ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ଯୁବତୀ ଅର୍ଦ୍ଧମୁଦ୍ରିତ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଳପତ୍ର ଆଗୁଣିର ଶିଖା ପରି କମଳା ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର କେଶ ରେଶମ ପରି କୋମଳ ଥିଲା, ଲାଳାଟ ଏଠିକି ନିଆଁ ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରୁ ସେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ ଏକ ନୂତନ ନାହାଁ ହୋଇ ତାଜା ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ଖେଳୁଥିବା ଯୁବତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏକ ତନୁକା ସୂତା, ଜଗତ ଦେଖିବା ଆଗ୍ରହରେ କମଳ ରେଶା ପରି ବାହାରକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲା, ଏହି ସୂତା ମୁଖ୍ୟ ନାଡୀ ପରି ରହି, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ବାହାରକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଅନୁଭବ ହେଉଥିଲା—ଏହା ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ପରି ଅନ୍ୟମନସ୍କ ମନରେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଏତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଶୂନ୍ୟତା ତତ୍ତ୍ୱ ପରି ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା—ଏହା ଏକ ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାୟୁର ହଳକା ଝୋକା, କିମ୍ବା ଏକ ସୁଇର ପ୍ରାୟ ଝିଅର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଲୋକ ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ। ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ, ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିଛି କରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ନିଜେ ଏହି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ—ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଅଦ୍ଭୁତ ଖେଳ। ସେ ସୁଇର ଟିପ୍ ପାଖରେ ବସି, ତାହାର ଶୂନ୍ୟତା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ନିଜ ମନସ୍କାମନା ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଶାନ୍ତିରେ ବସି ରହିଲେ। ଚିନ୍ତା ବିନା, ତାଙ୍କର ମଣିଷ ମନ ଏହି ସୁଇର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲା; ଯେଉଁଠାରେ ମନ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଆଗର ଓ ପରେର ଯୁକ୍ତି ଉପଜେ ନାହିଁ। ଏକ ଜିନିଷ ଯଦିଓ କ୍ଷମତାଶୀଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ, କିନ୍ତୁ କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ତାହା ଅନ୍ୟ ରୂପ ନେଇଥାଏ; ଏହା ଏମିତି ଯେ, ଏକ ଦର୍ପଣ ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛିତ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଏକ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ତାହା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ରାକ୍ଷସୀ, ସୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଏହି ବିଶାଳ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସୁଖଦ ଅନୁଭୂତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏକ ଜିନିଷ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ କେତେ କଠିନ! ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଦେହକୁ ଗାସ ଭୁସି ପରି ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଅନ୍ୟ ମନଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଜିନିଷ ପ୍ରତି ଅତି ଅଭିମାନରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ରାକ୍ଷସୀ, ନିଜ ଭକ୍ଷଣ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ, ନିଜ ଦେହ ନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତି ଥିବା ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ନଶ୍ଟ ମଧ୍ୟ ସୁଖଦ ହୁଏ; ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ଦେହ ବିହୀନ ଓ ସୁଇ ରୂପ ହେବା ସତ୍ୱେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ। ଏହି ସୁଇ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଚେତନା ଆସକ୍ତ ହେଲା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲା ଜୀବନ୍ତ ସୁଇ—ଏହା ଆକାଶ ସ୍ୱଭାବର, ନିରାକାର, ଏବଂ ତାହାର ଶରୀର ହେଉଛି ଆକାଶର କ୍ରିୟା। ସେ ଅନେକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂତାର ଧାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସାର ଜୀବନ ତନୁକା ସୂତାରୁ ତିଆରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବେଦନା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ସେ ଏକ ତଳୱାରର ଧାର, କିମ୍ବା ପରମାଣୁର ଶୃଙ୍ଖଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଫୁଲ ଗନ୍ଧର ଏକ ରେଖା ପରି, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳାର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଅପବିତ୍ର ସ୍ୱଭାବର, ମନର ଗତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜୀବନର ଅବସ୍ଥାକୁ ଛିଦ୍ର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠି ରହିଗଲେ। ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଦେହ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଦୁଇଟି ସୁଇରୁ ତିଆରି; ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବନ୍ୟ ଧାନ ଛୋଲ ପରି, କିମ୍ବା ପତଲା କପାସ ରେଶା ପରି। ଏହି ଦୁଇ ସୁଇ ରୂପରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଛିଦ୍ର କଲେ; ତାପରେ ଦାନ୍ତିକ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତିରେ, ସେ କେବେ ହଳକା, କେବେ ଭାରୀ ହୋଇଯାଉଥିଲେ; କ୍ରୂର କେକଡ଼ା ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି, ସୁଇ ଅବସ୍ଥା ଧାରଣ କଲେ। ଅତି ତୁଚ୍ଛ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବଳମନ୍ଥିର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ହୁଏ; ଏହି ସୁଇ-ଭୂତ ଅବସ୍ଥା ରାକ୍ଷସୀ ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସୁଇ-ଭୂତ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ। ସେ ଦିଗ୍ବିଲାସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ବାୟୁରେ ବାହାରି, ତାଙ୍କର ମୋଟା ଦେହ ସେଠାରେ ମଘ ମେଘ ପରି ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇଯାଇଲା। ସେ ଅସହାୟ, କ୍ଷୀଣ କିମ୍ବା ଅତି ମୋଟା ଜଣଙ୍କର ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏହି ବାୟୁ-ସୁଇ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହେଜା ରୋଗ ଯୋଗୁଁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସୁଇ ଯଦି ଶୁଭ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଜଣଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏହି ଜୀବନ ସୁଇ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଜା ରୋଗ ରୂପେ ଦେଖାଯାଏ। ଏଭଳି ଭ୍ରାନ୍ତ ହୃଦୟ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳାଏ, କେବେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଭୂତ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଦୁଇ ଦେହରେ ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ଘୁରିଘୁରି ବ୍ରମଣ କଲା। ଭୂମିରେ, ଏହା ଧୂଳିରେ ଲୁଚି ରହିଥାଏ; ହାତରେ, ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଲୁଚାଯାଏ; ଆକାଶରେ, ଆଲୋକରେ ଢାକାଯାଏ; ଜାମାରେ, ସୂତା ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଯାଏ। ଏହା ଅନ୍ତରେ ଶିରା ଧାରାରେ ରହିଥାଏ, ଅଭାଗା ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ଧୂଳିରେ; ଶୁଖିଲା ନଦୀ ଶଯ୍ୟାରେ ଓ ପୁରୁଣା ଘାସର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରେଖାରେ ଥାଏ। ଅର୍ଥହୀନ, ଛାୟାହୀନ, ଶୂନ୍ୟ, ଶ୍ୱାସ ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ; ଯେଉଁଠାରେ ମାକି ଚିରେଇ ବାୟୁରେ ଉଡ଼ିଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ମଙ୍ଗଳ ଗଛ ନାହିଁ। ମୋଟା ଗଠିତ ହାଡ଼ରେ, ସଦା କ୍ପମ୍ପିତ ଭୂମିରେ; ଅନ୍ୟଙ୍କର ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ରର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ମାୟାରେ। ଗଛ ଟୋପର ଟିପ୍ରେ ବସି, ମାକିର ଝଂକାରି ବାୟୁରେ; ଶୁଖିଲା, ରସହୀନ ବାୟୁରେ, ଆଙ୍ଗୁଠିର ଡାଳରେ ଗଡ଼ିଯାଏ।