ହେ ରାଜା, ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଏବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ; ତୁମ ପୂର୍ବତନ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ଅଧିକାର କରିବେ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି। ରାଜକୁମାରୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ତୁମେ, ସେହି ପୁରୁଣା ସହରକୁ ଫେରିବେ; ଏଠାରେ ମୃତଦେହ ହୋଇ, ସେଠି ଆଉଥରେ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଯେପରି ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲୁ, ତୁମେ ବାୟୁ ରୂପେ ଆସିଥିଲ; ସେଠିକୁ ରାଜକୁମାରୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଯିବା ଅବଶ୍ୟକ। ଘୋଡ଼ା ଏକ ରାସ୍ତା ଚାଲେ, ଉଠ ଏବଂ ଗଧା ଅନ୍ୟ ରାସ୍ତା; ହାତୀ, ମଦରେ ଭିଜା ଗଣ୍ଡ ସହିତ, ଆଉ ଏକ ରାସ୍ତା ଧରେ। ଏପରି ମଧୁର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୃତଗତିରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଆସିଛି, ତୀର, ଚକ୍ର, ଖଡ୍ଗ, ଗଦା ଏବଂ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ବର୍ଷା କରୁଛି, ଏକ ମହାସାଗର ଭଳି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଛି।" ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀର ଶେଷ ଯୁଗରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଭଳି, ଗଦା, ଶୁଳ, ଦଣ୍ଡ ଭୟାନକ ଭାବେ ବର୍ଷିତ ହେଉଛି, ପ୍ରବଳ ବୃଷ୍ଟି ପରି ଝରିପଡ଼ୁଛି। ସହର, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼, ଆଗ୍ନିରେ ଜଳୁଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଗ୍ନିର ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୀବ୍ର ଧ୍ବନି ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଛି। ଆକାଶରେ ଧୂଆଁ ଉଠିଛି, ଏହା ମହାମେଘ ଝଟିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ଭଳି ଉପରକୁ ଉଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭୟ ଓ ଉତ୍ତେଜନାରେ କହିଉଛନ୍ତି, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଚିତ୍କାର ମଧ୍ୟରେ, ସହର ବାହାରେ ଭୟଙ୍କର ରବ ଉଠିଛି। ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନଙ୍କର ଗଜଧ୍ବନି, ଧନୁଷ ତାଣି ତୀର ବର୍ଷା ହେଉଛି। ସହର ଭିତରେ, ଜ୍ୱାଳାର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ନାଗରିକମାନଙ୍କ ରୋଦନ ଶୁଣାଯାଉଛି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀକୁ ଆଗ୍ନିରେ ହରାଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନିର ଟୁକୁଡ଼ା ଟୁକୁଡ଼ି ଶବ୍ଦରେ ଜ୍ୱାଳା ଚମକୁଛି, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଧ୍ୱଗ-ଧ୍ୱଗ ଭଳି। ଏହି ସମୟରେ, ଜନାଳା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ରାଣୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ରାଜା ବିଦୂରଥ ଏ ଗଭୀର ରାତିରେ ସହରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଭୟାନକ ଧ୍ବନି ଉଠିଥିଲା। ସେହି ସହର ଏକ ବିଶାଳ ସାଗରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ବିନାଶର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ, ଘନ ମେଘର ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ଉଠୁଥିଲା, ଏହି ସବୁକିଛି ଏକ ଚରମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ। ସହର ବଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପାହାଡ଼ ଶରୀର ଶେଷକାଳର ଅଗ୍ନିରେ ଗଳିଯାଏ, ଆକାଶ ଆଲୋକିତ। ଭୟାନକ ଚିତ୍କାର, ମହାମେଘର ଗର୍ଜନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ପାଠର ମନୁଷ୍ୟୀୟ ଗୁଞ୍ଜନ ମିଶିଯାଉଥିଲା। ଧୂଆଁ ଏକ ଲୋଟସ ପୋଖରୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଭଳି ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇଥିଲା, ସୁନା ମେଘର ଭଳି ଅଗ୍ନି ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲା। ଆକାଶ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ଓ ତାରାପତନର ଆଲୋକରେ ଝଲମଲାଉଥିଲା, ଅନେକ ଦହୁଥିବା ଦେହ ତାହାକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ। ସେହି ସହର, ତାଙ୍କର