ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ, ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅସ୍ତ୍ରରାଜାକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଦୁହେଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ । କିଛି ସମୟ ପରେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମ୍ମତି ହେଲା । ଏହି ସମୟରେ, ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନା କରାଯିବା ସହିତ, ଶତ୍ରୁର ରଥ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଇଗଲା । ଏହି ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଜଳାଇଦେଇ, ଏକ ସିଂହ ଗୁହାରୁ ବାହାରୁଥିବା ପରି ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲା । ନଦୀ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଥିଲା, ସେ ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ରକୁ ବରୁଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା । ରଥ ଛାଡ଼ି, ସେ ତଳେ ମାଟିକୁ ଆସିଲେ, ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ତଳୱାରରେ ଶତ୍ରୁର ଘୋଡ଼ାର ଖୁରକୁ ଅତି ସହଜରେ କଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଲୋଟସ ତଣ୍ଡୀ କଟାଯାଏ । ଏହିବେଳେ ଭିଦୁରଥ ମଧ୍ୟ ରଥବିହୀନ ହୋଇ ଢାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଲେ । ଦୁହେଁ ଯୋଧ୍ୟା, ସମାନ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଏକ ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବୃତ୍ତାକାରେ ଘୂରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଏକାଉପରେ ଏକ ଲାଗି, ଦନ୍ତ ଚିରିବା ଦୃଶ୍ୟ ପରି ଦର୍ଶକମାନେ ତାହାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଭିଦୁରଥ ଏକ ବାଣ ଧରି, ତଳୱାର ଛାଡ଼ି ଶତ୍ରୁପ୍ରତି ଛାଡ଼ିଲେ । ବାଣ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବଡ଼ ଦୁର୍ଗଟନା କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରହାର ପରି ଶବ୍ଦ କରି ସମୁଦ୍ର ଦିଗରେ ଗଲା । ଏହି ବାଣ ଅଟୁଟ ଥାଇ, ଶତ୍ରୁର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲା, ଯେପରି ଅପ୍ରିୟ ପତିକୁ ଚାହିଁନଥିବା ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଯାଏ । ଏହି ବାଣ ପ୍ରହାରରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ରକ୍ତ ଧାରା ଚୁଆଁ ଚୁଆଁ ହେଲା, ଯେପରି ଆହତ ସାପରୁ ପାଣି ବହିଯାଏ । ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଅଶକ୍ତ ଦେଖି, ଚନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରଣ ହେଉଥିବା ପରି, ତଦ୍ଦେଶଳୀଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଖେଳା ଉପରେ କଥା କହିଲେ— “ଦେବୀ, ଦେଖ, ଆମ ପତିକୁ ନରସିଂହ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି; ଦାନବ ସିନ୍ଧୁଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଣ୍ଠ ସିଂହଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ଉଖଣ୍ଡି ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଉଁ ନଖ ହଜାର ତୀର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ।” “ବଡ଼ ବାତ୍ୟା ଯେପରି ନାଗରାଜ ଥିବା ହ୍ରଦ ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ସେପରି ତାଙ୍କ ଛାତିରୁ ରକ୍ତ ଝରିଛି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ଶବ୍ଦ ପରି । ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର! ସିନ୍ଧୁ ପାଇଁ ଏକ ସୁନା ରଥ ଆଣାଯାଇଛି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଚୂଡ଼ା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପଦ୍ମ ବିଭ୍ରାମ ପରି ଘୂରୁଛି । ଦେଖ, ଦେବୀ, ଏହି ସୁନା ରଥ ଗଦା ପ୍ରହାରରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି, ଯେପରି ଏକ ସୁନା ନଗର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ପର୍ବତ ପତନରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ ।” “ମୋ ପତି, ଯିଏ ରଥ ଚଢ଼ିବା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ, ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଗଦା ପ୍ରହାରରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ଚତୁରତାରେ ଠକାଇ, ସେ ଶୀଘ୍ର ରଥ ଚଢ଼ିଲେ—ଦେଖ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପତି ବିଶେଷ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି ।” “ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର! ସେ ସିନ୍ଧୁ ଜୋରଦେଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥ ଦଖଳ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ବାନର