୂର୍ବରୁ ବଜ୍ରପରି ଦୃଢ଼, ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ, ରଥ ପରି ଦୀପ୍ତ, ବିନ୍ଧ୍ୟା ପରି ବିଶାଳ କଟି, ନିର୍ମଳ ଗୋଲା ପରି ଶୁଭ୍ର।" "ସେଇ ବିଶାଳ ଆକାଶସମ ଦେହ କେଉଁଠି, ଏବଂ ଏହି ସୁଇର ତାନ୍ତି ପରି ନୂତନ ଦେହ କେଉଁଠି? ପାହାଡ଼ ଗୁହା ପରି ମୁଁ ମୁହଁ କେଉଁଠି, ଏହି ସୁଇର ଛିଦ୍ର ପରି ଆଖି କେଉଁଠି? ଏତେ ମାଂସ ଖାଇବା କେଉଁଠି, ଏବଂ ଏହି ଏକ ବିନ୍ଦୁ ପାଣି ଗିଳିବା କେଉଁଠି? ଆହା, ଏହି ସବୁ ମୋ ନିଜ ନାଶର ନାଟକ, ମୁଁ ନିଜେ ତିଆରି କରିଛି।" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ସୁଇ ଆକାର ଦେହ ନେଇ ନିଜେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ—"ମୁଁ ପୁଣି ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ହେବି, ଶୀଘ୍ର ଏହି ପୂର୍ବବତ ଦେହକୁ ଫେରିପାଇବି।" ଏହି ଭାବନା ରଖି, ସେ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି, ହିମାଳୟର ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ। ସେ ଦେଖିଲେ, ସୁଇ ଆକାର ଦେହ ନିଜ ମନର ଉତ୍ପାଦ; ପ୍ରାଣ ମୟ ହୋଇ, ମନ ହୀନ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପୁଣି, ନିଜ ସୁଇ ସ୍ୱଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ମନ ମୟ ଏବଂ ପ୍ରାଣ ଶରୀର ନେଇ, ହିମାଳୟ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠି, ଜୀବ ଶୂନ୍ୟ, କଠିନ, ଉପରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଧୂଳିରେ ଢାକା, ଦାହକାରୀ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ପାଥର ମାଟି ଉପରେ ଏକା ଉଭା ହେଲେ। ତିନି ରେଖା ତଳେ ତଳେ, ଘାସ ଶୂନ୍ୟ ଉପରେ, ଏକ ଶୁଷ୍କ ଘାସ ତଣ୍ଡ ପରି ଏକା ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ ନିଜ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାଦର ଡେଢ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଭରସା କରି, ଏକାଗ୍ର ଚେତନାକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଧାର କରି, ଉଭା ହୋଇ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାଦ ଟିପ୍ସ ଦ୍ୱାରା ଧୂଳି ତାନ୍ତି ଅଟକାଇ, କଷ୍ଟରେ ପାଦ ଉଠାଇ ଉଭା ହେଲେ। ଧୂଳି, ବାଲି, ପାଥର ମଧ୍ୟରେ ପାଦ ବାନ୍ଧି, ଅନ୍ଧକାର, ଅହିଂସା, ତୀକ୍ଷ୍ଣତା, ଗୋଳ ମୁଁହ ଏବଂ ବାୟୁପାନ ଭୋଗିଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ସେ ଏକ ଚଞ୍ଚଳ ସାପକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସାପ ତାଳ ଶିଖରେ ଦୂର ଦେଖିବାକୁ ଉଠିଥିଲା। ସାପର ମୁଁହରୁ ନିସ୍କ୍ରାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସୁଇ ପରି ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ ହେଲା, ପଛ ଅଂଶକୁ ରକ୍ଷା କଲା। ଏକ କିଛି ଛୋଟ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ନିଜର ହେଲେ ଲୋକ ତାହାକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସୁଇ ପରି ସଙ୍ଗୀ ହୋଇ ଅନୁରାଗ ଦେଖାଇଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ସଙ୍ଗୀ ଥିଲେ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର; କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ସଙ୍ଗୀ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହେଲେ, ଯେମିତି ସୁଇ ମେଳ ହୋଇଯାଏ। ସୂଇର ଟିପ୍ ଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ବାହାରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମୁଁହ ହସର ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ଏହା ମାତ୍ର ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ହସୁଥିଲା। ଧୂଳି ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯିବା ସତ୍ୱେ, ବୃକ୍ଷ, ଲତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ତପସ୍ୱି ସୁଇକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଥାନ୍ତି। ପବନ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା, ତଥାପି ସେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ସ୍ୱଭାବରେ ଦୃଢ଼ ଦେଖାଗଲେ। ପବନ ତାଙ୍କ ମୁଁହ ପୂରି ଦେଖାଇଲା—"ଆମେ ଜନ୍ମିବା, ବଞ୍ଚିବା, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗିଳିଯିବା, ଏହି ଫୁଲର ରେଣୁମାନେ।" କିନ୍ତୁ ଧୂଳି, ଯାହାକୁ ପବନ ତପସ୍ୟୀଶ୍ବରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଇଥିଲେ, ସେ ଗିଳିଲେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁହ ମଧ୍ୟରେ ନେଇଥିଲେ। ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଥିଲେ, ଏହି ଧୂଳି ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ଅନ୍ତର୍ବଳ ଥିଲେ ହଳକା ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ଫୁଲର ରେଣୁ ମୁଁହରେ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଗିଳିଲେ ନାହିଁ; ପବନ ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ, ମେରୁ ପର୍ବତ ଉଖଳିବା ଠାରୁ ଅଧିକ। କାରଣ, କିଛି ମାଟି ଓ ଜଳ ଭରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ। ପ୍ରବଳ ପବନ, ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକ, ମେଘ ଘୋର ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପାତ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଚଳ ଥିଲେ, ପାଥର ଶିଳା ପରି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ।