ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ପଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପେଟ ଛୁରୀରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ, ଶିବଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି—ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇ ରୂଦ୍ର ମୁହଁରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନାଚୁଛନ୍ତି। ଧନୁର୍ଧରମାନେ ତୀର ଭରା କୁଇଭର ନେଇ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକ୍ ଭଳି ଗଞ୍ଜି ଉଠିଛି; କେହି ଗଦା, ଢାଲ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ବିଜୁଳି ସମ ମୁଷ୍ଟି ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଚାପି ଆସିଲେ, ସେ ଅଜାୟ ପକ୍ଷୀ ପରି ଆକାଶ ଦେଇ ଉଡ଼ିଯାଉଛି, ତାଙ୍କର ରଥର ପତାକା ଫଡ଼ିଉଠିଛି। ବିର ରାଜାଙ୍କର ପତାକା ଉଡ଼ୁଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଅଙ୍କୁଶରେ ଧରାଯାଇଛି; ଗଦାର ଭୟାନକ ଆଘାତ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥତା ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ ଚାରିପାଖରେ କଳହ ଚଳିଛି। ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଓ ମିନାର୍ଗୁଡ଼ିକର ଭାରରେ ଭୂମି ଖୋଦାଯାଉଛି, ଦୁଇ ମୁହଁ ଧନୁରୁ ଛୁଟୁଥିବା ତୀର ଦ୍ୱାରା ପାଥର ଶ୍ରେଣୀ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି। ବିପରୀତ ଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ଚକୁ, ଦୁଇପଟେ ହାତୀମାନେ ଚକୁରେ କାଟାଯାଉଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ମହା ମୁଢ଼ରୁ ଚାଲିଥିବା ଧାନ ଦାଣ୍ଡା ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠାରେ ସେନା ପକ୍ଷୀମାନେ ମେଘରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛନ୍ତି। ତୀରମାଳା ନାମରେ ବିରମାନେ ବର୍ଷା ପରି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ ଭାବରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, ଯୁଦ୍ଧର ହଲାହଲ ଏପରି ଉଠିଯାଉଛି ଯେ, ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ପାହାଡ଼ ହିଲିଯାଏ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଦର୍ଶକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ଭରା କଥା ଉଠିଲା। ଏଇ ଦୃଶ୍ୟ ଏପରି ଲାଗିଲା—ଝିଅ ନଳିନୀ ଜଳରେ ଭାସୁଛି, କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଛନ୍ତି; ଆକାଶ ନାୟକମାନେର ମୁଣ୍ଡରେ ତାରା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ରକ୍ତ ଧାରାରେ ପବନ ରଙ୍ଗିନ, ସେମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ମେଘ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। କେହି ପଚାରିଲେ—"ଭଉଣୀ, ଏହି ଆକାଶରେ କଣ ତୂଳ ଭରିଛି?" ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—"ନୁହେଁ, ଏହି ତୂଳ ନୁହେଁ, ଏହା ତୀର ବର୍ଷା ଭରିଥିବା ମେଘ।" ଏଠି ଯେତେ ଧୂଳିକଣ ଭୂମିରେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆକାଶରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଭୟ କରିନାହଁ—ଏଗୁଡ଼ିକ ନୀଳପଦ୍ମ ପତ୍ର ଭଳି ତଳମାନା ତଳୱାର ନୁହେଁ, ଏହା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ମଜାଳି ଚାହିଁବା ଦୃଷ୍ଟି। ମଦନଦେବ, ସ୍ୱର୍ଗନାରୀମାନେର ରମଣୀୟ କଟିବନ୍ଧ ଖୁଲିବାକୁ ଆକୁଳ, ତେଣୁ ସେ ବାହାରିଛନ୍ତି। ଯୋଦ୍ଧାମାନେର ହସ୍ତ ପଦ୍ମ ଡାଣ୍ଡା ପରି ଚମକୁଛି, ହାତ ରକ୍ତ କୁଳି ପରି ଲାଲ, ଚକିତ ଚକ୍ଷୁ ମାଳା ଫୁଲର ଗୁଛପରି, ମଧୁ ମାଳତୀ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ମଦମସ୍ତ। ନନ୍ଦନ କାନନର ଦେବୀମାନେ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି—"ତୁମେ ଆସ, ଆମେ ମିଳିବାକୁ ନୃତ୍ୟ କରୁଛୁ," ମଧୁର କଥାରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ସେନା ଏପରି, ଯେପରି ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରାମବଧୂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟକୁ ଆଘାତ କରେ, ଶତ୍ରୁ ମନକୁ ଭିତରୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି। ହାୟ, ମୋ ପିତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ତେଜୋମୟ କଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତୀରରେ ଉଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମୀପକୁ ଗଲା, କାଳ ପରି, ଅଷ୍ଟମ ଗ୍ରହ ଭଳି। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ହାତ ତୁରନ୍ତ ଉଠାଇ, ପାଦରେ ଶୃଙ୍ଖଳ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା 'ଚିତ୍ରଦଣ୍ଡ' ଚକ୍ରକୁ ଘୁରାଉଛନ୍ତି, ଦୁଇ ବଡ଼ ପାଥର ଘୂରୁଛି। ଯମ ପରି ଉଚ୍ଚ ଯୋଦ୍ଧା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଆସି, ସେନାକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଏକତ୍ର କରି କହୁଛି—"ଆସ, ଯମ ପରି ଯେପରି ଆସିଥିଲୁ, ସେପରି ଚାଲିଯିବା।" ଦେଖ, ମୁଣ୍ଡ ହୀନ ଦେହ, ତାଜା କଟା ମୁଣ୍ଡରେ ଗୃଧ୍ର ଓ ଶ୍ୱାନ ଘିରିଛି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ବିକ୍ରାଳ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ହାତ ଲହରି ମାରୁଛି। ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି—"ଏହି ବୀରମାନେ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବେ? କିଏ କେଉଁଠାରୁ ଯିବେ?" ସେନାମାନେ ଆସି ବଡ଼ ନଦୀ ପରି ସାଗରରେ ବିଲୀନ ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବ୍ୟୁହ ମାଛ ଓ ମଗର ପରି—ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଅଛନ୍ତି। ଭୂମି ହାତୀମାନଙ୍କର ଦେହରେ ତୀର ଘାଉରେ ଭରିଗଲା, ଯେପରି ମେଘ ଝରି ପାହାଡ଼ ଗୁଛରେ ଜଳ ଭରିଯାଏ। "ହାୟ, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ତୀରରେ ନେଉଅଛି!"—ବୋଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେବଳ କଟା ମୁଣ୍ଡମାନେ "ମୁଣ୍ଡ ନେଉଅଛି" ବୋଲି ଆକାଶରେ ପକ୍ଷୀର ଡାକ ପରି ଗଞ୍ଜିଉଛି। ଯେଉଁଠାରୁ ଆମେ ମେକାନିକ୍ ଶିଳାର ବର୍ଷାରେ ଭିଜୁଛୁ, ସେହି ସେନା ଉପରେ ଶୃଙ୍ଖଳର ଜାଳ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ଏହି ମୂଢ଼, ଅର୍ଧମୃତ ତୁମ ସେନାମାନେ, ତୁମେ ପାପୀ, ପାଦ ଘାଅରେ ଧ୍ୱଂସ କର। ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କର ବିନିଆ ବେଣୀ ଉତ୍ସାହରେ ଓଲଟାଇ ନାଚୁଛନ୍ତି, ଏମିତି ଏକ ଦେବ ଦେହ ଥିବା ବୀର ତୁମ ପାଖରେ ଆସିଛି—ତାଙ୍କୁ ଦେଖ। ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନଦୀ କୂଳରେ, ହେମପଦ୍ମ ମାଳା ମଧ୍ୟରେ, ଶୀତଳ ଛାୟା ଓ ସୁମଧୁର ପବନରେ କେହି ଦୂରରୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ସଂଘର୍ଷରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ତାରା ପରି ଆକାଶରେ ଘୁରୁଛି। ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ନଦୀରେ, ତୀରରେ ଜଳ ଭଳି, ବୃତ୍ତ ପରି ଘୁରୁଥିବା, ପାହାଡ଼ମାନେ ଛୋଟ ଶ୍ରେଣୀରେ ପରିଣତ। ଗ୍ରହମାର୍ଗରେ ବୀର ରାଜାଙ୍କର କଟା ମୁଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରର ଶିଖର ଓ କଣ୍ଟକରେ ଘୁରୁଛି। ପତାକା ଓ ପଦ୍ମ ଡାଣ୍ଡା ଅଳଙ୍କାର ହେଇଛି, ତୀର ଲାଗିଯାଇଛି; ଆକାଶ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ହିଲା ତାଳା ହେବା ସହିତ, ପବନ ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଜଳ। ମୃତ ହାତୀ ମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଭୀତ ନାରୀମାନେ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ପିପିଲିକା ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ, କିମ୍ବା ପୁରୁଷଙ୍କ ଅଙ୍ଗଲାଗି ନାରୀମାନେ ପରି। ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେର କେଶ ଝୁଲିବାକୁ ପବନ ଖେଳିବାରେ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ମିଳନ ଆନନ୍ଦ ଘୋଷଣା କରୁଛନ୍ତି। ଛତା ଛାଡ଼ି ଛିନ୍ଦିଯିବା ସମୟରେ, ଆକାଶର ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଧଳା ଛତା ହୋଇଯାଏ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅମର ରୂପରେ ତିଆରି। ମୃତ୍ୟୁର ଦୁର୍ବଳତା ଶେଷରେ, ବୀର ତୁରନ୍ତ ଏକ ଅମର ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ନିଜ ଭାବନାରେ ତିଆରି, ଯେପରି ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତୀର, ଶୂଳ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ତୀବ୍ର ବର୍ଷାରେ ଆକାଶ ସାଗରରେ ମାଛ, ଶାର୍କ, ମଗର ଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି—ଭୟ ନାହିଁ।