ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମର ମଝିରେ, ହାତୀମାନଙ୍କର ଦଳ ଏମିତି ଭାବେ ପଞ୍ଜାର ଭିତରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପାତ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଅନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ସହ ଭୟଙ୍କର ଠକ୍କର ଖାଇ ଉଳଟିଯାଏ । ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଦଳ ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ସହ ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ଠକ୍କର ଖାଉଥିଲେ, ମାନେ ମହାସାଗରର ଦୁଇଟି ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ମୁହଁମୁହିଁ ହୋଇ ଝପଟିଯାଏ । ସେଠାରେ ପଦାତି ସେନା ଅନ୍ୟ ପଦାତି ସେନା ସହ ସମାନ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଏକ ଗଛର ଝୁଡ଼ ଅନ୍ୟ ଝୁଡ଼କୁ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ବା ବାୟୁର ଏକ ଝୋକା ଅନ୍ୟ ଝୋକାକୁ ଉତ୍ପାତ କରୁଥିବା ପରି । ରଥମାନଙ୍କ ଦଳ ଅନ୍ୟ ରଥମାନଙ୍କ ସହ ଭିଡ଼ି ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ସହର ଅନ୍ୟ ସହର ସହ ଠକ୍କର ଖାଏ କିମ୍ବା ଆକାଶ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାଗ୍ୟରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଧନୁର୍ବାନ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କର ପତାକା ସହ ଏମିତି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶ ଏକ ନୂତନ ଅଦୃଶ୍ୟ ମେଘରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ଅବିରତ ବାଣ ବର୍ଷା ହେଉଛି । ଯେଉଁଠାରେ ଅସମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା, ସେଠାରେ ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ତାପ ବଢ଼ିଲେ ଚତୁର୍ୟୁପାୟେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ । ଚକ୍ରଧାରୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଚକ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ସହ, ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ସହ, ତଳବାରିଧାରୀ ତଳବାରିଧାରୀଙ୍କ ସହ, ଓ ଗଦାମାନେ ଗଦାମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରୁଥିଲେ । ମୁସଳଧାରୀ ମୁସଳଧାରୀଙ୍କ ସହ, ଶୂଳଧାରୀ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ସହ, ତୋମରଧାରୀ ତୋମରଧାରୀଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଲଙ୍ଗଳଧାରୀ ଲଙ୍ଗଳଧାରୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ । କେହି ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରି ଜଗମଗ କରୁଥିଲେ, କେହି ଶୂଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ କୁଟାରି ଧାରଣ କରିଥିଲେ । କେହି ଦଣ୍ଡଧାରୀ, କେହି ପାଥର ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, କେହି ପାଶଧାରୀ, କେହି ଶୂଳଧାରୀ । କେହି ଛୁରି ଧାରଣ କରିଥିଲେ, କେହି ଗୁଳି ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, କେହି ବଜ୍ରମୁଷ୍ଟି ଭାବେ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, କେହି ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ । କେହି ହଳ ଧାରଣ କରି କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, କେହି ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, କେହି ଶୃଙ୍ଖଳ ଓ ଜାଳରେ ଶୋଭିତ, କେହି ମୃଦୁ ଲତାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ । କେହି ଶୂଳ ଓ ଲଙ୍ଗଳ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଅନ୍ତକାଳର ତରଙ୍ଗରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ମହାସାଗର ପରି ଉତ୍କଳିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ । ଚକ୍ର ଓ ବାଣର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଓ ପବନରେ ଆକାଶ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ମହାସାଗର, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ର ମାଛ ଘୂରୁଛି । ଅସ୍ତ୍ର ତରଙ୍ଗ ଓ ସେନାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଏମିତି ଅବିଗମ୍ୟ ନଦୀ-ସାଗର ଭଳି ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ସେଠାରେ ରାଜାମାନଙ୍କର