ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ସେନା, ମହାରଥୀ ଓ ରଥ ଉଲଟି ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର କଣ୍ଠ ରୁହିଛି ରକ୍ତ ନଦୀ, ଏହି ମୃତ୍ୟୁର ମୈଦାନ ଖୁଲା ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ଏକ ବୀର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କାଳକୁ ଅଟକି ପଡ଼ି, ତାଙ୍କର ତେଜ ଶାଶ୍ୱତ ଭାବେ ଅସ୍ତମିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡିଦେଲା। ଆକାଶର ଦର୍ପଣରେ ଯୁଦ୍ଧର ରକ୍ତର ରଙ୍ଗ ଆଉଜି, ସଂଧ୍ୟାବେଳର ଲାଲ ରେଖା ଉଦିତ ହେଲା—ଏହା ଦିନର ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦିଆଯିବା ପରି ଲାଗିଲା। ପୃଥିବୀ, ପାତାଳ, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅନ୍ଧକାର ଏପରି ବେଗରେ ଆସିଗଲା, ଯେପରି ପ୍ରଳୟର ବନ୍ୟା ଜଳ ଦିଆଁ ଦିଆଁ ଘେରି ଦେଉଛି। ଏହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଛିଦ୍ର କରି, ଦିନର ପାହାଡ଼ର ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁନଃ ଦେଖାଦେଲା, ସଂଧ୍ୟାର ଲାଲିମାରେ ଶୋଭିତ ଓ ତାରାମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଏହି ଘନ ଅନ୍ଧକାର ଓ ରସହୀନ ହ୍ରଦରେ ପଦ୍ମ ମୁକୁଳିତ ହେଲା, ଯେପରି ମୃତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କର ପଖ ପକ୍କାଇ ଶୀଘ୍ର ଘୁମିଗଲେ, କଛୁଆ ପରି ଗଳା ଭିତରେ ମୁଣ୍ଡ ଲୁଚାଇ ନିଜ ଘଉଁରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଲେ, ଯେପରି କାରଣମାନେ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରହେ। ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ମୃଦୁ ଆଲୋକରେ ଶାରଦ ପଦ୍ମ ମାଳା ଖିଳିଉଠିଲା, ଯେପରି ସୂରବୀରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଉଦିତ ହୁଏ। ରକ୍ତ ଜଳରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ଏବଂ ସଂଧ୍ୟାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିରଣରେ ରକ୍ଷିତ, ଏହା ଏକ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ପରି ହୋଇଯାଇଥିଲା, ପଦ୍ମମାନେ ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ଉପରେ ଆକାଶ ଜଳାଶୟ ତାରା ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ତଳେ ଜଳ ଓ ତାରାର ଝଲମଲ ଆଲୋକରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଅନ୍ଧକାର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଳ ଭଳି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଭୂତ, ପିଶାଚ ଓ ଚିତାର ଅସ୍ଥି ଝନ୍କାର, କାଉଁ ଓ ଗୃଧ୍ରର ଚିତ୍କାରରେ ଉଦ୍ଧୃତ ହେଉଥିଲା। ଚାରିଓପାଖ ଚିତା ଅଗ୍ନିର ତେଜ ଝଲମଲାଉଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧର ରଥ କାଠରେ ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନି ଚର୍ବି ଓ ମାଂସରେ ଆହୁରି ଦହୁଥିଲା, 'ପଚାପଚା' ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା। ମୃତଦେହର ଅସ୍ଥି ଖଣ୍ଡ ବିସ୍ଫୋରଣ ହେଉଥିଲା, ଦେହ ଏଠାଉଠା ବିକିରିତ, ଭୂତମାନେ ଚିତା ଖେଳାରେ ଲୁଚି ଆପଣା ଅନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଶୁନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ପରି କୁକୁର, କାଉଁ, ଯକ୍ଷ ଓ ଭୂତମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଡାକିନୀମାନେ ମାଂସ, ଚର୍ବି, ରକ୍ତ ଏବଂ ମଜ୍ଜା ଚିତ୍କାର କରି ଛିଁଉଥିଲେ, ପିଶାଚମାନେ ଚୁଷି ଓ ଚବାଇ ଖାଉଥିଲେ। ମହାଚିତା ମଧ୍ୟରେ, ରକ୍ତ ଧାରା ଓ ମୃତଦେହର ଆର୍ଣ୍ଣବ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ମୃତଦେହ କଫନିଆ ଦେଇ ଆଣି ରଖାଯାଇଥିଲା, ଏଉଁପାଖରେ ଏକ ଘୋଡ଼ା ଥିଲା। ଖପର ଓ ଅସ୍ଥିର ଭୟାନକ ନୃତ୍ୟ, ମୁହଁ ଖୋଲିଥିବା ପେଟ, ଶିଆଳର ହୁଁକାର ଓ ଚର୍ବି, ରକ୍ତ ଓ ଅଶ୍ରୁର ମେଘ ଏଠାଉଠା ଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ରକ୍ତ ନଦୀ ବହୁଥିଲା, ମୃତାତ୍ମାମାନେ ତାହାରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, କାଉଁ ଅସ୍ଥି ଛିଁଉଥିଲେ, ଭୂତମାନେ ଏଠାଉଠା ଘେରି ରହିଥିଲେ। ମୃତଦେହର ଖାଲି ଛାତି ଭିତରେ ଭୂତଶିଶୁ ଘୁମିଯାଉଥିଲେ, ଏକ ଗଛ ତଳେ ଏକ ଦାନବ ନିଜ ମଦ ଖେଳାରେ ଲିନ ଥିଲା। ମଦରେ ମତ ଭୂତମାନେ ଝଗଡ଼ା କରୁଥିଲେ, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବିର ଗନ୍ଧ ହୁଁହୁଁ କରୁଥିଲା। ଟଙ୍କା ଓ ଦାୟିସର ଝଣ୍କାର ଶବ୍ଦ, ଅଧପକା ମୃତଦେହ ଖାଇବାକୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ବଙ୍ଗ ଓ କଳିଙ୍ଗର ନାରୀମାନେ ତଳୱାର ଧରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଗ୍ନି ତାରା ଖସି ପଡ଼ିବା ପରି ଝଲମଲାଉଥିଲା। ଭୂତମାନେ ଖସିପଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ରକ୍ତ ବହୁଥିଲା, ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ପିଶାଚମାନେ ଶୁଣୁଥିଲେ। ଅଧିକାଂଶ ସଙ୍ଗୀତ ବଡ଼ ବୀଣାରେ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ପିଶାଚ ଭାବନାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଲୋକମାନେ ନିଜେ ପିଶାଚୀ ପରି ହୋଇଯାଉଥିଲେ। କିଛି ବୀର ଯେଉଁମାନେ ଭୂତକୁ ଦେଖି କେବେ ଭୟ ପାଇନଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ଭୟରେ ଅର୍ଧମୃତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ମାଟି ଉଠି ଭୂତପିଶାଚରେ ଭରିଯାଉଥିଲା। କିଛି ରାତିବିହାରୀ, ଭୂତମାନେ ମୃତଦେହ କାନ୍ଧରୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଆକାଶର ସଂକୁଚିତ ଜାଗାରେ ଭିଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। କିଛି ମୃତ୍ୟୁଶୟନ ରାଜାମାନେ କଠିନ ପ୍ରୟାସରେ ଉଠାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଶବରମାନେ କୁ ଚିଁଡ଼ିଦେଉଥିଲେ। ଭୂତମୁଖର ଅଗ୍ନିର ଚିତା ଛିଟା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିଲା, ଯେପରି ନୂତନ ଅଶୋକ ଫୁଲ ଚାରିଦିଗରେ ଖସିଯାଏ। ଗଣ୍ଡମୂଳ ମୁଣ୍ଡ ଶିଶୁମାନେ ଶିର ହୀନ ଦେହର ଗଳାରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ, ଆକାଶ ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଅଜ, ଚାଡ଼ ଓ ଗୋଲାକାର ଭୂତମାନେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ପାହାଡ଼ ଗୁହାର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଆକାଶ ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା, ମେଘ ଆସନରେ ଏହା ଏକ ଦୃଢ଼ ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ପବନ ଭୂତମାନଙ୍କ ଖେଳା ପରି ବିଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରକୁ ଗଛ ତଳ ପରି ହଳାଇ ଦେଉଥିଲା। ଏଭଳି ଭୟାନକ ରାତି ଯାଇଯିବା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭୂତପିଶାଚ ଓ ରାତିବିହାରୀଙ୍କ ଉପଦ୍ରବରେ ଥିଲା, ବେତାଳ ଓ ପିଙ୍ଗୁ ଚିତ୍କାର ଉଠିଲା। ଆକାଶ ଦେଖୁଥିବା ସେନାମାନେ ଯେଉଁପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚଲିଯାଇଥିଲେ, ରାଜାମାନେ ନିଜ ରଥ ଓ ସ୍ଥାନରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ନିଜ ଘଉଁରେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଲୋକେ ଦିନ ପରି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଶକ୍ତିମାନେ ଅପସାରିଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ରାତି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅପସାରିଯାଏ। ରାତିର ଗୃହରେ, ଅନ୍ଧକାରର ଦେଉଳିରେ, ଭୂତମାନଙ୍କ ଦଳ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ମନ ଲାଭର ଉତ୍ସବରେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହେଉଥିଲା। ଆକାଶର ଦିଗରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଶିଥିଲ ଚଳନ, ଲୀଳାଧିପତି କିଛି ଶିଥିଲ ଏବଂ ଦୈନ୍ଦିନ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଶୟନ ଭଙ୍ଗିମା ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।