ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶାନ୍ତିର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅଜ୍ଞାନରେ, ସେଠି ଯୁଦ୍ଧ ଏମିତି ଥିଲା ଯେପରି ଘୋର ଉତ୍ତେଜନା ଓ କ୍ରୋଧର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶୁଅଁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅସ୍ତ୍ରର ଅବିରତ ଧ୍ୱନି, ଘାତର ଘର୍ଜନା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧର ଆତ୍ମା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଏହା ବିନାଶର ଉତ୍କଳେଶରେ ଗୀତ ଗାଉଛି। ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରର ଧୂଳିରେ ଯୁଦ୍ଧର ସାଗର ବାଳୁକାର ସାଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହାର ତରଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଛତାରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପାହାଡ଼ ତୀବ୍ର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ରାଜାମାନେର ଲୋକକୁ ପ୍ରକମ୍ପିତ କରିଥିଲା, ଯେପରି ସେଶ ଯୁଗରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ହେଉଛି। ହାୟ! ଦେଖ, ଉତ୍ତୋଳିତ ଭୟଙ୍କର ଧନୁରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଚମକୁଥିବା ଜ୍ୱାଳାମୟ ବାଣ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଘାତ କରୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ଟାଣ୍ଗ ଶବ୍ଦ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା ନେଇ ଆସୁଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନିମୟ ତୀର ଆକ୍ରମଣ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ବନ୍ଧୁ, ଚଳି ଯିବା ଉଚିତ—ଏହା ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ତାପରେ, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ଏଗି ଆସିବା ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧର ସାଗର ପାଗଳ ନୃତ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ନେଇ ଆସିଲା। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଢାଳ ଓ ଢୋଳରେ ରହିଥିଲା, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ତରଙ୍ଗ ଭୂମିକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରୁଥିଲା, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ତେଜନାରେ ତଳମଳ କରୁଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସେନାପତିମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେ ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଓ ଚଳିତ-ଅଚଳ ସେନା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଶତଶତ ଚକ୍ରର ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ଘାସର ଗୁଛ ପରି ଘୂରୁଥିଲା, ଧୂଳି ଓ ମେଘରେ ବୃତ, ତଳୱାରର ଚମକରେ ଆଲୋକିତ। ସେ ଏକ ଜାହାଜ ପରି ଥିଲେ, ଯାହା ମାଛର ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଘୋର ଝରଣାର ଗର୍ଜନା ସହିତ। ସେ ଶସ୍ତ୍ର ତରଙ୍ଗ ଓ ତୀର ମଧ୍ୟରେ, ଧ୍ୱଜମାଳା ଭଙ୍ଗିଯାଉଥିବା ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଶସ୍ତ୍ର ମାଛ ଦଳରେ ଶସ୍ୟ ଦାଣା ପରି ବିକିରିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଘାତର ମହା ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଆବୃତ, ଘନ ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ତିମି ମାଛ ପରି ଚଳିଥିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର କଳା ଲୋହାରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ତାଙ୍କର ସେନା ଭୟଙ୍କର ଜଳରେ ଚଳିଥିଲା, ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଓ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ଲାଇନରେ ଅଟକିଯାଇଥିଲେ। ତୀର ଝଡ଼ର କୁହୁଡ଼ିରେ ଅନ୍ଧକାର ମେଘ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା, ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତକୁ ଆଛାଦିତ କରି ଦେଉଥିଲା। ମୁଣ୍ଡ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଓ ଉଠି ପଡ଼ିବାରେ, ସେନା ଘୂର୍ଣ୍ଣି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଘୂରୁଥିଲେ। ସେ ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ପରି ଉଠିଲେ, ଦୁଃଖ ଧନୁ ଓ ବିପଦର କୁଣ୍ଡଳ ଧାରି, ତଳସ୍ଥ ଲହରୀ ପରି ଏଗିଯାଇ, ସେନା ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଥିଲା। ଅନେକ ଧ୍ୱଜ ଓ ଛତାରେ ଫେନିଲ ହୋଇ, ରକ୍ତନଦୀର ବନ୍ୟା ବହୁଥିଲା, ରଥ ଓ ଗଛ ତାହାର ସ୍ରୋତରେ ଭାସୁଥିଲା। ମହାରକ୍ତ ଫେନରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ହାତୀ ପରି ଦେହରେ, ତାଙ୍କର ସେନା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ଜଳରେ ଚଳିଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲା, ଏକ ଆକାଶ ଗ୍ରାମ ପରି, ଭୂକମ୍ପରେ ଅସ୍ଥିର ପାହାଡ଼ ପରି ହେଉଥିଲା। ଘୋଡ଼ା ଓ ପକ୍ଷୀ ଜଳରେ ତରିଯାଉଥିଲେ, ହାତୀ ତଟେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ହରିଣ ଦଳ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ଆକାଶ ଗର୍ଜନାରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ତୀର ଓ ବାଣର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଘୋଡ଼ାର ଆକ୍ରମଣ ଓ ବାଣର ଭାରେ କମ୍ପିଥିଲା। ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ହାତୀର ଗର୍ଜନା ପରି ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଢୋଳର ଗୁଞ୍ଜନା ଉଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା, ସେନା ମେଘ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିଲା, ଯୋଦ୍ଧାପ୍ରମୁଖମାନେ ଘୂରୁଥିଲେ। ସେନାର ଧୂଳି ମେଘ ପ୍ରସାରିତ, ଯୋଦ୍ଧାର ଶିଖର ଲୁଟିଯାଉଥିଲା, ଚମତ୍କାର ରଥ ଦେହ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ତଳୱାରର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ତଳେ ପଡ଼ୁଥିଲା। ସେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଫୁଲମାଳା, ଧ୍ୱଜ ଓ ଛତା ମେଘ ସହିତ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ରକ୍ତ ନଦୀର ବନ୍ୟା ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ଢାଳ ଛିଣି ଛିଣି ଛଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ସେ ଏକ ମହା ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ପରି ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଳିଯିବା ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଧ୍ୱଜ, ଛତା, ବ୍ୟାନର, ରଥ ଓ ପଦାତି ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲେ। ଅସ୍ତ୍ରର ବୃଷ୍ଟି ଏବଂ ତୀବ୍ର ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ, ଅନେକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଧନୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଓ କମଳାକାର ବାଣର ଧାରା ଅବିରତ ବହୁଥିଲା, ତଳୱାର ଓ ପାଥର ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଯୋଦ୍ଧା ପାହାଡ଼ ରକ୍ତ ସାଗରରେ ଲୁଟିଯାଉଥିଲେ, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ପାଥର ତାରା ପରି ଆକାଶରେ ଛିଟିଯାଉଥିଲା। ତୀର ମେଘ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ସେନା ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ଖାଲି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଅସ୍ତ୍ର ବୃଷ୍ଟି ଓ ଗର୍ଜନା ଭୂମି ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଫାଟିଦେଇଥିଲା, ଜନସମୂହ ହାତୀ ଓ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ। ତୀର ଶୃଙ୍ଖଳ ମେଘ ଭାବେ ସେନାକୁ ଆଛାଦିତ କରିଥିଲା, ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ଢାକି ଦେଉଥିଲା, ମହାଶକ୍ତିର ଘର୍ଜନା ସାଗରକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲା। ବିପଦ ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରୁ, ତୀବ୍ର ପବନ, ଜଳ, ସର୍ପ, ଅଗ୍ନି ଓ ପାହାଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଏକି ଅନ୍ୟକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ଲିନ୍ନ ଥିଲେ। ଭାଲ, ତଳୱାର, ଚକ୍ର, ବାଣ, ଶୂଳ, ଗଦା, ମୁସଳ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ତୀର ଏକାଏକି ଅନ୍ୟକୁ ଘାତ କରୁଥିଲେ; ଏହି ଅଗ୍ନିମୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦଶ ଦିଗରେ ଘୂରୁଥିଲା, ବିଶ୍ୱର ଶେଷ ନାଟକ ପରି, ବିନାଶର ବାତ୍ୟାରେ ଭସୁଥିଲା। ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ମୃତ ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଜନଜାତି ମଧ୍ୟରେ, ଗଙ୍ଗା ପରି ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଯାଉଥିଲା। ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଛାଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ଜଳରେ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ ଦେହ ଛିଟିଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ସେନା ଛିଟିଯାଇ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଭୟଭୀତମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।