ଦଳ ଦୁଇପଟେ ଏକ ସେନାର ଦୁଇଟି ପଖ ଭଳି ଅର୍ଦ୍ଧ ଅର୍ଦ୍ଧ କରି ନିଜ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକୃତ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ । ଏବେ ଦିଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ—ଏଠାରେ ଲୀଳାଧିଶ୍ୱରଙ୍କ ପଦ୍ମପର୍ଶ୍ୱ ଅଞ୍ଚଳର ଭୂମିମାନେ ଅଛନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କାଶୀ, ମଗଧ, କୋଶଳ, ମିଥିଳା, ଉତ୍କଳ, ମେକଳ, କବଟ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଔଣ୍ଡ୍ର, ଓ ଏକତ୍ରିତ ଗୌଡ଼କ ଅଛନ୍ତି । ଡ୍ରିମୟ, ମଦ୍ର, ସୁହ୍ମ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତ, ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ, ବାଜିମୁଖ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ, ପୁରୁଷାଦ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । କର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷ, ଅବିଶ୍ରୋତ୍ର, କାଚା ମାଛ ଖାଉଥିବା, ବ୍ୟାଘ୍ରବକ୍ତ୍ର, କିରାତ, ଶବର, ଏକପାଦ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ଏଠି ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼, ଶିବିବାନ୍, ଜ୍ଞାନ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ପଦ୍ମ ଓ ଉଦୟ ପର୍ବତ ଅଛି । ଏବେ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଚେଦୟ, ବତ୍ସ, ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ, ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ ଉପବଙ୍ଗ । କଳିଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଜଠର, ବିଦର୍ଭ, ମେକଳ, ଶବର, ନଗ୍ନପର୍ଣ୍ଣ, କଣ୍ଠତ୍ରିପୁରପୂରିକ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । କଣ୍ଠକସ୍ଥଳ, ପୃଥୁଦ୍ୱୀପକର ସୁମୂଳ ଲୋକ, କଣ୍ଠଦ୍ରା, ଶୋଣିକ, ଚର୍ମଣ୍ବତ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି । କୋକକ, ହେମକୁଦ୍ୟ, ଶ୍ମଶ୍ରୁଧର, ବଳିଗ୍ରୀବ, ମହାଗ୍ରୀବ, କିଶ୍କିନ୍ଧା, ନାରିକେଳିନ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ଏବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ, କୁସୁମପିଡ଼, ମହେନ୍ଦ୍ର, ଦୁଣ୍ଡୁର ପର୍ବତ ଅଛି । ମଲୟ ଓ ସୂର୍ୟବଂଶ, ଗଣରାଜ୍ୟ, ନୃରାଜ୍ୟକ, ଅବନ୍ତି, ସମ୍ବବତୀ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ଦଶପୁର୍ୟ, ଏକକଚ୍ଛ, ଋଷିକ, ତୁରୁଷ୍କ, ଶକ, ବନବାସୀ, ଗିରିବାସୀ, ଭଦ୍ରଗିରି ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ନଗର, ଦଣ୍ଡକ, ଗଣରାଜ୍ୟ, ନୃରାଜ୍ୟକ, ସହର, ଋଷ୍ୟମୂକ, କର୍କୋଟ, ବନତିମ୍ବିଳ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ପଦ୍ମ, ଚୌରକ, କର୍କବୀର, ବୈରିକ, ପଶିକ, ଧର୍ମପଟ୍ଟନ, ପଂସିକ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ଶକିକ, କୃଷ୍ଣଚେଲୁର, ନର୍ମଦା, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣକ, ଗୋନନ୍ଦ, କନକ, ଚୀନପଟ୍ଟନବାସୀ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ତାଳିକାଟକ, ନଦୀତଟବାସୀ, ରହକ, ବେଣ୍ଣକରହନ, ବୈବୁଣ୍ଡକ, ତୁମ୍ବବନ, ଲଜିନଦ୍ୱୀପ, କର୍ଣ୍ଣକ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଶିବୟ, କୁଙ୍କୁଣ, ଚିତ୍ରକୂଟକ, କର୍ଣ୍ଣାଟ, ମଞ୍ଚକଟକ, ମହାକଟବିକ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଆନ୍ଧ୍ର, କୋଲ୍ଲ, ଶିନୟ, ଶିବାଟକ, ଚୱୈରିକ, ବଳଦେବ, ପଟ୍ଟନକ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଟୀବା ଅଛନ୍ତି । ଶିଳାକ୍ଷ, ରଦତ, ନନ୍ଦନନ୍ଦ, ଅମଳୟ, ଚିତ୍ରକୂଟ ଶିଖରବାସୀ, ଲଙ୍କା ରକ୍ଷକମଣ୍ଡଳୀ ଏଠି ଅଛନ୍ତି । ଏବେ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ସିନ୍ଧୁ, ସୌଭୀର, ଶୂଦ୍ର, ଆଭୀର, ଦ୍ରମିଡ ଅଛନ୍ତି । କୋଟକ, ଷଣ୍ଡ, ସିନ୍ଧୁ, କଳିରୁହ, ହେମଗିରି, ରୈବତକ ପର୍ବତ ଏଠି ଅଛି । ମୟାବନ, ନଭୁକ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠି ଯବନ, ପହ୍ଲବ, ମାର୍ଗଣାବର୍ତ୍ତ, ଧୂମ୍ରାମ୍ବଷ୍ଠକ ବସୁଛନ୍ତି । ଲାଜକଣ, ଆମ୍ରଗିରିବାସୀ, ତାପରେ ସାଗର, ଔର୍ବ ଅଗ୍ନି ଏଠି ଅଛି—ଏହି ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳାଭୂମିର ଲୋକ । ଏବେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟ ଶୁଣ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବିଶିଷ୍ଟ ପର୍ବତମାନେ ଅଛନ୍ତି ।