ଏହି ଉତ୍କଳିତ କାହାଣୀ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏକ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ପଦ୍ମା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଜଣେ କିଏ? ସେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି?" ତାଙ୍କୁ ଲୀଳା କହିଲେ, "ଓ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ କି ଦେବାକୁ ଯାଉଛି, ସେଥିରେ ମନ ଦିଅନ୍ତୁ।" ଲୀଳା ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ, ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରାଚୀନ ଦିନରୁ ଏକତ୍ରିତ, ଅଟୁଟ ସମ୍ପର୍କରେ ରହିଛି, ଯେପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ତାହାର ଅର୍ଥ ସହିତ ଏକତାରେ ଥାଏ। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ଲୀଳା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ହାଲୁକା ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଛି; ଏହି କିପରି ହେଲା ମୁଁ କହିବି।" "ଯିଏ ଏଠାରେ ମହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରାଜସିଂହାସନରେ ଶିରୋପରି ବସିଛନ୍ତି, ସେ ତିନି ଜଗତର ଶୁଭା ସ୍ତ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ। ଆମେ ଯେତେ ଉତ୍କଳିତ ପୁଣ୍ୟ କରିଛୁ, ତାହାର ଫଳରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଏଠାରେ ଦେଖା ଦେଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଓ ରାଜା, ଆପଣ ଅନ୍ୟ ଜଗତରୁ ଏଠାରେ ଆଣି ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କମଳନୟନ ରାଜା ତାଙ୍କ ଗା ଉପରେ ଗୁଛା ମାଳା ଓ ଅଲଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣାମ କରି କହିଲେ, "ଓ ସରସ୍ୱତୀ, ତିନି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓ ଦୟାଦାନୀ, ମୋତେ ବୁଦ୍ଧି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ।" ରାଜା ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, "ତୁମେ ପୁତ୍ର ସମେତ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଲାଭ କର।" ଦେବୀ ଅନୁଗ୍ରହ କରି କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ଅନର୍ଥ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଅପସାରିଯାଉ, ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆସୁ, ଜନମାନେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ରହୁ, ଦେଶ ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉ।" ସରସ୍ୱତୀ ଏପରି କହି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ପ୍ରଭାତକାଳରେ, ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିବା ସହିତ ଏକସাথে ଜାଗିଲେ। ଲୀଳା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ଖେଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ରାଜା ପଦ୍ମା ପୁନିପୁନି ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ମତାଳିତ ଲୋକମାନେ ଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତର ରବେ ଚାରିପାଖରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ବିଜୟ, ଶୁଭା, ମଙ୍ଗଳ ରବ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ଚାରିପାଖରେ ଲହରି ଉଠିଲା; ରାଜସଭା ଓ ନାରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଥିଲେ। ସିଦ୍ଧ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଫୁଲର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତାହାରେ ବାୟୁ ଶୀତଳ ହେଇଗଲା; ଢୋଲ, ମୃଦଙ୍ଗ, ମୁରଜ, କାହଳ, ଶଙ୍ଖ, ଦୁନ୍ଦୁଭି ରବ ଚାରିପାଖରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ଚଉଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଉଉଁଚ କରି ଭୟଙ୍କର ରବ କରୁଥିଲେ; ହଲରେ ଜୋରଦାର ତାଣ୍ଡବ ନାୃତ୍ୟ ଓ ନାରୀମାନେ ହାତ ତାଳି ଦେଉଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ଦେଖା ହେଉଥିଲେ, ଉପହାର ଦେଉଥିଲେ, ଫୁଲମାଳା ଓ ଫୁଲ କୋରା ଏକସাথে ଗଠି ଦେଖାଉଥିଲା। ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପନ୍ତ୍ୟାସ୍ତ, ନାଗରିକମାନେ ଖଣ୍ଡିତ ବସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲେ, ତାହା ଆକାଶକୁ ପଦ୍ମକ୍ଷେତ୍ର ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଦଳମାନେ ଆକାଶକୁ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ କରୁଥିଲେ। ବାୟୁ ମତାଳିତ ନାରୀମାନେର ଝୁଲିଥିବା କଣବାଲା ଓ ଖେଳରେ ବେଂକିଥିବା ଗଳାର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଫୁଲର ଧୂଳି ଉଡ଼ିଉଠିଲା। ମେଘର ଛାତା ପାଳି ବୁନା ତନ୍ତୁ ପରି ରାଜପ୍ରାସାଦର କୋର୍ଟରେ ନାରୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଦୂର ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଅନ୍ୟ ଜଗତରୁ ଫେରି ଆସିଥିବା କଥାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣି, ରାଜା ପଦ୍ମା ଚାରି ସାଗରର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭା ସ୍ନାନ କଲେ। ପରେ, ପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ପୁନଃ ଲାଭ କରିବା ସମୟରେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ଲୀଳା, ଲୀଳା ନିଜେ, ଓ ରାଜା, ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ଓ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଅଭିଜ୍ଞାନ କଥାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେପରି ପ୍ରେମୀମାନେ ତାଙ୍କ ମିଳନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦୟା ଓ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ରାଜା ପଦ୍ମା ଦୁଇ ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କଲେ। ଅଭିଧାନ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ଖେଳରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜା ଅଠ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଦେଶକୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଶାସନ କଲେ। ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ମନ ଜିତିଥିବା, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ମୋହ ଦୂର, ମନ ଅସଙ୍ଗ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ଏବଂ ନିଜ ଅନୁଭବରେ ଶାନ୍ତ ରହିଲେ। ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସାଗରରୁ ଏକ ଫୁଟା ବିନ୍ଦୁ ପରି ଚନ୍ଦ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରୀର ଅଗ୍ନିରୁ ଉଠିଥିବା ଉଣ୍ଡା ପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଏପରି, ସେମାନେ ଜୀବନମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଅଠ ହଜାର ବର୍ଷ ଦେଶ ଶାସନ କରି, ଦେହର ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଲୀଳା କାହାଣୀ ଏବେ ରାମଙ୍କୁ କହାଯାଇଛି, ଯାହା ଦୃଷ୍ଟିର ଅପରାଧ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ; ଓ ନିର୍ମଳ ରାମ, ତୁମେ ଜଗତକୁ ଅତି ଭାରୀ ଭାବେ ଦେଖିବା ଛାଡ଼। ଦୃଶ୍ୟର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିଜରେ ଶାନ୍ତ; ଦମନ କରିବାର କିଛି ଉପଯୋଗ ନାହିଁ। ଯାହା ଅଛି, ତାହାକୁ ଶୁଧ କରିବା ଦୁଃଖଦ; ଯାହା ନାହିଁ, ତାହାକୁ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଅକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଅକାଶ ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟକୁ ଏକତାରେ ଦେଖିଯାଏ; ଏପରି, ଜ୍ଞାତା ଆକାଶ ପରି ଅବସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ଅଭାବରେ, ଏହା କେବଳ ଚେତନାର ଦୀପ୍ତି, ନିଜରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱବାନ୍; ଅସାଧନ ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ଏହା ଦ୍ୱୈତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ ସାଧିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଚେତନା ଯେପରି ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେପରି ବାହ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରେ; ସୃଜନାତ୍ମକ ଚେତନାର ଧାରାରେ ଛାଡ଼ାଯାଇ, ଏହା ପ୍ରୟାସ ନ କରିଅଞ୍ଚି ଅଜାଗୃତ ରହିଯାଏ।