ଓ ଦେବୀ, ଦେଖ, ଆମ ସ୍ୱାମୀ ନରସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସ ସିନ୍ଧୁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଣ୍ଠ ନରସିଂହଙ୍କ ଦଳ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ହଜାର ଟିଏ ବଣ୍ଟି ଭଳି ଧାରାଳ, ଚିରି ଦିଆଯାଇଛି। ସିନ୍ଧୁଙ୍କ ଛାତିରୁ ରକ୍ତ ଏମିତି ବେଗରେ ବହୁଛି, ଯେମିତି ବଡ଼ ବାତାସ ନାଗରାଜ ବସୁଥିବା ହ୍ରଦ ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ଏହାର ଶବ୍ଦ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଭଳି ଶୋନାଯାଉଛି। ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର! ସିନ୍ଧୁଙ୍କ ପାଇଁ ସୁନାର ରଥ ଆଣାଯାଇଛି, ଯାହା ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ପଦ୍ମର ଗଭୀର ଭ୍ରମର ଭଳି ଘୂରୁଛି। ଦେଖ, ଦେବୀ, ସିନ୍ଧୁଙ୍କ ରଥ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି, ଯେମିତି ଏକ ସୁନାର ସହର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଆମ ସ୍ୱାମୀ ଯିଏ ରଥ ଚଢିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେ ଏମିତି ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେମିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ବା ସମୁଦ୍ରର ଗଦାର ଆଘାତ। ସେ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ଖୁବ ଦ୍ରୁତ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ—ଦେଖ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ସ୍ୱାମୀ କେତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି। ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର! ସିନ୍ଧୁ ରାଜା ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ରଥ ଦଳି ଦେଲେ, ଯେମିତି ବାନର ଏକ ପାହାଡ଼ ବା ଗଛ ଉପରେ ବେଗରେ ଚଢ଼ିଯାଏ। ଦେଖ, ଆମ ସ୍ୱାମୀ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର କାନ୍ଧ ଉପରେ ତଳୱାର ଆଘାତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ରତ୍ନ ପାହାଡ଼ ଭଳି ରକ୍ତ ଝରାଇଲେ। ହାୟ, ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର! ସିନ୍ଧୁ ତଳୱାର ଚାଳରେ ଆମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପାଦ କଟିଗଲା, ଯେମିତି ଗଛକୁ ଚକୁ କାଟି ଦିଏ। ହାୟ, ମୁଁ ମରିଗଲି, ମୁଁ ଦହିଗଲି, ମୁଁ ନଶ୍ଟ ହେଲି; ଆମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୁଇ ଗୁଡ଼ି ଗୋଟିଏ ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ କଟି ଯିବା ପରି ବିଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି। ଏଭଳି କହି, ସେ ଦେଖିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଭୟରେ ଅତିଭୂତ ହୋଇ, କ୍ଷୀଣ ଲତା ଭଳି ଭୂମିରେ ଚୁଇଁ ପଡ଼ିଗଲେ। ବିଦୁରଥଙ୍କର ଦୁଇ ଗୁଡ଼ି କଟିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତଥାପି ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୂଳ ଛେଦିତ ଗଛ ଭଳି ରଥ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ଚାରିଅଁ ଦିଗରେ ରଥ ଚାଳକ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ଉତ୍ସାହିତ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଉପରେ ଆଘାତ କଲା। ତଳୱାରରେ ଅର୍ଦ୍ଧ କଟା କଣ୍ଠ ସହିତ, ସେ ଘୋଡ଼ା ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ରଥରେ ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେମିତି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେଇ ଘର, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶୋଭିତ, ସେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେମିତି ମଦୋନ୍ମତ ମକି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ତଳୱାରରେ କଟା କଣ୍ଠରୁ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିନ ଦେହ, ଲାଲ ରକ୍ତରେ ମଲିନ ଓଡ଼ଣା ସହିତ, ରଥ ଚାଳକ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀ ନିକଟରେ ରଖି, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଶେଷ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇଗଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଟାଳି। ଏହି ସମୟରେ ରଣଭୂମିରେ ରାଜା ବଧ ହେଲେ, ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଫେଲିଗଲା—"ରାଜା ବଧ ହେଲେ, ରାଜା ବଧ ହେଲେ!" ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଜନସାଧାରଣ, ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଘରବାଡ଼ି ସହିତ ଭାଗିଗଲେ; ସହର ଅନେକ କାନ୍ଦୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଶୂନ୍ୟ ହେଲା। ଲୋକେ ଭାଗୁଥିବା ବେଳେ, ରାସ୍ତାରେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ରୋଦନ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଛିନି ନିଆଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମହାସଂଘର୍ଷରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଲୁଟୁଥିଲେ। ବାହାର ଦେଶର ସୈନିକମାନେ ବିଜୟ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସହର ରାଜା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଗୁପ୍ତଚର, ଓ ଦୂତ ବିନା ଶୂନ୍ୟ ହେଉଥିଲା। ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବାର ଗଞ୍ଜନ୍ତି, ଧନର ତାଲା ଖୋଲିବା ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ସୈନିକମାନେ ଅନେକ ଚୋରା ଶୂତିକପଡ଼ା ପିନ୍ଧି ହଲାହଲି କରୁଥିଲେ। ରାଜପ୍ରସାଦର ଅଙ୍ଗନା ମୃତଦେହମାନଙ୍କ ଆନ୍ତ୍ରରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ଶ୍ୱାନଖାଦକ ମୃତଦେହର ଗଛ ଲାଗିଥିଲା। ସାଧାରଣ ଲୋକେ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଆତୁର, ତାଙ୍କର ଭୋଜନ ଘରୁ ଚୋରି ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ଶିଶୁମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଶୋଣିତ ଚୋରା ଦଳର ପାଦ ତଳେ ଚକ୍ରାନ୍ତ। ଅନ୍ତଃପୁରର ଯୁବତୀମାନେ ଅପରିଚିତମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଚୁଲି ଉଲଟିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଛଡ଼ିଯାଇଥିଲା। ଉପରିକ୍ଷେତ୍ରର ରାଜାମାନେ ଅସ୍ଥିର, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଆପସରେ ଧକ୍କା ଖାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ତୟାରି କରୁଥିଲେ। ମହାନ ବାସ୍ତୁକାରମାନେ ନୂତନ ରାଜଧାନୀ ତିଆରି କରୁଥିଲେ, ଓ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟମାନେ କୂଆ, ଜନେଲା, ବାଲକନୀରୁ ଖସିପଡ଼ୁଥିଲେ। ସହର ଶତଶଃ ବିଜୟ ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଅନେକ ସୈନିକ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ, ଏବଂ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ଦଳ ଚାରିପାଖରେ ଉଭୟ ହେଉଥିଲା, ଯେମିତି ସାଗର ଅପାର। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟମାନେ ଗ୍ରାମ ଦଲିଯିବାରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶରେ ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଲୁଟିଯାଉଥିଲା। ରାସ୍ତା ଅନେକ ଚୋରି ଓ କଠୋର ଭାଷାରେ ଅଟକିଯାଇଥିଲା, ଦିନର ତାପ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଧିକ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ମଣିର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ମୃତ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ଶୋକର ଦୁଃଖ ଧ୍ୱନି, ଧ୍ୱନିବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀଙ୍କ ଭାରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତେ ମିଶିଯାଇଥିଲା। ତାପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହରରେ ଢୋଲ ବଜିଗଲା—"ସିନ୍ଧୁଦେବ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ, ଏକଛତ୍ର ରାଜ୍ୟର ଅଧିପତି!" ସିନ୍ଧୁ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଉଁଚ କରି, ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେମିତି ଏକ ନୂତନ ମନୁ, ଯିଏ ଯୁଗାନ୍ତରେ ନୂତନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଦଶ ଦିଗରୁ ଲୋକମାନେ ସିନ୍ଧୁର ସହରକୁ ବଡ଼ ଧନର ଧାରା ଭଳି ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। କିଛି ସମୟ ପାଇଁ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ନୀତି, ଚିହ୍ନ ଓ ଆଦେଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଅତି ଶୀଘ୍ର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶ ଓ ସହରରେ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଆଦର ଓ ଅପମାନରେ ନୀତି ଏମିତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା, ଯେମିତି ଯମ ଶାସନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦେଶର ସମସ୍ତ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ବିକ୍ଷୋଭ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, ଯେମିତି ବିପଦର ପବନ ଶାନ୍ତ ହେଉଛି ଓ ଜଗତ ନିଜ ଗତିକୁ ଫେରିଯାଉଛି।