ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେମୋନୀ କାର୍କଟି ଥିଲା, ଯାହାର ଶରୀର ବହୁତ ବଡ଼ ଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ପେଟର ଅଗ୍ନି କେବେ ଶାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି, ଯାହା ଅଳ୍ପ ଜଳରେ ଶମିତ ହେଉନାହିଁ। ସେ କେବେ ତାଙ୍କର ଭୋକରେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଭୋକ ଏକ ସମୁଦ୍ର ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ସଦା ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ଏକ ଦିନ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ ଯଦି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଗଳି ଦେଉଥିଲି, ତାହା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋ ଭୋକ କେବେ ଶମିତ ହେବନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ସମୁଦ୍ର ନଦୀମାନେ ପିଇ ନିଅନ୍ତି।" "ମୋ ଭୋକ କଳା ମেঘ କିମ୍ବା ମୃଗମାରିଚି ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ; କେବଳ ଏହି ପ୍ରତିକୂଳତାରେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବା ଉପାୟ ଯଥାଯଥ।" ସେ ଭାବିଲେ, "ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଦେବପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଲୋକମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ କେଉଁଠି ତ୍ରାସ ଦେଇପାରିବ?" ତେଣୁ ସେ ଦୃଢ଼ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—"ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା କରିବି; ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଅସମ୍ଭବ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ହୁଏ।" ଏହି ଭୋକରେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭକ୍ଷିବା ଆଶାରେ, ସେ ଏକ ଦୂର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ଏକ ପ୍ରବଳ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଚଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଦୃଢ଼, ଶରୀରରେ ହାତ ଓ ପାଦ, ଏବଂ ଏକ କଳା ମেঘର ଭାରି ତଳ। ଏଠାରେ ସେ ଏକ ପାଦରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ ଆକାଶରେ ସ୍ନାନ କରି ତପସ୍ୟା କରିଲେ। ଏଭଳି ତପସ୍ୟାରେ, ସେ କଠୋର ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତାରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଏକ କଟି ହୋଇଥିବା ପଥର ପରି; ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ, ଋତୁ ଏଭଳି ଉଠିଗଲା। ସେ ଏକ କଳା ମେଘ ମାଳା ପରି ଅଚଳ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ଉପରକୁ ଉଠି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଲା, ଆକାଶକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ହାତ ପରି। ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା କାର୍କଟିକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ପବନରେ ଖରାପ ହୋଇଯିବା, ଶରୀର ଶିଥିଳ ଓ ଗାଳା, ଅଳଙ୍କାର ପବନରେ ଝଙ୍କାର କରୁଥିବା, କେଶ ଉଠି ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚି, ମୁକୁତ ପରି ପୁସ୍ପମାଳା ରେ ଶୋଭିତ, ଅଜନ୍ମା (ବ୍ରହ୍ମା) ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆସିଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ମନରେ ନମସ୍କାର କଲେ, "ଏହି ତପସ୍ୟା ଫଳ ପାଇଁ ମୁଁ କଣ ବର ଚାହିଁବି?" ତାଙ୍କର ଭୋକ ଶମିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବର ଚିନ୍ତା କଲେ। "ମୁଁ ଅସ୍ଥିର ଓ ଲୋହାର ତାର ପରି ହେବି; ଏହି ବର ଦେଇ, ଦୁଇ ତାର ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୁପଚାପ ଲୁଚି ପାରିବି।" "ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ମୁଁ ଗନ୍ଧ ପରି ପ୍ରବେଶ କରି, ଚାହିଁଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିପାରିବି।" ସେ ଭାବିଲେ—"ଭୋକର ବିନାଶ ପ୍ରକ୍ରମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ମିଳେ," ତେବେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ ଏକ ନୂତନ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ଏକ ନେକ୍ତର ମେଘ ପରି। "କାର୍କଟିକା, ଦେମୋନ କୁଳର ପର୍ବତର ମାଳା," ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ। "ଉଠ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଯେଉଁ ବର ଚାହିଁବା, ଚୟନ କର।" "ପ୍ରଭୁ, ଗତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ନାଥ, ମୁଁ ଜୀବସୂଚିକା ହେବାକୁ ଚାହେ।" "ମୋ ବର ହେଉ—ମୁଁ ଅସ୍ଥିର ଓ ଲୋହାର ତାର ପରି ହେବି, ଏବଂ ମୋତେ ଚୟନ କରିବା ଶକ୍ତି ଦିଅ।" ବ୍ରହ୍ମା "ତଥାସ୍ତୁ" କହି, ପୁନି କହିଲେ— "ସୃଷ୍ଟିରେ, ତୁମେ ବିଷୂଚିକା ହେବା; ଏକ ସୂଚି ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କ୍ଷତି କରିବା।" "ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ମୂର୍ଖ, ଅସ୍ଥିର, ଖରାପ ସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା, ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବେ।" "ତୁମେ ଶ୍ୱାସ ସହିତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ଲୀହା ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗକୁ ବିଦ୍ଧ କରି, ବିଷୂଚିକା ରୂପେ ବାୟୁ ରୋଗର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରେଖା ହେବ।" "ତୁମେ ଦୃଷ୍ଟ ଓ ଅଦୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ପାଖକୁ ଆସିବ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦେଉଛି, ଯାହା ତୁମ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ।" "ହିମାଳୟର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କାର୍କଟି ନାମକ ଏକ ଦେମୋନୀ ଅଛି, ବିଷୂଚିକା ଭିନ୍ନ ନାମରେ; ତିନି ଧର୍ମକୁ ଅଟକେଇଥିବା ଏକ କନ୍ୟା।" "ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାହାକୁ ପେଟର ବାମପାଖରେ ରଖ; ଏବଂ ଏହି ହାତରେ ରୋଗୀକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ମସି, ଶାନ୍ତ ହୁଅ।" "କାର୍କଟିକା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚିଲ୍ଲାଇ ବା ହିମାଳୟକୁ ଭଗୁଉଛି, ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଉଡ଼ି ଧୂଳିରେ ପିସି ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବନା କର।" "ରୋଗୀକୁ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ ଅମୃତ ହ୍ରଦରେ ବସିଥିବା, ଅଜର, ଅମର, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ବିକଳ୍ପରୁ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଦେଖ।" "ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତ ମନରେ, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ବିଷୂଚିକା ରୂପକୁ ଦୀରେ-ଦୀରେ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବ।" "ଏଭଳି, ତିନି ଜଗତର ନାଥ, ଆକାଶରେ ଗମନ କରୁଥିବା, ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କର ଅମର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚମକୁଥିବା ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏପରେ, ସେ ମହାକଳା ଦେମୋନୀ, ଏକ କାଟ୍ସ-ଆଇ ମଣିର ଶିଖର ପରି ଦ୍ରୁତ ହେଇ, ପତଳ ହେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଏକ କଳା ମେଘ ରେଖା ପରି ଦେଖା ଦେଲା। ସେ ଏକ ଗଛର ଆକାର ନେଲେ, ପୂର୍ବ ମେଘ ଆକାରକୁ ଛାଡ଼ି; ତାପରେ ଏକ ମଣିଷ ଆକାର, ତାପରେ ଏକ ହାତ ପରି। ଏପରେ ଏକ ହାତର ଆକାରରେ, ତାପରେ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଆକାର, ତାପରେ ଏକ ଦାଳ ଦାଣା ପରି, ତାପରେ ଏକ ସୂଚି ଆକାରରେ। ଏପରେ ଏକ ମୂସଳ ସୂଚିର ଆକାର ନେଲା, ପଦ୍ମର ତନ୍ତୁ ପରି ଶୋଭା ଦେଇ, ଚିନ୍ତାର ଶିଖର ପରି ଉପରକୁ ଦଢ଼ି ରହିଲା। ଏହି କଳା ସୂଚି ଏକଦମ ଚମକୁଥିଲା, ନିର୍ମଳ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱହୀନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରରେ ଗୁଡ଼ି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ପବନରେ ଚଳିଥିଲା। ସୂଚି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଲୋହାର ତାର ନଥିଲା; ଏହା କେବଳ ଚେତନାର ଲୀଳା, ସ୍୵ପ୍ନରେ ସୂଚି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏକ ରତ୍ନ ସୂଚି ପରି ନିମ୍ନ ଭାବେ, ମନର ଭାବନାରେ ଯୁକ୍ତ, ଏକ ନୀଳ ରେଖାର ଦୀପ୍ତି ପରି ଶୋଭା, ଏକ ଦଣ୍ଡ ମାଳା ପରି ଗୁଣାବନ୍ତ।