ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜଗନ୍ନାଥ ରାଜା କୁନ୍ଦରଥଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶିରୀଷ ଫୁଲ ପରି ନିମ୍ନ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟିର ଛାୟାରେ ଢାକା ଥିଲା। କୁନ୍ଦରଥଙ୍କର ପୁଅ ଭଦ୍ରରଥ, ଯାହାର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶିତଳ ଥିଲା; ଭଦ୍ରରଥଙ୍କର ପୁଅ ବିଶ୍ୱରଥ, ବିଶ୍ୱରଥଙ୍କର ପୁଅ ବୃହଦ୍ରଥ। ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କର ପୁଅ ସିନ୍ଧୁରଥ; ସିନ୍ଧୁରଥଙ୍କର ପୁଅ ଶୈଳରଥ; ଶୈଳରଥଙ୍କର ପୁଅ କାମରଥ; କାମରଥଙ୍କର ପୁଅ ମହାରଥ। ମହାରଥଙ୍କର ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁରଥ; ବିଷ୍ଣୁରଥଙ୍କର ପୁଅ କାଳରଥ; କାଳରଥଙ୍କର ପୁଅ ସୂର୍ୟରଥ; ସୂର୍ୟରଥଙ୍କର ପୁଅ ନଭୋରଥ। ଏହି ନଭୋରଥଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ରତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କର ରଥ ନେକ୍ତରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଧର ସାଗରରେ ଯେପରି ଅନ୍ଦା, ସେ ଆମ ନାଥ। ତାଙ୍କୁ ବିଦୁରଥ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ମହାପୁଣ୍ୟର ଫଳ, ତାଙ୍କର ମା ସୁମିତ୍ରା, ଯିଏ ଗୌରୀ ପରି ଧଳା, ଯେପରି ଗୁହା ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପିତା, ଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ଅତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ; ସେଠୁଅ, ବିଦୁରଥ ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି। ଆଜି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଗଛ ଫଳ ଦେଇଛି, ଦୁଇ ରାଣୀ, ଯେଉଁଠି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ଏପରି, ଏହି ଭୂମିର ନାଥ ବିଦୁରଥ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; ଆଜି, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏପରି କଥା କହି, ରାଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ନିରବ ହୋଇ ବସିଗଲେ, ହାତ ଯୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ମାଟିରେ ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସରସ୍ୱତୀ ରାଜାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର।" ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଜ୍ଞାନର ସ୍ପର୍ଶରେ, ରାଜାଙ୍କର ହୃଦୟର ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧାର ଅପସାରିଗଲା, ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖିଲିଗଲା। ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଘଟଣାଗୁଡିକୁ ଅନୁଭବ କରିଲେ, ଏପରି ଯେପରି ତାଙ୍କ ଅନ୍ତରରେ ଉତ୍କଳିତ ହେଉଛି; ଏକ ନୂତନ ଶରୀରରେ ଏକାକୀ ସ୍ୱାଧୀନତା, ଖେଳ ଭରା କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ରହସ୍ୟ ଜାଣି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଚେଷ୍ଟାର ଖେଳ ମାଧ୍ୟମରେ, ସେ ନିଜ କଥାର ଶାଗରରେ ବହିଗଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହାଁ, ଏହି ସଂସାର ମାୟାରେ ବିସ୍ତାରିତ; ଦେବୀମାନଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି।" “ହେ ଦେବୀମାନେ, ଏହି କ’ଣ? ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେବଳ ଏକ ଦିନ ଯାଇଛି କି? କିନ୍ତୁ ଏଠି ସତରେ ସପ୍ତତି ବର୍ଷ ମୋର ଜୀବନ ଚାଲିଗଲା। ମୁଁ ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିପାରିଛି, ମୋର ପ୍ରପିତାମହ, ଶିଶୁବାସ୍ତା, ଯୁବାବସ୍ତା, ମୋ ସାଙ୍ଗ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ।" “ହେ ରାଜା, ମୃତ୍ୟୁର ମହା ମାୟା ଓ ଅଚେତନା ପରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଜଗତରେ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଘଟିଥିଲା। ଏହି ଘରରେ କିମ୍ବା ସେଠିଅ, ତୁମେ ଜାଣିଥିବେ କି ନାହିଁ, ମୁଁ କହିବି—ସେଠି ଘରର ଅନ୍ତର ଆକାଶ ଏଠି ବସିଛି।" “ପାହାଡ଼ ଗାଁର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରରେ ରାଜାଙ୍କର ଶଭାଗୃହ ଅଛି; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘର ମଧ୍ୟରେ, ସଂସାରର ଘର ଅଛି।" "ମୋର ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ତୁମର ଆତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରରେ ଅଛି; ସେଠି ଏହାର ରାଜସିଂହାସନ ଅଛି, ଏବଂ ତାହାର ଅନ୍ତରରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶଭାଗୃହ।" "ସେଠିଅ ଘରରେ ଏହି ସଂସାରର ଚକ୍ର ଅଛି; ସେଠି ତୁମ ଘର ଅଛି, ଯାହା ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଦିର୍ଘ।" "ତୁମର ମନ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି, ଏହି ସଂସାରର ଭ୍ରମ ଚାଲିଛି।" "ମୋର ଏହି ଜନ୍ମ, ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ, ଏହି ମୋର ନାମ, ଏହି ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ।" "ମୁଁ ଜନ୍ମିଲି, ଶିଶୁ ହେଲି, ଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ମୋର ପିତା ତ୍ୟାଗୀ ହୋଇ, ମୋତେ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।" "ସମସ୍ତ ଦିଗ ଜୟ କରି, ରାଜ୍ୟକୁ ବିପଦ ମୁକ୍ତ କରି, ମୁଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ସହ ଭୂମି ଶାସନ କରୁଛି।" "ଯଜ୍ଞ କରି, ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ, ସପ୍ତତି ବର୍ଷ ମୋ ଜୀବନ ଚାଲିଗଲା।" "ଏବେ ଏହି ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତି ଆସିଛି, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ; ସେମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ପୂର୍ବପରି ଘରକୁ ଫେରିଛି।" "ଏହି ଦୁଇ ଦେବୀ, ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଉପାସନା କରି; ଉପାସିତ ହେଲେ, ଦେବୀମାନେ ଚାହିତା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।" "ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ମୋର, ଜ୍ଞାନ ଓ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏଠି ଦେବୀ ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ଖିଳାଇଛନ୍ତି।" "ଏବେ ମୋର କାମ ସାରିଛି, ମୁଁ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସନ୍ଦେହ ଶୂନ୍ୟ, ଶାନ୍ତିରେ ଅଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୀନ, ପ୍ରଶାନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛି।" "ଏପରି, ତୁମର ଏହି ଭ୍ରମ, ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଉପଭୋଗ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜଗତରେ ଭ୍ରମଣ, ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି।" "ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଉଦିତ ହୋଇଥିଲା।" "ପାଣି ବାହା, ଏକ ତରଙ୍ଗ ଛାଡି, ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ୟ ତରଙ୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏପରି ଚେତନା ଏକ ଚକ୍ର ପରି ଦ୍ରୁତ ଅନ୍ୟ ଚକ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।" "ଏକ ତରଙ୍ଗ ଅନ୍ୟ ତରଙ୍ଗ ସହ ମିଶି, ଚକ୍ରାକାର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ, ଏପରି ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା ମିଶି ଓ ଅମିଶି, କେବେ କେବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।" "ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲା; ଏହି ଜାଳ, ଅସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଚେତନାର ଅଂଶରେ ସତ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଏ।" "ସ୍ୱପ୍ନ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଏକ ଶତ ବର୍ଷର ଅନୁକ୍ରମ ହୋଇପାରେ; ଏପରି ଭାବନାର ସୃଷ୍ଟିରେ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପୁନଃପୁନ ଘଟେ।" "ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗରରେ, ଦେଖାଯାଏ ଦେଉଳ, ଶଭାଗୃହ, ଅନ୍ତଃପୁର; ନାଉ ଯାତ୍ରାର ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଦେଖାଯାଏ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼।" "ଶରୀରର ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ନଗର ଓ ପାହାଡ଼ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି; ସ୍ୱପ୍ନରେ, ନିଜର ମୁଣ୍ଡ କାଟୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।" "ଏପରି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭ୍ରମ, ଅନେକ ରୂପ ନେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ୟ; ସତ୍ୟରେ, ତୁମେ କେବେ ଜନ୍ମିନାହିଁ, କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନାହିଁ।