ହାୟ, ପିତାଜୀ! ଯୁବାବସ୍ଥାର କୋମଳ ଘାସରେ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଲୁଚି ରହିଛି, ଯେଉଁମାନେ ବୀରଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ଶୁଷ୍କ ପତ୍ରର ଗଛ ଭଳି ଦହିଯାଉଛନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଧୂଆଁର ଏକ ଉପରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀ ଦୃତଗତିରେ ବହୁଛି; ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା ଧୂଆଁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଉତ୍ସାହରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ଏହି ଧୂଆଁର ନଦୀ ଜଳୁଥିବା କାଠରେ ଉଠି, ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି; ଦେଖ, ତାହାର ଭିତରେ ଅଗ୍ନିର ଚିଙ୍ଗାରି ଏବଂ ଫେନ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ମାଆ, ବାପା, ଭାଇ, ଜମାଇ, ପୁଅ ଏବଂ ଝିଅ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଘରେ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି; ଏବେ ଏହି ଅଗ୍ନି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରସିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ହାୟ! ହାୟ! ଶୀଘ୍ର ଏହି ଅଂଗାରର ଘରରୁ ବେରିଯାଅ, ସ୍ୱାମୀ; ଏହା ଏପରି ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଛି, ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଅଚାନକ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ। ଅଗ୍ନିର ମାଝିରେ ତୀର, ପଥର, ବାଣ, ଶୂଳ, ତଳୱାର—ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧୂଆଁର ମାଝିରେ ପକା ମେଘ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି, ଯେପରି ପତଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ଚାହିଁ ଯାଏ। ସମସ୍ତ ବାୟୁ ଆକାଶର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି, ଯେପରି ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ଭୟାନକ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ। ମହାମେଘ ଅଗ୍ନିର ତୀବ୍ର ଶିଖା ଛୁଇଁ ଧୂଆଁରେ ବଦଳିଯାଉଛି, ଏବଂ ଝିଅ ମନେ ଭଳି ହୃଦୟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଉଛି। ଉତ୍କ୍ରୋଷିତ ହୋଇଥିବା ହାତୀମାନେ ଶିଖାରେ ଜଳୁଥିବା ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ପଦ୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ ଚାପି ଦେଉଛନ୍ତି। ଘରସ୍ଥ ଗଛଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଏବେ ସବୁ ଦହିଯାଇ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ସମସ୍ତ ହରାଇଥିବା ଘରସ୍ଥମାନେ। ମାଆ ବାପା ହୀନ ଶିଶୁମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି, ଭିତି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ି ରାସ୍ତା ଉପରେ ତାଙ୍କୁ ଚୋଟ ଲାଗିଛି। ଅନ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେ ହଂକା ଦେଇ ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ମାଝିରେ ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି, ଦହୁଥିବା ଅଂଗାର ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଝରିପଡ଼ୁଛି। ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଭାଗିଯାଇଥିବା ଏକ ଅତି ଭାରୀ ପଥର କାହାରୋ ଅଂଶରେ ଫସି ଥିଲା, ଏବେ ମେସିନ୍ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବଜ୍ରର ନିମିତ୍ତରେ ତଳେ ପଡ଼ିଲା। ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ, ଉଠ, କୁକୁର, ଓ ନିଆଁ, ସିଂହ—ଏଠି ଯୁଦ୍ଧ କେତେ ଭୟାନକ, ଯେଉଁଠାରେ ରାସ୍ତା ଅବରୋଧ କରି ଅନ୍ୟମାନେ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଜଳୁଥିବା କପଡ଼ାର ଚିର୍ଚ୍ଚିର୍ ଧ୍ୱନି ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ବାୟୁ ମାଝିରେ ନାରୀମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ସେମାନେ ମାଟି ମାଲାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଯାଉଛନ୍ତି। ମହିଳାମାନଙ୍କର ଖୋଲା ଚୁଲ ଉପରେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଚୁମିଯାଉଛି, ଏହା ତାଙ୍କୁ ଅଶୋକ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଏ, ଯେପରି ହାତୀ ସର୍ପ ସହ ଖେଳୁଛି। ଘାସର ଉପରେ ଶିଖା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ରହି, ମୃଗନୟନା ମହିଳାମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରେ ପହଞ୍ଚିଯାଉଛି। ଜଳୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବେ ନାହିଁ; ଆଉ, କେତେ ଦୁର୍ବେଧ୍ୟ ଏହି ମୋହର ଜାଲ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଟକିଯାନ୍ତି। ହାତୀ ଉତ୍କ୍ରୋଷରେ ଜଳୁଥିବା ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି, ତାଙ୍କର ସୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ପଦ୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟକୁ ଚାପି ଦେଉଛି। ଧୂଆଁ ମେଘ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି, ଏହି ଅସ୍ଥିର ଚମକରେ ଅଗ୍ନିର ବର୍ଷା କରୁଛି। ଧୂଆଁ, ଚିଙ୍ଗାରିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ତରଙ୍ଗରେ ଆକାଶରେ ଏକ ମଣିର ଢେର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ଆକାଶ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାର ପ୍ରଭାରେ ଫିକା ହୋଇଯାଉଛି, ଏହା ମୃତ୍ୟୁର ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ହଳଦୀ ଲାଗିଛି, ଏହା ବିନାଶର ଚିହ୍ନ। ହାୟ, ଏହି ଶତ୍ରୁତା କେତେ ଭୟାନକ ଓ ଅନ୍ୟାୟ! ଏଠାରେ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ; ଏଠି ମହାନ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଛନ୍ତି। ମହିଳାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ରାଜପଥରେ ଫୁଲ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ଧଦଗ୍ଧ ଓ ଛାତି ଉପରେ ରାଖ ଛଟିଗଲା; ତାଙ୍କର କଟି ଓ ନିତମ୍ଭ ଖୋଲା ହୋଇଯାଉଛି, ରତ୍ନ ଭୂଷଣ ହାତରୁ ଖସିପଡ଼ି ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଯାଉଛି, ଦେହ ମାଟିକୁ ନମିଯାଉଛି। ମାଳା ଓ ମୁକ୍ତା ଛିଡ଼ିଯାଇଛି, ସୁନା ରେଖା ଚମକୁଛି, କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଉଛି, କେଉଁଠି ଲୁଚିଯାଉଛି। ଯୁଦ୍ଧର ଶବ୍ଦ ଶକୁନୀମାନଙ୍କ କ୍ରୂର ଚିତ୍କାରରେ ଦମିଯାଉଛି, ଅନେକ ଆହତ ସେନା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ରୁ ରକ୍ତ ଝରି ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର କପଡ଼ା ଅଶ୍ରୁ, ରକ୍ତ ଓ ମାଟିରେ ଭିଜିଯାଇଛି; ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କନ୍ଧ ଉପରେ ହାତ ରଖି ସେନାପତି ଦ୍ୱାରା ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି, "ଏବେ କିଏ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ?" ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ଆକାଶରେ ପଦ୍ମବର୍ଷା ଭଳି ପଡ଼ିଯାଉଛି। ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡ ଭଳି କମଳିଆ ଜଘନ୍ନ, ଶୁଭ୍ର ଅଳଂକାର ଓ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ ବସ୍ତ୍ରରେ ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ମାଳା, ଅଳଂକାର, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଛି, ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ମୁହଁ ଅସ୍ଥିର, ଚୁଲ ଚଞ୍ଚଳ; ରାଜମହିଳାମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରୂପର ମଦ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ ଅଭିଲାଷା ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭବ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ରାଣୀ ଯୁବତ୍ୱର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯେପରି ପଦ୍ମ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ରାଜପାଳିସରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଲତା ମାଳା ଛିଡ଼ି ଲଗଡ଼ି ଯାଇଥିଲା; ସେ ତାଙ୍କର ସଖୀମାନେ ଓ ଦାସୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୟରେ ଆବୃତ ଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ମୁହଁ, ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ, ଚିନ୍ତାରେ ଉଠୁଥିବା ଶ୍ୱାସରେ ଛାତି ଉଠୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ତାରା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଏକ ସଖୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ଅପ୍ସରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବୃତ୍ରାସୁର ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଖବର ଦେଉଛନ୍ତି।