ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଦେହର ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ, ସ Everywhere exists everywhere, both within and outside the body; ତଥାପି ଲୋକେ ନିଜର ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ଜିନିଷକୁ ଏହିପରି ଦେଖନ୍ତି । ଯେପରି ଏକ ପାତ୍ର ଭିତରେ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ରହିଛି, ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମିଳିଯାଏ, ଏହିପରି ଚେତନାର ଆକାଶରେ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଧରାଯାଏ, ସେହି ମିଳିଯାଏ । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଜ୍ଞାନ ଦେବୀ ମଧୁର ଉପଦେଶ ଓ ବିବେକର ମୂଳ ଦେଇ ଭିଦୁରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଜା, ଏଠି ତୁମକୁ କ୍ରୀଡାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଇଛି । ମୁଁ ଏଠିରୁ ଯାଉଛି, ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଥିଲା, ଦେଖିନି । ତୁମର ଶୁଭ ହେଉ ।” ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ମଧୁର କଥାରେ ଭିଦୁରଥ ବିବେକୀ ଭାବରେ କହିଲେ, “ମା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି, ତଥାପି ମୋର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ; ତୁମର ଉପସ୍ଥିତି ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଥିବା ସତ୍ୱେ, କିପରି ଫଳହୀନ ହେବ ? ମୁଁ ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଯିବାପରି ମୋ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଯାଏ । ମା, ଏଠି ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ; ଏକ ଭକ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥୀକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବରଦାନ ଦେବୀ; ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକକୁ କେବେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ । ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯାଏ, ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଏହି ପ୍ରିନ୍ସେସ୍—ଯେଉଁଠି ଅପରିପକ୍ୱ—ସେମାନେ ମୋ ସହ ଯାଉ; ଦୟା କର । ଆସ, ତୁମେ ଚିତ୍ତର ଶୁଭ ବିବେକ ଓ ସୂନ୍ଦରତା ସହିତ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କର; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କର । ଆମେ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ, ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକର ଇଚ୍ଛା ଅନ୍ୟେ କେଉଁଠି ନାକରିଛନ୍ତି ।” ତାପରେ ଦେବୀ କହିଲେ, “ରାଜା, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଏବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ତୁମର ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ । ପ୍ରିନ୍ସେସ୍, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ତୁମେ ପୁନଃ ତୁମ ପୂର୍ବ ନଗରକୁ ଫେରିଯିବେ; ଏଠି ଶବ ହେଇ, ସେଠି ଦେହ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ । ଆମେ ଯେପରି ଆସିଛୁ, ତୁମେ ବାୟୁ ରୂପେ ଆସିଛ; ପ୍ରିନ୍ସେସ୍ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସେଠି ପହଞ୍ଚିବା ଦରକାର । ଘୋଡ଼ା ଏକ ରାସ୍ତା ଚଲେ, ଉଠ ଓ ଗଧା ଅନ୍ୟ ରାସ୍ତା, ମଦରସ୍ତ ହାତୀ ଆଉ ଏକ ରାସ୍ତା ଚଲେ ।” ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ମଧୁର କଥା କହୁଥିଲେ, ଏକ ଲୋକ ଦ୍ରୁତ ଆସି, ଉପରେ ଦଉଡି ଦାଉଡି ଦଣ୍ଡାଇ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ଦଳ ଆସିଛି; ବାଣ, ଚକ୍ର, ତଳୱାର, ଗଦା, ଲୋହ ମୁସଳ ଭାରି ତରଙ୍ଗ ପରି ବର୍ଷା ହେଉଛି । ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ପ୍ରଳୟର ବାୟୁ ଉଠିଲେ, ଗଦା, ବଣ୍ଡା, ତୀର ବର୍ଷା ପରି ଝଡ଼ି ହେଉଛି । ନଗର ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଯାଇଛି; ତିବ୍ର ଆତ୍ବାଦ ଅଗ୍ନିର ଶବ୍ଦ ଏଉଁ ଉତ୍ତମ ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି । ଆକାଶରେ ଧୂଁଆ ଏପରି ଉଠିଛି, ମହାପ୍ରଳୟ ମେଘର ଟକ୍କରରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ପରି ଉଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି । ଲୋକେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, କଠିନ ଚିତ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କହୁଛନ୍ତି; ବାହାରେ ବଡ଼ ଉତ୍ତେଜନା ଭରି ଦିଗକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି । ବାଣ ବର୍ଷା ପରି ଧନୁ ଟାଣିବାର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ମଦରସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀର ଉଚ୍ଚ ତ୍ରିଫଳ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି । ନଗର ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ତିବ୍ର ଆତ୍ବାଦ ଦେଇ ଲୁହି ଉଠିଛି, ଯେଉଁଠି ନାଗରିକମାନେ ତାଙ୍କର ଜଳିଯାଇଥିବା ଜନାନୀମାନେ ପାଇଁ ବିପଦର ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନିର ଖଣ୍ଡ ତିବ୍ର ଆତ୍ବାଦ ଦେଇ ଜଳିଉଠିଛି, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ 'ଧ୍ବଗ-ଧ୍ବଗ' ପରି ଶୁଣାଯାଉଛି ।” ତାପରେ ଜନାଲା ମାଧ୍ୟମରେ ଦୁଇ ରାଣୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭିଦୁରଥ ଏହି ଦେଶର ଦୀର୍ଘ ରାତିରେ ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା ଉଠିଛି । ଏହା ଏକ ବଡ଼ ସାଗର ପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ପ୍ରଳୟର ବାୟୁରେ ଅନ୍ଧାର ମେଘର ତରଙ୍ଗ ଦେଇ ଉଠିଯାଉଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିରେ ଚଳିତ । ନଗର ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଉଛି, ପ୍ରଳୟରେ ପାହାଡ଼ ଦହିଯିବା ସମୟର ଶରୀର ପରି ଆକାଶକୁ ଭରିଯାଉଛି । ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଏବଂ ବଡ଼ ମେଘର ତ୍ରିଫଳ ମିଶି ଶୁଣାଯାଉଛି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି । ଆକାଶ ଧୂଁଆର ମେଘରେ ଢାକିଯାଉଛି, ପଦ୍ମପୋଖରୀର ଚକ୍ର ବର୍ଗ ପରି ଘୁରୁଛି, ଏବଂ ତିବ୍ର ଅଗ୍ନିର ମାସ ଧଳା ମେଘ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ଆକାଶ ଉଲ୍କା ଖଣ୍ଡ ଓ ଶୁଟିଂ ଷ୍ଟାରର ଆଲୋକରେ ଚମକିଯାଉଛି, ଜଳିଉଠିଥିବା ଦେହ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଛି । ନଗର, ତାଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିର ଖଣ୍ଡ ଓ ଧୂଁଆର ମେଘରେ ଭରିଯାଉଛି, କଠିନ ଚିତ୍କାର ଓ ବିଶ୍ୱ ଦହିଯିବା ଗର୍ଜନା ଶୁଣାଯାଉଛି । ଆକାଶ ଅନବଧାନ ବାଣର ଉଡ଼ା ଦେଇ ଭରିଯାଉଛି, ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯିବାପରି, ଭୂମି ଅଗ୍ନିର ଖଣ୍ଡର ତଳ ଦେଇ ଘର ତାଳି ଦହିଯାଉଛି । ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀର ଟକ୍କରରେ ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଚୋରମାନେ ପଳାଇବା ସମୟରେ ମହାନ ଧନ ରାସ୍ତାରେ ବିଛି ଯାଉଛି । ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀର ଚିତ୍କାର ତିବ୍ର ହୋଇଯାଉଛି, ଅଗ୍ନିର ଖଣ୍ଡର ଝଡ଼ି ତଳେ, ଜଳିଉଠିଥିବା କାଠର ଶବ୍ଦ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଭୟଙ୍କର କରିଯାଉଛି । ଆକାଶ ଅନେକ ରଥ ଚକ୍ର ଓ ଶତ ଶୂର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଉଛି, ଭୂମି ଦହିଉଠିଥିବା କୋହଳ ଶିଖରରେ ଢାକିଯାଉଛି । ଜଳିଉଠିଥିବା କାଠର ଶବ୍ଦ ବୀଣାର ଶବ୍ଦ ପରି ହୋଇଯାଉଛି, ଅଗ୍ନିରେ ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁ ଜଳିଉଠିଥିବା ଦୟାର ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଛି । ରାଜା, ରାଣୀ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଚଟାଇ ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ତାହା ଅଗ୍ନି ଦେଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଛି, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆହାର ଦେଇ ଦହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି । ଘର ତିବ୍ର ଅଗ୍ନିର ଆତ୍ବାଦ ଓ ଗର୍ଜନା ଦେଇ ମନ୍ତ୍ରିତ ହେଉଛି, ଅଗ୍ନି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀର ଅନନ୍ତ ଆହାର ଦେଉଠିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।” ଏପରି ଭିଦୁରଥ ତାଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସେନାର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଜଳିଉଠି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୃତ ଦୃତ ଦଉଡ଼ି ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି । “ହାଁ !