ସେନା ଧ୍ୱଂସ, ଅନେକ ଅଙ୍ଗାର ଏବଂ ଛାଇର ମେଘରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଭୟାନକ ଚିତ୍କାର ଓ ଜଗତ ଦହିଯାଉଥିବା ରବ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଆକାଶ ଅନେକ ତୀରର ଉଡ଼ାଣରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି, ଭୂମି ଉପରେ ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନିର ଷ୍ଟୂପ ଘରର ଶାରୀକୁ ଦହିଯାଉଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା, ପଳାଉଥିବା ଚୋରମାନଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ତୀବ୍ର ହେଉଥିଲା, ଅଙ୍ଗାର ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିଲା, ଜଳୁଥିବା କାଠର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଖାଇଯାଉଥିଲା। ଆକାଶ ଅସଂଖ୍ୟ ରଥଚକ୍ର ଓ ଶତାଧିକ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ପୃଥିବୀ ଜଳୁଥିବା ଅଙ୍ଗାର ଶିଖରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା। ଜଳୁଥିବା କାଠର ଧ୍ୱନି ବୀଣା ଶବ୍ଦ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଜଳୁଥିବା ପଶୁମାନଙ୍କ, ହାତୀମାନଙ୍କ ରୋଦନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ରାଜା, ରାଣୀ, ବୃଦ୍ଧମାନେ ମାଟ୍ରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା, ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଗିଲିଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲା। ଘରଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିର ଧ୍ୱନି ଓ ଗର୍ଜନରେ ଉଠିଥିଲା, ଅଗ୍ନି ଅସୀମ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଆହାର ଖାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ବିଦୂରଥ ତାଙ୍କର ସେନାମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଳୁଥିବା ବେଳେ ଦୌଡ଼ି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। “ହାୟ! ମଦୋନ୍ମତ ବାୟୁ ଘର ଓ ଗଛ ଛାଡ଼ରୁ ଅଙ୍ଗାର ଫେଙ୍ଗୁଛି, ଖଡ଼୍ଗ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଉଠୁଛି। ହାୟ! ବରଫ ସମ ଶୀତଳ ଖଡ଼୍ଗ ହାତୀ ଶରୀରରେ ଧସିଯାଇଛି, ଯେପରି ଜ୍ଞାନବାଣୀ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଙ୍କିତ ହୁଏ। ହାୟ, ବାପା! ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଯୌବନର କୂଶ ତୃଣରେ ରହିଛି, ଯେପରି ଶୂଷ୍କ ପତ୍ର ନାୟକଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଅଛି।” “ଏଠାରୁ ଧୂଆଁର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ନଦୀ ଉପରକୁ ବହୁଛି; ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା ଧୂଆଁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉପରକୁ ଗତି କରୁଛି। ଏହି ଧୂଆଁ ନଦୀ ଜଳୁଥିବା କାଠ ସହିତ ଉଠୁଛି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ଧା କରୁଛି; ଦେଖ, ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଫୁଲ୍କା ଓ ବୁଲ୍ବୁଲା ଦେଖାଯାଉଛି।” “ଏଠି ଘରରେ ତାଙ୍କର ମାଆ, ବାପା, ଭାଇ, ଜମାଇ, ପୁଅ, ଝିଅ ସବୁ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି; ଏବେ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି। ହାୟ! ଶୀଘ୍ର ଚାଲନ୍ତୁ, ମହାଶୟ, ଏହି ଅଙ୍ଗାର ଘରରୁ; ଏହା ବିନାଶ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବା ପରି।” “ହାଁ! ତୀର, ପାଥର, ଶୁଳ, ତୋମର, ଖଡ଼୍ଗ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ମେଘରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି, ଯେପରି ପତଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ସମସ୍ତ ବାୟୁ ଆକାଶର ଅଗ୍ନିରେ ଲୟ ହେଉଛି, ଯେପରି ସାଗର ତରଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଯାଏ। ବଡ଼ ମେଘ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଛୁଆଁରେ ଧୂଆଁ ହେଉଛି, ହ୍ରଦ ଶୁଉଯାଉଛି, ଯେପରି କାମନାରେ ଦଗ୍ଧ ହୃଦୟ।” “ଶାରୀ ଶାରୀ ଗଛ ଜଳି, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ତାଙ୍କର ଡାଳ ଭଙ୍ଗି ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଛି, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନ କରିଛନ୍ତି।