ଶିଳା କିମ୍ବା ଶାଖା ଉପରେ ଚଢ଼ିଯାଏ । ଦେଖ, ରଥ ଚଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ତଳୱାର ପ୍ରହାରରେ ତାଙ୍କ ଶୋଉଲ୍ଡର କଟିଯାଇଛି, ରକ୍ତ ତାଜା ମାଣିକ ପର୍ବତ ପରି ଝରିଯାଏ ।” “ହାୟ, ହାୟ, କେତେ ଦୁଃଖଦ! ସିନ୍ଧୁ ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, ମୋ ପତିଙ୍କ ଚରଣ କଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଗଛ ଦାନ୍ତରେ କଟିଯାଏ । ହାୟ, ମୁଁ ମରିଗଲି, ମୁଁ ଦହିଗଲି, ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲି; ମୋ ପତିଙ୍କ ଦୁଇ ଘୁଁଡ଼ି ଲୋଟସ ତଣ୍ଡୀ ପରି କଟିଯାଇଛି ।” ଏପରି କହି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପତିଙ୍କ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ମୃତ୍ସ୍ନା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଇଲେ । ଏଉଁଠି, ଭିଦୁରଥଙ୍କ ଦୁଇ ଘୁଁଡ଼ି କଟିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ର ରଥ ଉପରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ମୂଳ କଟା ଗଛ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଯାଏ । ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଲୁଟିପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ସାରଥି ରଥ ଚଳାଇ ନେଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ଉତ୍ସାହିତ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କ ଗଳାକୁ ଆଘାତ କଲା । ତଳା ଗଳା ସହିତ, ସେ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରିତ ହେଲେ ଏବଂ ରଥରେ ରାଜପାଳିଶ୍ରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି । ସେ ଘର, ସରସ୍ୱତୀ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ମଦୋନ୍ମତ ମାକି ପରି ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ତଳୱାର ଆଘାତରେ ଗଳା ଆହତ ଓ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିନ ଦେହ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସାରଥି ତାଙ୍କୁ ଦେବୀ ନିକଟରେ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ ପଳାଇ ମୃତ୍ୟୁଶୟାରେ ଶୟନ କଲେ । ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜା ହତ୍ୟା ହେଲେ—"ରାଜା ମରିଗଲେ! ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିରୋଧୀ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେଲେ!"—ଏହି ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହେଲା । ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ପଳାଇଗଲେ; ସହର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କନ୍ଦୁଥିବା ଭରି, ଏକ ଭୟଭୀତ ଦୁର୍ଗରେ ପରିଣତ ହେଲା । ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଥିବା ବେଳେ, ରାସ୍ତା ଦେଖିଲା କନ୍ଦନ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅପହୃତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ମହାସଂଗ୍ରାମ ଲୁଟପାଟରେ ଭରିଗଲା । ବିଦେଶୀ ସେନାମାନେ ବିଜୟ ଉତ୍ସବରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସହର ଶାସକ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଗୁପ୍ତଚର, ଓ ଦୂତ ବିହୀନ ହୋଇଗଲା । ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବା ଶବ୍ଦ, ଧନର ଚେଷ୍ଟ ଖୋଲିବା ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ଉତ୍ପାତର ଶବ୍ଦ, ଅନେକ ଚୋରି ହୋଇଥିବା ରେଶମ ପୋଷାକରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲା । ରାଜମହଳର ଆଙ୍ଗନ ମୃତଦେହ ର ଆନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ରଙ୍ଗିନ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ଚଣ୍ଡାଳ ମୃତଦେହ ରାଜ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଚାପି ରହିଥିଲେ । ସାଧାରଣ ଲୋକେ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭୋଜନ ଘରୁ ଚୋରି ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଶିଶୁମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସୁନା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଚୋରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦଳିଯାଉଥିଲେ । ଅନ୍ତଃପୁରର ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଚୁଲି ଅଜ୍ଞାତ ଲୋକଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ବିକ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ରାସ୍ତା ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଛିଁଡ଼ା ହୋଇ ଭରିଯାଇଥିଲା ।