ଏହି ବିଭୀଷିକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଦୃଶ୍ୟରେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଶୂନ୍ୟ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି, ଯାହାର ଜଳ ହେଉଛି ତୀର ଓ ତାରା ଯେପରି ଚକ୍ରରେ ଘୂରୁଛି, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଗତିପଥରେ ବୀର ରାଜାମାନଙ୍କର କଟା ମୁଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରର ଧାର ଓ ଫଳାରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଘୂରୁଛି, ଏବଂ ଏହି ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଳଙ୍କାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ବ୍ୟାନର ଓ କମଳ ଡଣ୍ଡ ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ଥିବା ସହ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ଲଗିଯାଇଛି, ଯାହାକି ବାୟୁର ଲହରି ଆକାଶକୁ କମଳ ହ୍ରଦର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଉଛି। ମୃତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଶବର ଢେର ମଧ୍ୟରେ ଭୟଭୀତ ନାରୀମାନେ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ପିଲାଙ୍କ ଭଳି କିମ୍ବା ପୁରୁଷଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ନାରୀ ଭଳି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନଙ୍କର ଖୋଲା କେଶ ବାୟୁରେ ଲହରାଉଛି, ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ଶୃଙ୍ଗାର ମିଳନର ଆନନ୍ଦ ଘୋଷଣା କରୁଛନ୍ତି। ଛତା ଛିଣ୍ଡା ଓ ପେଲା ହୋଇ ଛାଡ଼ାଯିବା ସମୟରେ ଆକାଶର ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଏମିତି ଏକ ଧଳା ଛତା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ମୃତ୍ୟୁର ମୂର୍ଛା ଶେଷରେ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି ଅମୃତ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ, ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତୀର, ଶୂଳ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଝଡ଼ ଆକାଶରେ ମାଛ, ଶାର୍କ ଓ ଘୋଣ୍ଡା ଭଳି ଅବିରତ ଘୂରୁଛି। ଭଙ୍ଗ ଛତା ଓ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିବା ବେନ୍ତା ଆକାଶକୁ ଏମିତି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଧଳା ଆଲୋକର ମାଳା ଭଳି ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛି। ଉଡ଼ୁଥିବା ଛତା, ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଥିବା ବେନ୍ତା ଓ ମନୋହର ପତାକା ଆକାଶକୁ ହଂସର ଧଳା ଲହରି ଭଳି ରୂପାନ୍ତର କରିଛି। ଏହି ଛତା, ବେନ୍ତା ଓ ପତାକାମାନେ ଏମିତି ଭାଙ୍ଗି ଏ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହିମପାତର ଛିଟିକି ଭଳି ଛିଟାଯାଇଛି। ଅନେକ ତୀର ଆକାଶରେ ବହି ଆସି, ଶୂଳର ବର୍ଷା ହେଉଛି, ଯେପରି ତିଆଳି ଫସଲର ରୂପକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧର କଠୋର କବଚ ଓ ତଳୱାରର ଟଙ୍କାର ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଘୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ତୀରର ଝଡ଼ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଭଙ୍ଗ ଦାନ୍ତରୁ ରକ୍ତ ଝରୁଛି, ଏବଂ ମୃତ ହାତୀମାନେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ରକ୍ତର ରାତ କୁଣ୍ଡରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ଯୋଦ୍ଧା ଓ ତାଙ୍କର ନାୟକମାନେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି, ଏଠାରୁ 'ହା ହା! ନଷ୍ଟ! ଧ୍ୱଂସ!' ଭାବର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣାଯାଉଛି। ସମୟର ରାତ୍ରୀ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, ତଳୱାର ଓ କବଚର ଟଙ୍କାର ଏକ ବୀଣା ସଙ୍ଗୀତ ଭଳି ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି। ଚାରିଦିଗ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁରେ ରଞ୍ଜିତ, ମୃତଦେହ ଓ ରକ୍ତ ଝରା ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ବାୟୁରେ ବିକିରିତ ହେଉଛି। ଆକାଶ ତଳୱାରର ସାଗର ଭଳି ଅନ୍ଧକାର, ଯେଉଁଠାରେ କାଳୀଙ୍କର କେଶ ତୀର କୁଡ଼ିଏ ମାଳା ଭଳି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ପୁରଣ କରୁଛି। ସମସ୍ତ ଭୂମି ଓ ସେନା ତାଜା ରକ୍ତରେ ରଞ୍ଜିତ ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଭରିଯାଇ, ସାରା ବିଶ୍ୱ ଅଗ୍ନିର ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଜ୍ୱାଳାରେ ପ୍ରଭାମାନ ଅନୁଭୂତି