ଜ୍ଞାପ୍ତି ନାମକ ମୋ ପୁଆଁ, ମୋ ସହେଳୀ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏଠି ଆକାଶପଥରେ କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ଜଳସମ ନୟନ ଥିବା ଦେବୀ, ମୋତେ ମୋ ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଅ, କାରଣ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବେ ଫଳହୀନ ହୁଏନାହିଁ। "ଚଳ, ଏଠାକୁ ଯିବା" ବୋଲି କହି, ସେ ଝିଅଟି ଆକାଶରେ ମାର୍ଗ ଦେଖେଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଦଢ଼ି ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସେ ଏକ ପ୍ରଭାସ୍ୱର, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ହସ୍ତ କିମ୍ବା ସୁନିର୍ମିତ ରେଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆକାଶର ଏକ ଖାଲି ସ୍ଥଳକୁ ପହଁଚିଲେ। ତା’ପରେ, ମେଘମାଳାର ମାର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବାୟୁର ଧାରା ଉପରେ ଉଠି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ତାରାମଣ୍ଡଳର ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମଣ୍ଡଳର ଲୋକକୁ ବେଗରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ବିଶ୍ୱମଣ୍ଡଳ ଚିପିକୁ ପହଁଚିଲେ। ଯେପରି, ଘଡ଼ିର ଭିତର ଥଣ୍ଡା ପ୍ରଭାବ ବାହାରୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେପରି ନିଜ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ସେ ବିଶ୍ୱମଣ୍ଡଳର ବାହାରକୁ ଉଦ୍ଗତ ହେଲେ। ସେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅନୁଭୂତିକୁ ଅନ୍ତରେ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯାହା କେବଳ ନିଜ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେହ ଓ ଇଚ୍ଛାର ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭାବରୁ ଉଦ୍ଭବ। ତା’ପରେ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ନଉଟି ଆବରଣ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବିଶ୍ୱମଣ୍ଡଳର ପାରେ ବିଶାଳ ଚେତନା-ଆକାଶର ଅଂଚଳକୁ ପହଁଚିଲେ। ଅପାର ବେଗରେ, ସେ ଏମିତି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯାହାର କେତେ ଶେଷ ଓ ସୀମା ନାହିଁ, ଏବଂ ଗରୁଡ଼ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ, କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ପହଁଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ, ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି, ଏକାଏକି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଏକ ବୃହତ୍ ଜଙ୍ଗଲରେ ଫଳ ଯେପରି ଥାଏ। ସେଠାର ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ, ବିସ୍ତୃତ ସୀମାରେ ଘିରିଥିବା ଏକ ନଗରୀରେ, ସେ କିଛି ଏମିତି ପ୍ରଭାବରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି କୃମି ଫଳର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତା’ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମଣ୍ଡଳର ତେଜୋମୟ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ତାରାମଣ୍ଡଳର ମାର୍ଗ ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଶୋଭାମୟ ପୃଥିବୀମଣ୍ଡଳକୁ ପହଁଚିଲେ। ସେଠାକୁ ପହଁଚି, ଏହି ଚକ୍ରର ନଗରୀ ଓ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ପୁଷ୍ପଗୁପ୍ତଙ୍କ ଶବ ନିକଟେ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେ ଝିଅଟିକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ରୂପରେ ଶୋଭାମୟ ମାୟା ନାମକ ସେଠାରୁ କେଉଁଠି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। ପତିଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ଯିଏ ଏଠାରେ ଶବ ରୂପେ ଶୋଇଥିଲେ, ସେ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୁଝିଲେ—"ଏହି ମୋ ପତି, ସିନ୍ଧୁ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେ ଏହି ବୀରମଣ୍ଡଳରେ ପହଁଚି, ଏଉଁ ସମୟରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ରୂପରେ ତାଙ୍କୁ ପହଁଚିଛି; ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଏପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।" ଏଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନିଜ ହାତରେ ଶୋଭାମୟ ବିଶିଖା ନେଇ, ପତିଙ୍କୁ ପଙ୍ଖା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯେପରି ଆକାଶ ମେଘମାଳା ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପଙ୍ଖା କରେ। ଏଠାରେ, ସେବକ, ଝିଅମାନେ ଓ ସେ ସଚେତନ ରାଜା, ଦେବୀ, ତୁମକୁ ପଚାରିବେ: "ତୁମେ କିଏ? କେମିତି ଏଠାକୁ ଆସିଲ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ?" ସେ ରାଜା, ସେ ଝିଅ, ସେବକମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏକତା ଚେତନା-ଆକାଶ ଓ ଆମ ଦୁହେଁର ଶକ୍ତିରେ, ପରସ୍ପରକୁ ଜାଣିପାରିବେ। ମହାଚେତନାର ମହା ପ୍ରକାଶ ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ, ପରସ୍ପରକୁ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପରି ଚିହ୍ନିବେ। "ଏହି ମୋ ନିଜସ୍ୱ ପତ୍ନୀ, ଏହି ମୋ ନିଜସ୍ୱ ସହଚରୀ, ଏହି ମୋ ନିଜସ୍ୱ ରାଣୀ, ଏହି ସେବକ ମଧ୍ୟ ମୋର ନିଜସ୍ୱ।" କେବଳ ତୁମେ, ମୁଁ ଓ ସେ ଯଥାଘଟିତ ଏହାକୁ ଅବିରତ ଜାଣିପାରିବୁ; ଏହି ମହାଚମତ୍କାରକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। "ଲୀଳେ, ତୁମେ ଏତେ ସୁନ୍ଦର କଥା କହ, ତେବେ ସେ ଏହି ଦେହରେ ନିଜ ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ କାହିଁକି ଆସିଲେନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ବିବାହ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା?" ଯେମାନେ ମନରେ ଜାଗୃତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟବଳରେ ସିଦ୍ଧମଣ୍ଡଳର ଲୋକରେ ପହଁଚିଲେ ବି, ନିଜ ଦେହ ସହ ଏଠାକୁ ପହଁଚିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଛାୟା କେବେ ରୂପରେ ଆଲୋକକୁ ପହଁଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୂଳ ସୃଷ୍ଟିରେ, ନିୟତି ଜାଗୃତମଣ୍ଡଳରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଯେପରି ସତ୍ୟ କେବେ ମିଥ୍ୟା ସହ ଏକତ୍ର ହୁଏନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁ ଭୂତର କଳ୍ପନା ଧାରଣ କରିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କଳ୍ପନାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ଅନୁଭୂତି ଆସିପାରିବେ କି? ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ତରେ ଅବିବେକର ଜ୍ୱର ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବେକ-ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳତା କେମିତି ଆସିପାରିବ? ଯିଏ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭାବେ—"ମୁଁ ଏହି ମୃତ୍ତିକା ଓ ପଞ୍ଚଭୂତ ଦେହ, ମୋର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଗତି ନାହିଁ"—ସେ କେମିତି ଅନ୍ୟ ଭାବ ଧାରଣ କରିପାରିବ? ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକ, ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା, କେବଳ ପୁଣ୍ୟମୟ ଦେହ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକକୁ ପହଁଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେପରି ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଲେ ସହଜରେ ଜଳିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଦେହ ଦିବ୍ୟ ହେଲେ ବି, ମିଳିଲେ ସହଜରେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ। ଏହା ହିଁ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟର ଅପରିମିତ ବିସ୍ତାର—ଯେପରି ମନେ ଥାଏ "ମୁଁ ସେଇ ଚେତନା", ସେପରି ତାହାର ଅବସ୍ଥା ହୁଏ। ଯିଏ ରସିରେ ସାପ ଭାବନା ଧାରଣ କରେ, ସେ କେମିତି ସାପର କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ? ଯାହା ଅନ୍ତରେ ନାହିଁ, ତାହାର କୌଣସି କ୍ରିୟା କିପରି ହେବ? ଯାହାକୁ "ଏହା ମୃତ" ବୋଲି ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେ କେବଳ ମିଥ୍ୟା; ଏହା ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସରୁ ଉଦ୍ଭବ। ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଉଥିବା ସଂସାରର ଜାଲରେ, ସଂସାର ପୁନଃପୁନର ଭ୍ରମ ସହଜ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭାବନାରେ, ଏପରି ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅଭ୍ୟାସ ନାହିଁ। ଅନ୍ତରେ ଅନୁଭୂତ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମଣ୍ଡଳର ଜାଲଠାରୁ ଦୂର, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଜ୍ଞାତ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିଶୁନଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ।