ମୋର ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ତୁମର ଆତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ବସିଛି; ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ରାଜସିଂହାସନ ଅଛି, ଏବଂ ସେହି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ମଣ୍ଡପ ଅଛି। ସେଇ ଘର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ର ବିସ୍ତାରିତ; ସେଠି ତୁମର ନିଜ ଘର ଅଛି, ଯାହା ଆରମ୍ଭରେ ବିଳମ୍ବିତ। ତୁମର ମନ, ଯାହା ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର, ସେଠାରେ ଏହି ସଂସାରୀକ ଭ୍ରମର ଚିତ୍ର ବିସ୍ତାରିତ ଅଛି। ଯେପରି ଏହି ଜନ୍ମକୁ ମୋର ବୋଲାଯାଏ, ସେପରି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ମଧ୍ୟ ମୋର; ଏହାମାନେ ମୋର ନାମ, ଏମିତି ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ଥିଲେ। ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଲି, ଶିଶୁ ହେଲି, ଏବଂ ଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୋର ବାପା ତ୍ୟାଗୀ ହୋଇ ମତେ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ। ତା’ପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବଶ କରି ଏବଂ ରାଜ୍ୟକୁ ବିଘ୍ନମୁକ୍ତ କରି, ମୁଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଛି। ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ମୋର ସପ୍ତତି ବର୍ଷ ଜୀବନ ଚାଲିଗଲା। ଏବେ ଏହି ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆସିଛି; ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ମୁଁ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ଘରକୁ ଫେରିଛି। ଘରକୁ ଫେରିବାବେଳେ, ଏହି ଦୁଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂଜା କରେ; କାରଣ, ପୂଜିତ ହେଲେ ଦେବତାମାନେ ଆଶା କରାଯାଇଥିବା ଵର ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମୋର; ସେ ଜ୍ଞାନ ଓ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏଠି, ଦେବୀ ହୃଦୟର ପଦ୍ମକୁ ବିକାଶ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏବେ ମୋର କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି, ମୁଁ ନୂତନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସନ୍ଦେହରହିତ; ଶାନ୍ତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବାଣ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ନିଜରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛି। ଏଭଳି ତୁମର ଭ୍ରମ, ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଭୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ଲୋକରେ ଘୁରୁଥିବା, ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ନିକଟେ ପହଞ୍ଚିଥିଲ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ହୃଦୟରେ ଉଦିତ ହୋଇଥିଲା। ଯେପରି ଜଳଧାରା ଗୋଟିଏ ଘୂର୍ଣ୍ଣିକୁ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୟଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ଚେତନା ଧାରା ଗତ ଜନ୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ତୁରନ୍ତ ଅନ୍ୟ ଚକ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଯେପରି ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଅନ୍ୟ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ସହିତ ମିଶି ଦୌଡ଼େ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା ମିଶ୍ର ଓ ଅମିଶ୍ର ଭାବରେ ଏପରି ବଢ଼େ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲ; ଏହି ଜାଲ, ଅସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚେତନାର ଅଂଶରେ ସତ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଇଥାଏ। ଯେପରି ସ୍୵ପ୍ନ ସମୟରେ ଶତ ବର୍ଷ ଚଳିଯାଏ; ଯେପରି କଳ୍ପନାର ସୃଷ୍ଟିରେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ—ଏପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଦେଉଳ, ମଣ୍ଡପ ଓ ଗୃହ; ଯେପରି ନୌକା ଯାତ୍ରାର କୋଳାହଳରେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ। ଯେପରି ଶରୀରର ଧାତୁ ବିକୃତିରେ ନଗର ଓ ପାହାଡ଼ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗେ; ଯେପରି ସ୍୵ପ୍ନରେ ନିଜେ ମୁଣ୍ଡ କାଟୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ—ଏଭଳି ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାୟା ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅସତ୍ୟ; ପ୍ରକୃତରେ, ତୁମେ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ, କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉନାହିଁ। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସ୍ୱଭାବର, ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛ; ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଖୁଛ ପରି ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ କିଛି ଦେଖୁନାହାଁ। ତୁମ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ, ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱରୂପରେ ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଛ; ଏକ ମହାମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ କିମ୍ବା ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ପରି। ପ୍ରକୃତରେ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଆସନ ନାହିଁ, ଏହି ରୂପରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନାହଁ; ଏହି ପାହାଡ଼ ଓ ଗ୍ରାମ ନାହଁ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଏଠାରେ ନାହଁ। ପାହାଡ଼ ଗ୍ରାମର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ, ମଣ୍ଡପର ଖୋଲା ଆକାଶରେ, ଏହି ସଂସାର ରାଜମହିମାର ଏକ ଖେଳ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ସେଠି, ରୂପରେ ଶୋଭିତ ରାଜମଣ୍ଡପ ଚମକେ; ତାହାର ଭିତର ଆକାଶରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଜଗତ ବିସ୍ତାରିତ। ଯେଉଁ ଜଗତରେ, ଯେଉଁ ଘରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଏବେ ଅଛୁ—ସେହି ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ, ଭିତର ଆକାଶ ଶୁଦ୍ଧ ଆକାଶ ମାତ୍ର। ସେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ନାହିଁ, ନଗର ନାହିଁ; ବନ, ପାହାଡ଼ ଗୁଛ, ମେଘ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର କିଛି ନାହିଁ। କେବଳ ଲୋକେ ନିଜ ଘରର ଶୂନ୍ୟତାରେ ବସନ୍ତି; ସେମାନେ ଜଗତ, ପୃଥିବୀ ପ୍ରାଣୀ, କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି ଏହିପରି, ମା, ତେବେ ଏହି ମୋର ସାଥୀମାନେ କିପରି ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି? ସେମାନେ ନିଜରେ ଅବସ୍ଥିତ କି, କିମ୍ବା ଆତ୍ମାରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି? ସେଠି ଜଗତ ସ୍୵ପ୍ନ ପରି ଦେଖାଯାଏ; ସ୍୵ପ୍ନରେ କୌଣସି ନୂତନ ପାହାଡ଼ ନାହିଁ। ଯାହା ଆତ୍ମାରେ ସତ୍ୟ, ସେ କିପରି ପ୍ରକୃତରେ ଅଛି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟ କିପରି ନାହିଁ? ମତେ କୁହ। ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞେୟ ଜାଣନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ଏହି ଜଗତର କିଛି ମଧ୍ୟ ଚେତନା ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ସଦୃଶ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ସେଠି ଜଗତର ମାୟା କିପରି ଉଦ୍ଭବ କରିପାରିବ? ଦାଡ଼ିରେ ସାପର ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ପୁନି ସାପର ଭ୍ରମ କିପରି ହେବ? ଅସତ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିଲେ, ଜଗତର ଭ୍ରମ କିପରି ରହିପାରିବ? ମରୁଭୂମିର ମୃଗମରୀଚିକାକୁ ଜାଣିଲେ, ମନ ପୁନି କିପରି ଜଳ ବୋଲି ଭାବିବ? ନିଜ ସ୍୵ପ୍ନକୁ ଚିହ୍ନିଲେ, ସ୍୵ପ୍ନର ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ରହିପାରିବ? ନିଜ ସ୍୵ପ୍ନରେ, ସ୍୵ପ୍ନ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ କେବଳ ଅମୃତ ପାଇଁ ହୁଏ। 'ମୁଁ' ଓ 'ଜଗତ' ଶବ୍ଦ ବ୍ୟତୀତ ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ, ଜାଗୃତ, ନିର୍ମଳ, ପ୍ରକାଶମାନ ମନରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ—ତାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଇଙ୍ଗিত କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଋଷି କଥା ଶେଷ କଲେ, ଦିନ ସଂଧ୍ୟାକୁ ଆସିଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ନମସ୍କାର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅସ୍ତମିତ କିରଣ ସହିତ ସ୍ନାନକୁ ଚଲିଗଲେ। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଅଜାଗୃତ, ମୂଢ଼ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତ ଅସତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଟୁଟ ଏବଂ ସତ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଯେପରି ଗଣ୍ଡର୍ବ ଏକ ଶିଶୁକୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦିଏ, ସେପରି ମୂଢ଼ ମନ ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ ଜଗତ ସତ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।