ଦେଉଛି। ଭସୁଣ୍ଡା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୀର, ଶୂଳ, ତଳୱାର, ମୁସଳ ଆଦିର ଝଡ଼ ପ୍ରତିପ୍ରତି ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି। କେବଳ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଅବଗତି ବିନା, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ତେଜନା ଓ କ୍ରୋଧ ପ୍ରତି ଜ୍ଞାନ ରହି, ଏକ ଶାନ୍ତ ନିଦ୍ରାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ଅସ୍ତ୍ର ଆଘାତର ଶବ୍ଦ ଓ ଘଂଗ୍ରା ଧ୍ୱନି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାକୁ ଉଦ୍ଧୋଷ କରୁଛି, ଧ୍ୱଂସ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଉଛି। ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରର ଧୂଳିରେ ଭରିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ସାଗର ଏକ ବାଲୁକା ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହାର ତରଙ୍ଗ ହେଉଛି ଭଙ୍ଗ ଛତାମାନେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ପାହାଡ଼, ଦ୍ରୁତ ଓ ଭୟଙ୍କର, ରାଜାମାନଙ୍କ ଜଗତକୁ ଉଦ୍ଧୋଷ କରୁଥିବା ଢୋଳ ଭଙ୍ଗିବା ଧ୍ୱନିରେ ଆକାଶରେ ପ୍ରଳୟ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି। ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀର ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଓ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି। ଏହି ଅଗ୍ନିମୟ ତୀର ଅବିରତ ଆକ୍ରମଣ ବନ୍ଦ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଚାରି ଦିନ ଅତିତ ହୋଇଯାଇଛି, ଏଠାରୁ ଚଳିଯିବାକୁ ଚାହିଁ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି। ତା'ପରେ ତୟାରି ଅବସ୍ଥାରେ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ତରଙ୍ଗ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ସାଗର ଏକ ପାଗଳ ନୃତ୍ୟର ଭଳି ହୋଇଗଲା। ତୀରର ଧାର ଢାଲ ଓ ଢୋଳ ଉପରେ ଶୋଭିତ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଦଳର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଇଛି। ସେ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସେନାପତି ନେତୃତ୍ୱରେ ଘିରିଥିଲେ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଓ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସେନା ଭିତରେ ଥିଲେ। ଧୂଳି ଓ ମେଘରେ ଆବୃତ, ତଳୱାରର ଚମକରେ ଆଲୋକିତ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଶତ ଚକ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଘାସର ଗୁଚ୍ଛି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ମାଛର ଗଠିତ ଦଳ, ତୀରର ବର୍ଷା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ଚକ୍ରାକାର ପତାକା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଶରଷ ପିଠିକା ଭଳି ଛିଟାଯାଇଥିଲେ। ଅସ୍ତ୍ର ଘାତର ଘାଉ ଭଳି ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଘିରି, ଘନ ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ତିମି ମାଛ ଭଳି ଚଳିଥିଲେ। କଳା ଲୋହାର କବଚ ପିନ୍ଧି, ଭୟଙ୍କର ଜଳରେ ତାଙ୍କର ସେନା ଚଳିଥିଲା; ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଓ ପାହାଡ଼ ରେଖାରେ ତାଙ୍କ ଦଳ ଅଟକିଥିଲା। ତୀର ବର୍ଷା ଧୁଆଁର କୁହୁଡ଼ରେ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା, ଗଭୀର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦକୁ ଢାକି ଦେଉଥିଲା। ମୁଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉଥିବା ଓ ଉଠିପଡ଼ୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟରେ ସେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସେନା ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ଭିତରେ ଚକ୍ରାକାର ଚଳିଥିଲା। ସେ ଏକ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ବିପଦର କଣ୍ଣା ଓ ଦୁଃଖର ଧନୁଷ ଧରି, ଅଧୋଲୋକରୁ ଉଠୁଥିବା ତରଙ୍ଗ ଭଳି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଛତା ଓ ପତାକା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାଗୁଥିଲା, ରକ୍ତ ନଦୀର ବନ୍ୟା ଆଣିଥିଲା, ରଥ ଓ ଗଛ ଏହି ପ୍ରବାହରେ ବହିଯାଉଥିଲେ। ବଡ଼ ରକ୍ତ ଫେନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ହାତୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେନାର ତରଙ୍ଗ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ଜଳରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଉଥିଲା।